Skip to main content

Full text of "Responsum ant apologeticum ecclesiae catholicae contra calumniosas blasphemias Joannis Francisci Buddei nomine evulgatas in orthodoxos latinos et graecos quo Petrae fidei : a Stephano Javorskio... ad evertendum Lutheri pantheon jactae repetitur ictus"

See other formats 






- 


/ 















% 


yK 







i 



V 




/ 


♦ 



V 



% ;A v . 

■ 

k. ' — 




M fe &*' **■■*!■■ ■- 
- - 









. 


i 


RESPONSUM 

ANT- APOLOGETICUM 

ECCLESIaE CATHOLICAE 

CONTRA CALUMNIOSAS BL ASPHEMIAS 

JO ANNIS FRANCISCI BUDDEI nomine evulgatas 

IN ORTHODOXOS LATINOS ET GRALCOS} 


auo 


PETRaE fidei 

STEPHANO JAVORSKIO 

RESANENSI METROPOLITA , &c. 

Ad evertendum LUT HERI Pantheon jaftai, rppetitut i<51u$. 

Datum ad omnes Fideles, 

ET SERENISSIMA ALTISSIMJE -& POTENT1SSIMJE 

DOMINA 

ANNjETOANNOWNjE 

totius russia: 


I MPER ATRICI, &c. &c. 8cc. 



A 


R.P.Fr. BERNARDO RIBERA BARCHINONENSI, 

ex Ord. Pracd. Sacrae Th. D. & Regio Prof. Pubi, apud Excel. D. Ducem 

de Liria,&c. Catholici Hyfpaniarum Regis Legatum in RuJiiara, Miliionario 

Apoftolico, &c. 

«aa tm mmmmm w—m mmm tm — ■ mmmm f— i —■ i ■ n ■ ■■ m 

VIENNaE, Typis Mariae TherefiaeVoigtin ViduaejUniv.Typcgr.1731* 



r .. • - — ^ 



■&-A 

' ’U \i. 


i, ' 

f 'i 

: ; . i* . 


■ - ■ > : 

v v : . \ • • 

r' ' • * 5 , *•» . • •*! • i" ' ' i J * i : ‘ ’ r Iv ’* ■* 1 r 1 ’- / T 

-• * ' r ° ' * *■ •* * 4 1 , t . ■ y } “ i. • "i- / * 'i f. ; ■ ; . V. •* j 

M S • J* „ ” \ • 


•' - :: . -i 9 0 » 


• t 


i. 

r . 

V!' 

jtr^ 

* 

# - 

g 

9 

; \ .-v. 

t. ..: '■ • 

i . x • . 

<1 

» * »• *' * f 

t--. r« 

t ' •> 4 i> • 

‘■= • 4 v»*" ^ i..« 

t »i ■ 

M i ^ 

i l; ^ 

. -V..- 

•i 5 - ! ' 

A 

t ‘ f 

- ■ %■*.'<£+ > 

(v 



-o 


- *•- „ > 

* 




' t* «v 




£ \ 

L.. * >< 


i', r *r > 




V ‘ : .. .V Tr » 

•- * * 4. * 


> * ^ '• 


“•s*- ' ' * 

« ' - < * * v i- 


T 7. fc., 1 » ^ 


■■■ v : ' t \ f f ' ry 

. i\ ./i i I/i U v.i 

t r i * t 

i. * ISN. tlLl . ™ i, - i t V 

:■ g . P • ( ' ; 


•: .«r .. . ' K 

J • i . r , 

#*% / 1 , ■», >■ s- 




i. 


■ -. . 




"f 

■ i 


. 

* 'j) 


\ . ‘ 

V ‘s T f 


• ry : S' I’ -V?’M i -- 4 -i- 

.. * • 

; '■ ■ ■■"■& i .?;1 h : : ^i 5 ' ' 

■ : • - v ' ‘ ' ' . 

>4 ■ ;k - 

V » 

4' - ' - ' • •> 

• ‘ ' i ’ **• ' \ 

t% < \ ,; i 

-#■'■ - 

0 (. ; N J 
,Vv \ v • ;/? ■ 



' 1 . 


: 




C ,r 

• • V* ’ ' r * 

- - v * •.•• • . • - « / 




t' >• . 


• - ' 

■ 

•> >, \ ' 

-• . •; - 

i: / ' 'i, ■ < . 5 • 

. S 


• >■ 

,• V .. 


i * r 

t: ■ '% •- ■ S- 

i 

% 






4 •». 4 - -i ” 

. ' u 







‘4 • 



5 .. « 


‘ r *: 't • - > r*. e *■; I f ^ t * * f f % 4 " • 

•, fM fi ■ cl * •• 

• - i ■ I .Jci! :• h M ri btt I 

' ■ • ■ ■ ■ ■ ■ ' . ! ■ . 

v • *•' * 

it tf i 


' ‘ i; 


v -. •• l. 


4 

•h ftk 


■ * V * •••■*< 

■ f -• ; • - 

«• . * ■ ■ J 


w * • o*V» »■ 


* . » ‘ 


> " > ' • •>. 

•j» » »' w » i i »« .«* v.. 

■ . : ^ - 


: 

.... * 


SERENISSIME, ALTISSIME, et potentissime 

domina; 



i’ r r 



DIVINA GRATIA TOTIUS RUSSIS 

I M P E R A T R I C 1 8cc. 8cc. gcc. 

Altiflima & Potentiffima 

3 M I N A. 

W V |» s!t> . “ v ’ * ,*•$ ' ‘ ' . * * ■ * 

etfi pofl infortuniorum difcrimina, 
meam nunquam dolebo fortem , ^00 

Legatione Catholici Hifpaniarum Regis 
in Rufii am fundurus Dux de Liria, «?<?, 
a facris domefticis miniflraturum, titulo* 
que Mtfiionarii Apoftolici ad hunc finem munitum , 
elegit j/ub cujus umbra, florentifiimum jamRuthenum 
Imperium famam •virtute viciffe, oculari ob fervat ion e 
compererim \ Jnvenifiefiftud , Mulierem illam fortem, 
fa ) non aliunde qmfitam , fed r C urlandiae Ducatu 
revocandam ad propria , inimici jam norunt, qui for * 
latentes non defiunt , d temporalibus tamen bellis 
qUleferC' finunt, ~,Rebu 



. j igitur Ruthena Ec * 

defm indagandis , ficut Monachum decet , primorum 

■ , /*> r'70 / £* dii * J, A ‘ . u /T^ ^ , 



fiein , ** W eisdem , refponfis, tum refer ipt is , fe- 

miparwum tradat ulum ( alibi i Deo dante , complen- 
dum ) inceperam : cum ecce ,pace temporali haud tur- 
bata , Fidei orthodoxa hoftis ( «fc wr/tf unicus j arma 

v X 2 w<?- 


.<■ . I 




(a} Prov. 31, 





movet. in Ecclefiam 5 nedum Ruthenaijj , quiit fufj. 
citaverit Deus in ea Sacerdotem' fidelem, (b) Illu/t. 
quondam Stephanum javorskium , Metropolitani 
Kefanenfem y Throni Patriarchalis Moskuenfis 
Exarcham,/» fuo Petrae Fidei opere j Sed (fi in Ro- 
manam, cui , ex univocatione dogmatum , (upponit 
Pr datum illum addiftum. Difcrepantiunculas , ea- 
propter, internos dejlendas (facillime , bono animo fi 
tranarentur , eliminandas ) intermittere refolvi , ut 
Ruthenis quamplurimis ad hoc inflantibus Pr&fulihm 
obfequuturus , communi huic , Lutheri nomine , Ec* 
clefia hofli , Orthodoxum refponfum opponerem j quo, 
a Gr&cis , (fi a Latinis fuflentatum contra fe videat 
Lutherana cohors commune bellum . Ex vicinitate , 
cavendam hanc noverant pe flim j Petrus Mogilas, 
Kioviae $ Adrianusque Patriarcha, Moskuae f quo- 
rum Zj>elum imitatus y imo fup er grefius laudandus Ja- 
vorskius , addenda decrevit (fi pharmaca^quia ipfum 
non latuit indefejja Luth er anorum , inficiendo Ruthe- 
no populo i folli citudo j qua ex tunc , Minervali um 

divendendarum mercium titulo , errorum figere non 
cefiat venenata tela. Novi ter, operta Buddei nomi- 
ne facie , contra Ruthenos , fimulque Latinos (fi Gr&~ 
cos Orthodoxos cunttos , idem , /criptis repetiere f^i- 
darn t proximiores ut credo j quos vocare liceat • Fab- 
ricatores mendacii , & cultores perverforu dog- 
matum j atque utinam tacerent, ut putarentur 
efle (apientes. (fi) Horum, quia quosdam audivi 

quafi etherodoxia triumphum canent es Mosku ae ,opus- 

culum 


(b) 1. Reg. a. 35. (c) Job. 13. 4, 


* 


culum hoc citius perfeBurus, tandem , oh nojirum. 
h,m cum prtdiBo Legato difcejfum , tnfine acceleran- 
dum r complevi in ip fi nofiri abitus pervigilio : de- 
fcriptumque exemplar Jldosh.ua relinquens 3 eruditi 
viri cujusdam , ex Latino Ruthenam difpofituri ver - 
Jionem 3 pietati fatisfech Partum itaque hunc te m 
nuit at is me& , t an quam jure fibi debitum , fupra - 
nominato Duci de Liri a Legato cum * privat im 
obtulerim > Imp • JC Miaje fl at i dicare mihi im - 
pojuit j cujus proteflione fretus » libentifiime , pedi- 
bus V. Imp . Celfitudinis ipfe quoque demittor , fperans 
ex nota V . Imp . Maje fiatis pietate non Ipernendum 
opus licet tenui fimum 3 ex ejusdem necnon benignitate 
patrocinandum authorem ; cujus fcopus defendenda fi- 
des fuerit , lausque foli DEO qmrenda. Si V. Imp. 
Maj e flat i non ingratum munus obtulerim , etiam ex 
aliis terra finibus non cejjabit calamus , tnfurgat fi ali- 
us etherodoxus contra Ecclefu Ruthena cum Latinis 
communia dogmata , ficut de quodam Calvini fi d futu- 
rum audio. Cunftis {Serent fima Domina) vera fi- 
des prafcribitur , fed ultra , hujus defenfio Chrifiianis 
Imperantibus commendatur : ut 3 qui in moderando 
fieptro fidem fibi datam expetunt ft4bditorum t repetito 
jure , nedum immortali Regum Regi debitam fervent 3 
fed contingentia in fubditis , contra eandem obfta - 
culando Religiofo compe fiant. (d) Fidelis Domu 
nus in omnibus verbis fuis, fideles nos vult in fana, 
illa fide >quam d DEO infufam , retinendam , regenera- 
ti Jfopondimus : quamque ficut fufiinendam otrmes 

pro - 

(d) Pfal, 144. 14. , , . , - 1 


f * «,* 4 C^V 

promi fimus, tuendam Chrifiani Principes juvant $ cu- 
pis obligationis gefiat V. Ifnp. Maj e fi as in Corona ipsa 
Chyrographum, Orbi Juprapofitd Cruce , cujus gloria fit 
prima ^diadematis cura . Huic cingendo cumule De- 
tis elegit y aderam Moskuae § inter que univerfi populi 
flmfusl qui Monarchiam inTe imminui necpermife- 
fat , non fine aedificatione omnium, fota vifa es,profufis 
lachrimis , ' Sdcra coronationis ifi unctionis Ceremonia 
Ritum perficere ; tanquam , qua DEO ipfi, quem Tibi 

* populum , re commendares» Triumphalem 
[ o Legato Hi pania ereBum , nunquam ut 
par erat celebrando tunc fefio, biformem fornicem , reco- 
lo : utriusque Divini Pefiarncnt i oraculum re- 

pr&fentabat fcelix quod fferabatur Imperium '#PM u- 
***** ‘ Tf a Evangetica, ex uno videbatur profii 
tiprenii Dominii Drac 1 

nm conatu nec 





in animis sic volentium populorum inveniens, fibi 
congratulaturos Vocabat : pluris a fi 'i mandam igitur 
fidei drachmam fervatura Ecclefia , everrenda D h i do- 
mui, /eu potius non inquinanda Luther anis fordih"' * 
que adlaboraturam defiderat, cui de Imperio 


congaudet . . (f) Debboram proponebat profectus 
alter, in throno palmis jam referto , populo Prafectam 
(g) in omne judicium : qua pracedenti Samgar bre- 
vi fime Imperanti fuccedenS , ad populi incrementum 
nil reliquit dolendum. Mortuo itaque altero (h) Ba- 
rac m J avorskio, ejusdem fuperfunt, in elaborata per 
ipfum Petra fidei, arma: fed victoria contra Sifaram 

re- 

W *-Uc. 1$. 8. Judic. 4. j. Cg ) Judic. 3. 31. (b} ibid, c. 4. 


reputabitur foeminae judicatur a populum 3 da- 

tuum Reipub lictt t ]<ihc[c fortior, tenet in fceptro, ut ce- 
rebrofos quosvis etherodoxos confodiat . Pugnabunt 

Rutheni Ecclefia Prdati in hujusmodi homines , ceu (i) 
Stellae in ordine fuo manentes , fbarfis illuminantis 
doUrina radiis ; pro tellus tamen fidelis DEI populus 
V. Imp. Maj e flat is temporali Regimine, fcemim eidem 
componet dramata laudis , cujus ope , vid oriam canet 
reportatam ab hoflibus ; , - 

Opufculo tandem ( Serenifiima Domina) illud- 
que ojferentiyProteHionem Imperialem Benigna nejub - 
trahas , titia, etiam ex Hi fp ahia , tibi obfequentifiimum 
calamum hunc , meque ipjum exerceas . Pax.it DECiSi 
ut communibus inimicis deviUis, per He quoque uni - 
vocarentur Ec cie fi a, qua fere idem in fide credendum 
proponunt : audiremusque Hijfani fonum Apo fio li- 
cum, qui (k) exivit in omnem terram, in fines, /*/- 
tim Europ&i , Orbis, per verba eadem refonantem . 
Vale ; o bono Ec cie fi a , ac Imperii , in (acula fcelix 
vive • - . 

(i) Judic. 5. aa (k) Pfal. 18. 5. 

Sereniffima AltiflTma 8c Potentiffima 

IMPERATRIX 




X 


V. 






vv V 


* , i / £ ; * C , 4 v > » \ 

Itnpetidlibus V* Majcftatis plantis pYovolutiis StYVus» 


-.45. 


■ ; 1 





V idi , & attente relegi prafens Opilfculum , cui titulus : Refpsnfum Ani- Au* 
logeticum Bceltfta, Qatbol. contra calumniofas. biaspbettiiasjodnms Fr anctfci Bud- 
dei nomine evulgatas &c. Ab Adm. R. P. Beruardo Ribera. Ord. noftri Pned 
S$. Th. Do a. Profeflore & Miliionar. Apoft. Solide elaboratum, in n Uo clari/ffj 
mus authos, sd exemplum Angelici Doiftoris noftri D. Thom* Aquin., Hoeterof 
ttoxi Apologift* tela adverfus Orthodoxae Fidei noftr* Catholica dogmata militan" 
lia-, tam feliciter, quam fortiter eludit, & veluti. Fidelis Domini Canis, Eccle. 
Aiam Cathol. vigilanter defendit: neque enim in hoc Opufculo quidquam reperi* 
quod ver* fidei , aut moribus adverfetur , ut proinde illud judicem luce publicS 
digniliimum. In cujus fidem, fubfqripfi. Vienn* in Gonv. Prad. apud S. Matiam 
Rotundam. Die io. Feb. Anno 1731. , 

> , Fr, CYRILLUS RIGA, Ord. Praed. S. Th. Mag. 

ejusdemq; in Univ. Viennen. Do&: Prof. Prim .’ 
& Senior Confiftor. Eminentifimi & Celftffimi 
S. R. E. Card. ^ Kollonitz Inquifit. Gen. Hy- 
fpan. Confu Itor; & Qualificator S. Gener. In* 
quifitionis. 

approbatio facultatis theologiae. 

E Go infratcriplus, Opufcul. hoc i fuo Authore A. R . P. Beruardo Ribera Ord. Praed. 
SS. Theol. Doft. Prof. & Mifiion. Apoft. Solide elaboratum, ac Rtfponfum Ant» 
Apologet. &c. intitulatum ;Uti & ab Adm. R. P. Cyrillo Riga. Ord. Praed. SS.Th. 
Mag. ejusd. in Univ. Vien. D. ac Prim. Prof. ac Seniore Confiftor. necnonEcn. ac Celf. 
S. R. E. Card. i Kollonitz. Inquifit. Gen. Hifpan. Confultore & Qtialif. S. Gen. Inquis,, 
adjefto fuo de Reviftone Authenl. teftimonie roboratum , vi muneris mei approbo, 
& typis edendum cenfeo. Si ita & videbitur Rev. Perii, ac Magn. D. Univ.- Re<Jori. 
Datum exCanonii Vienna ad S. Dorotheam. Sub, ii. Febr. An. 1731. 

* JOSEHUS ROSNER. Can. Reg. S. Aug. ad S. Do* 

roth. Prof. ibidemque Canccllariae Praefed. SS. 
Th. D. & p. t. Inclyta Facult. Theol. DecanuS. 

Imprimatur. 

PETRUS SAyOY SS. Th. Do&. Canon, ad S. 

Steph. Univ. Vien. Re&or, " - i . 


P 


Corigenda ; & Addenda. 

\o 28. lin. 6 . & 51. haeretificos. Tege, haretifices • - pag. 109. $. ut. 1. aut * - 
p S 122 20. erubefcamm. 1. non erubefcamus- - p,. 164. 21. qn* 1. quas - - - 

d ita. 9 . usque 1. utque - - p.l88- 19- truci, cruce. - - 
Ad oa? ia 6 . lin.o. addo /jam publicata elle exemplaria Nomenclatura Boanergtea. 
P v«o Regi Anglia Jacobo. 3. dicata , typis data Petropoli , qua antehac fere bien- 

Ad m? ^atdo 1 'nor„dS“'i.'.ho re . plure., prob.n.e. . Synod. 

P «wJ? C «His Ii mnidn, ) 1» <!**•» Cathaloni* lltori , , r, f 

montis fita C vulgo hodie CpbBiur^ celebratam. Authores hos «inter Rhenos 
me non inveniile , fateor , & nemo mirabitur. Productus eft Pu ^ dts '^' d * 
Cata luna (locus nunc datur) lib. c -2" ‘em fu ft agantar , #r hb. 2 -c. 
l.Joan. Vafleus lib. I. c. ao . Epifcopus Gerunden. ,n ParaUpomenon »* 

an terra Rojilionis sit Hijpaniai Elficaciusque cunelis, S tepbanus an y 
cap. 48. Plure* omittuntur; i ; . 


1 


*«2$( f )§&§•* 

********** e* m 





******* *x 

(A ****** * * * * * * * * * ^ * A- * -V vV ^ *VjM: *'i V 

9p. xC*)£, U>9^- v?9^ 'i9 '^T ^ 'v'i' 1 Wrxon rirx - *' f' ti ^ "5 f^ S t/ ftO ^ f' Tf)*r !£} - V C' 

T02/ 15’2/ 152/ 152/ 152/ 152/ 152/ 152/ 152/ 152/ 19^ 19 -/ 15^ Iv^i 1~ J •> 

SECTIO I. 

Nterfe<5t6 Goliath , non qui e vi fle i 

Ifraelem , Divina prodit hiftoria; dani re- 
gnante Davide poft Saiilis necem , (a) aliud 
quoaue bellum gejlum ejl adverfus Phili fldios , 
in quo percujjit Adeo-datus flitu faltus Beth- 
hSftefjfatrcm Goliath Gethti ; (quem alterum (b) Go- 
liath Getktsum legimus alibi , cujm haftile erat qua.fi liciato- 
rium texentium, quique proftrato primo, «que l Gigan- 
teo gener tRapha, P.iililtaeis ruccellit praefidio) (c) Sed & 

aliud bellum accidit in Geth , in quo fuit homo longi fimm , 
(vir excelfus) qui fencs in manibus , pedibusque habebat digi- 
tos, de eadem origine Arapha. Et blafphemavit Ifrael ; per- 
cudit autem eum Jonathan , filius Saman fratris Dav id. 

Quidni , militatura usque ad Antichriili tempus i 
Ecclefia Chrifti , novos quotidie inimicos fentiat , qui 
nec praecedentium periculis cauti , nec pr«ditla (d) in- 
feri imbecillitate ignavi , praevalere in Chrilli Sponlam at» 
tentent? Hanc in veri Salomonis thalamo, ( ff) fexaginta 
fortes ambiunt -- omnes tenentes gladios, & ad bella doclijfmi ; 
fed , uniuscujusque enfis fuper femur fuum , propter timores 

noftumos: non delinet quippe tenebrarum poteftas, cal- 
catis per facros DoQores antiquis , novos haereticos fub- 
fiituere; quorum falcato Verbi Dei per ipfds gladio, re- 
ftum vibrantes Termonem, obliftant Sponf« illius cuilo- 
des> ceu (f) gladium ex utraque parte acutum ; aut (h) vi- 

A vmii, 

(a) l. Paral. 20. 5. (b) 2. Reg. 21. 19. (c) ibid. utrobiqne v. 20. & v. 6 . 
(d^ Mash. 16. 18. (e) Cant. 3.7. (f) Apoc. 1. 16.- 19. 15. (£) Hebr, 4. 12» 



-ma & )m- 


vum, & efficacem /ermonem Dei , omni ancipiti gladio pene- 
trabiliorem : difcretorem cogitationum^ & intentionum cor - 
dis. Tolerandi igitur hoftes funt, haud timendi; inevU 
tabilis crt hsc pugna, fed acuit triumphaturos certa vil 
ftoria: (h) ordinata fiquidem caftrorum acies militans eft in 
via terribtiis, quatenus eadem in Patria quiefcet fine fine 
triumphans. An fi novus infurgat Goliatb , nec David 
jam pugnet, defe&urus eft Dei popuio Adeo-datus aliquis 
praevalens ? Imo fi piures £i) audaces t fibi placentes > fe- 
Eias non metuunt introducere blasphemantes , Angelos habe- 
bimus fortitudine , & virtute , majores - - Illi vero ,velut ir- 
rationabilia pecora -- in corruptione fua peribunt . Exurgat, 
permittente Deo, Senos putans fehabere digitos , refurgat 
Centi-manm , prodeat totus inferorum Centiceps Hydrus; 
nobifcura erit manus Domini; & quid manus ? (k) Digi- 
tus DEI ejl hic , vi&i fatebuntur malefici : (1) In digtto 
Dei , damonia ejici (cimus , ex quo , pervenit in nos regnum 
Dei: aderit nobis non Jonathan , fed interpretatum (m) 
Dei donum , Dei fpiritus, in cujus folemnitate cum haec 
icribere incipio, audio cani: (n) dextera Det tu digitus : 
cujus vi roborati orthodoxi caeteros fupervincant. 

3 . Jamque ad praelium accingendus , invocato Dei no- 
mine, quaeram inimicum; quem, etfi jam emortui Joan- 
nis Franci/ci Buddei adfumpto nomine, larvatum credo; 
imo pluribus ftipatuna fociis, quorum confiiio,& opere, 
ferire tentat manus nulli confpicua, rimor virum alium, 
qui mutato fadorum ordine tenetur , vocibus (o) Jacob (e 
fingere, audens E/aii manibus , fcriptis dimicare. Sed quid 
ad prasfens, fi inimicum Deum non latentem nofcamus? 
tantum in ipfum arma vertantur, ut alium, vel Buddeum 

eun- 


(h) Gant. <S. 9. (T) 2. Petr. 2 , io. u. 12. (k) Exod.8.19. (I) £uc.il.*o. 

(m) Ex interpr. Bibi. y.Jonathus. fn^ Eccl. Lat. in hymno Pentecoftes ad Tertiam, 
(o) Gen. 27. 22. 


«I 



«* 


a 


eandem refurgentem fe fimulet, relcripturus , licet feroc 
villus; apertum quem inimicum videre non pudor , le 
rerum ipiius detrimentum lequendum impediet. 

Lapide , feu Petra fidei , fundibularius Paftor , Refa- 4 - 
nenfis & Muromienfis Metropolitan Stephanus Javorskius , 
novum , Lut herum , ejusque viperinam in Ca/- 

prolem enecans , ovesque Chriiti in ipfa Pe- 
tra , fale fapientiae pafcens , quafi petra falis , fuit 
( juxta Cp) S ' G regor i j Papae monitum } facerdos in 
populis : (q} computatusque unus pro decem millibus , uno 
i&u plusquam (rj) decem millia percujfit , truncato & Ace- 
phalo Lutheranorum corpore ; tantoque felicius Davi- 
de,ut relida Ruthenis eadem petra, non inermes eosdem 
conftituat, fed (s) extinSla lucerna lfrael. t armamentarium 
intra faxum iftud incluferit , quo Ruthena Ecclefia novo- 
rum Goliathum infultus queat evanidos reddere , repe- 
tendasque fuccedentium ore in Sponfam Chrifti blafphe- 
mias vindicare. Lucem afpexit Javorskii opus, Mosku<e t 
anno 1728. praelo excufum : quo etfi priorem Goliath , 
Lutherum inquam , aggrelfus, ejus vires fregerit, ecce jam 
novus fequenti anno infurrexit ; heterodoxia Lutheri fi- 
lius, malitia frater, blasphemiis fi mi 1 is , animo idem ; tan- 
quam Lutheranorum Bi-Deus , fumplo Buddei nomine, itl 
quo & Buddei & Lutheri fpiritus revivifcunt. Hic Mo~ 
sku<t, ut credo , latens , plurimorum ibi degentiu (_ extero- 
rum fcio, fed Ruthenorum Proceru, quos allegat, ilium ad 
hoc moventium, etfi mendaciloquus aflerat, nullius, ut in- 
fra oftendam )caufam a&urus, relegavit Jena calamum : 
hoc nos fecundo vocat ad pugnam; non tam Ruthenos, 
ouam Orthodoxos Latinos. Adeo-Datus ero, fi hunc (e* 
eundum Goliath interficiam , cujus nil timeo haftam. (t) 

A 2 Si 

(V) S. Gregor, hom, 17. in cap. io. Luc* (q) 2.Reg. 18. 3. (r) l.Reg.lS* 8. 

(0 2 . Reg, 21. 17. (t) 2 . Cor. 5. 13. 


mc $ m 


Si exced&m y Deo , cujus Sponfa caftra fequor : Charitas 
enim ChrijU urget nos. Putavit, credo , Author, quia in 
fronte libelli doditlimum Javorskium oppugnare offert fc 
a Latinis liberum ; operi quoque contra Catholicos La- 
tinos obtredationibus fcatenti, etfi dogmata Gracis no. 
bifcum orthodoxe communia oppugnanti , Ruthenorum 
neminem obftiturum ; fed communi inimico indicendum 

commune bellum : lic£t enim Graecos & Latinos aliqua 
fciderit nubecula, diflipabit eam potens ille (u) Soljtt- 

jiiths y in cujus pennis e fi Janiias ; & egrediemur & (altemus 
Jicut vituli de armento eodem : & calcabimus impios , ac Ji 
fuerint cinis fub planta pedum nofirorum. (f) Latini confu- 
tavimus drriuniy Graeci rejecere Donatum : hi Pelagianif 
mum deteftati funt , ilii Neftor iavifmum pariter & Eutychia- 
nifmum propulfaverunt ; fimul Monothelitas damnarunt, 
Iconomacbos anathematizaverunt : Quisnam igitur, divi- 
lis adhuc Orientalis & Occidentalis EccI elise coetibus, he- 
terodoxus in Graecia, recurfum habuit in Romana Eccle- 
fia ? quisve a Latinis Orthodoxis profcriptus , defenfores 
habuit Graecos ? Soli Iconomachi in Graecia orti celebran- 
tur inter Latinos corruptos paucos Lutheri haedulos, vi- 
tantur a caeteris Romana Ecclefiae ovibus : imo Ruthena 
Ecclejta oecumenicum Concilium odavum,quo anno 869. 
Conftantinopoli damnatus cft Photius & depolitus , non 
fulcipiens , fed nec Conventum alium Graecorum ( poft 
decennium ) Photium reintrudentem, aropledens ; etfi 
Romana Ecclelia non addida , nec Gracum Photium ap- 
probat, qui fcindens Eccleliam etiam Orientem divilit ; 
feptem priora inconcufse nobifcum oecumenica co- 
gnofcens, laudabiles, & ritum, 8 c confefiionem fidei O- 
rientalium , fervans , nec incaufa diflidii partem habuit, 


nec 


/ 

Qu) Malach. 4. 2. recolantur per fecula fuccedentes in Ecclefia haere- 
fcs } tum i Graecis ,tnm & Latinis re/e&ae apud Hiltoriographos. 



r 


nec circa fchifmatis authores, fynodice quidquam decre- 
vit; quidquid de lingularium quorundam didis, fingant 
Lutberani , (x} ut eis Latinos odiofos demonftrent. 

Quod ut clarius pateat; mifsa pro nunc radiatio- 
neEvangelii per Andream ApoftoJum , ut Rutheni Annales 
commemorant , aut ^tYhadaum^^Bartholomaum, (y)ut 
alii fcribunt, quin dicam (z) per Apoftolum Paulum , prae- 
dicantem in Myfia Qf) Aliae minoris Slavorum Provin- 
cia , ad quam Andronicum difcipulum Chrifti antiquiorem 
a fe recommendatum, (bj Roma remiferit : nec negata 
praelentia Salvi Stridonenfis Pannoniae Epifcopi in Conci- 
lio Nic&no primo ; licut coneelsa fubfcriptione Antipa - 
trisRhes , feu Rhofjbs in quadam Antiochena Synodo, Q cu- 
jus meminit Decret. Gratiani dift. 16. cap ./exta Synodus , 
probata pollea inConcilio cecumen. 6. Conftantinopol. 
apud Caranz, pag. mihi 55. exEufeb. lib. 7. Hift. cap. 24. 
& 29. ') circa an. 3($3.eundemque fi fateamur nominatum 
in didae Synodi Epiftola ad Jovianum direda Q de qua So- 
crates lib. 3. cap. 29. ) quae omnia (ex Annalibus Hungari- 
cis Imhofer. tom. 1. pag. 86. ad an. 870.) retulit novifli- 
mus Gudmundus Krook. (c) Nulli dubium eft, fi quendam 
permiferimus in RuJJia , ex perfonante in omnem terram 
Apoftolorum voce, refiduum Chriftianum, viguifie Ethnir 
cifmum generaliter, grafiante idololatria , fanis eredis , & 
aris publicis, fimulachris non paucis adoratis, Primario, 
Peruni dido, caeteris minoris notae , Uslady Cor/a» Dafva , 
Striba , Simaergla , Macofch^&c. ut refert Sigifmundus ab 
HerberfteinJLcgatUS Germanicus, vel Sigifmundus Liber, quo % 
nOmine prodierunt Commentarii rerum Mofcovitic. fd) aut 
fi idola quaeramus Slavis communia , plures fuppedita- 

A 3 runt 

( 'x ) ap. Joann Schwabe. de relfg.Mofc. difc. praelini, i. Krook. fe&. i. cap. 4. 
& alii. (y) Miechow'. Tr. de duab.Sarmat. lib.2. c. 1. (z) Ghifclius, Synopf. hift. 
pag. 66. (a) A&. 16.7. vid.ind. Geograph. Bibi. (b)Rom.i6.7. Q c ) Krook» cit. 
fefto 1 ♦ cap. 4. pag. 5; j. (d) Comment. rer. Mofcoy. pag. 5. 


* 


* 



runt Molleri in Diatriba hifiorico-critica : Innocentius Ghife- 
lius , & alii. (*) Lis eft apud Authores, fub quo tempore, 
caelis idolis, Ruflia Chrifto nomen dederit i quibusdam, 
nono, quibusdam decimo faeculo contendentibus : ho- 
rum difcuffis circumftantiis , componendos omnes judi- 
co cum citato Krook (e) quem tamen non approbabo in 
cunftis ; ut conje&em Q quia demonftrari non poteft ) 
a quibus Graecis baptizati & edofti lint Rutheni, an a Pho- 
tianis ? ut contendit Poffevinus ; anve ab aliis,qui Latino- 
rum focii Photianas partes lequuti non elfent? ut nititur 
probare Papebrochius . (f ) Et ne Krook citatus, & cum il- 
lo plures ejusdem odii in Catholicos, tam auda&er pro 
Pbotianorum parte refolvat ; imo nec Fejeiius in fuo tra- 
Ptatu de Ecclefia Grocanica hodierna , ex tempore inferat 
Graecam Eccleliam generaliter fciffam a Romana ( quia 
forte non legerunt Eruditiflimum Graecum Nicolaum Com • 
nenum Papadopoli Cretenfem ,in Promotionibus Myjlagogicts , 
convincentem , adhuc poft Photii tempora , perftans com- 
mune Ecclefiae Grascae & Latinae fuffragium, & refellen- 
tem acrimoniam Pkotianorum ) liquidem Catholicorum 
fcripta faifitatis accufant, Lutheranos fibi limiles audiant 
in his quae vera fcripferunt. 

6. Chronographus Ruthenorum Neftor Qg) Petrursku 

p I. &ex ifto Herbinius (]h^) de Chrypt. Ktov. converliones 
quinque Ruthenorum tradidere : primam , per Andream 
Apoftolum; fecundam, annAChr. 86j*(ub Imperio Grs- 
co Michaeiis 3. expulso a Conftantinopolitana fede Ignatio 
per Photium ; C de qua apud fcriptores caeteros nullum 
verbum') tertiam , circa Annum 880. Imperante Baimo /. 
Macedone ; quartam baptizatd Olba, vel Olga, regnante 


C*) omnes apud Krook. loc. cit. cap. 4. §• I. (e) Krook. ibid. 5. 4. (f) P*- 
psbt. praefat. ad Ephemcr. Graeco-Rufficas. (g) apud Krooic* lb. pag. 53. v ) 


cap. 3. pag. 16* 


7 


#$( m )m- 


pro impubere filio Igoris , Swtatoslav , Conffantinopoli , 
(TublmperatoreJWw. /. Zemifce , fcribunt Annales Ruflia?, 
CO un ^e aliquis erit error in defignato tempore an. 958.' 
cum Joannes ifte Imperium fubierit poft Nicephorum ^.Pho- 
cam (k) An. 970. quo jam filius Olb& Rufios gubernabat, 
ne dicamus Olham , quam nuptam Igori , circa An. 910. 
regnantem pro filio haerede ab An. 921. ad 945. fuper- 
vixifie ad An. 97°' & ultra fub joannh Zemifcis Imperio; 
unde credendum eft baptizatam fuifiefub Imperante ante 
Phocam Romano 1 . (quidquid ex Stepenna Kmga , conetur* 
offendere , Eruditus GroJJius ProJeJJor Petropolis, in manu* 

1 criptis tabulis chronologich Politico • Ecclejiajlicis hijloria 
Rujfue , quas forte luci daturus poftea, mihi communica- 
vit , in nonnullis credo corrigendas ) Quintam generalem 
folemniflimam Rujforum Converfionem , pauco in annis 
difcrimine, notant omnes circa An. 990. vel 989. quo, 
regnante Wladimiro praedi&i Swiatoslai filio, fecum bap- 
tizatus populus totus per Mickaelem Syrum primum Me- 
tropolitum ICiovia 3 refertur in Stepenna Kniga (1) (quan- 
quam Baronius ad An. 1008. alii ad An. 1000. hocfa&um 
reducant) numerato more Rutbeno antiquo Anno mundi 
6497. correfpondente 989. Chriftiano: tunc attritis idolis, 
ac in Boryflhencm proje&is , colluftrata RuJJia Evange- 
lium, & ritus Graecos amplexa , continuatis Chriftianis 
quoque Principibus fervat, inque Mahomctanam Tyran* 
nidem totk Grseci4 fortior, feptentrionalis murus, & 
indire&e, etiam Occidentalium munimen, Chriffi Cru- 
cem fuftentat. Qpare Maximus ille Czar Joannes Bafi- 
lewitza. non minus fcriptis in Lutheranos propulfandos, 
quam armis gloriofus in alios, hasc fcripfit: (m) Bapti- 
zantur noftri (Rutheni) innomine Patris , Filii» & Spiri- 

, tus 


1 


(I) Stepenna Kniga. Stepen. i. Gran.y, (k) Pfafius in HJft. EccK tab.Saec.io* 
( 1 ) Stepen. i. gran. 20* (ra) Ap. Krook. Ick. cit, ex refponf. ad Confef. R©bit». 




§ )§Efr 


tus Santii , nunc , in f acula henedttis (en bene explica* 
tum unum Deum & trinum ) pofiquam primus progenitor 
beatus ille , & Magnus Czar fVlodimirus divinitus illuftratm 
nomen Bafilii ad my fi icam undam natius efl : h quo tempore , 
usque ad hunc diem y NON RUS SIC/4 , SED CHRISTIA- 
NA APPELLATUR FIDES NOSTRA. Aurea verba, 
quibus (n) nutta difiintiio- Judai , Graci, au-t Latini expri- 
mitur, fed idem Dominus omnium dives in omnes , qui fide- 
liter invocant illum ; ut delinant jam Lutherani oblatra- 
re in libi devios, nomine/*/*/ feuEccleliae Rutb enica i p fo- 
rum infano judicio taxandos. Quomodo ergo in Schif- 
matis partem aliquam trahentur , qui gloriofa tantum 
Chrifiiani appellatione dignolci volunt? fed de his fufius 
loquuturi poftea, quomodo Lutheranos iibi bene notos vi- 
tandos fentiant. 

Ad initia igitur convcrfionis vertar, ut quales Mi* 
niftros a Graecia receperit, Lutheranos Lutheranis con- 
futaturus, conjiciam. Kromaierush utheranorum Chron- 
Oraculum ad Centuriam nonam (V) Michaelis 3. tempo- 
re Bulgaros converfos fupponens , de fequenti Bafilio z. 
Macedone , fcriblt : Rufiis etiam , quos hodie Moskovitas vo- 
camus, ut Chrifio nomen darent , authorfuit ♦ Pfafirn Chri- 
ftophorea recentior Lutheri columna (nullibi ficut Kro- 
maierus nobis Catholicis non maledicus, ) eodem feculd, 
affirmat : (p) Porrb Hunnorum , S lavor um , & Bulgarorum 
gentes , hoc avo, Chrifio nomen dedere - -CONFERSI ,& hoc 
tempore R USSI , Indi , Malabares&c. forfan hoc idem Lu- 
therani falfum dicent : quia Baronius nofter (q} ante ipfos 
protulerit? Infupcr fex Joanne Curopalate, Zonara (tora.3. 
pag. 1 39.> Cedreno, ( compend. hift. pag. 5 89.) refert Schwa- 

« * * ih, m 


C «0 Rom. 10.12. (o) Hieron. Kromaiero».HIft.£ccl. eeat. q. pag. 384.385» 
(p) Pfafio*. inft. Hift. Ecd. Sac. 9. c. 2, f. 3. pag. 171. 172. (<]) Baron. lom. IQv 
anual. & appcnd. tom.7. pag. 8l J. K 


9 



belfyjoannes , miraculum illud prasftantiflimum ; quo Ar- 
chi-Epifcopus quidam ab Imperatore Bafilio miffus, prae* 
dicans inter Dei portenta liberationem trium puerorum 
a Babylonico igne,fcifcitatusque a Rufiis a?qua in Evange- 
lii accipiendi confirmationem defiderantibus , mifso in 
ignem Evangelii libro, & in Chrilti nomine a flammis 
illiso , Ye.ranrChrifti Divinitatem Ruthenis commenda- 
verit, qpi ideo Chriftianam Religionem amplexi funt. 
CNec mirum , qubd Lutherani plures fidem miraculi hu- 
jus, ficut plurium, parvifaciant, qui ad confitmationem 
dodrinae, vel errorum Lutheri, nec unum valent offen- 
dere , ex his. , quae in initio probaverunt confingere.) De 
hoc ipfo miraculo audiatur Krook : (s) Miraculum hoc an - 
te JfVladimirum contigit , & Jub Bafilio Macedone fiaSlum y 
non autem Wladimiri tempore j & fic Bafilio s confudtt. Re« 
ffatergo, Lutheranis teffibus, credendum (etfi non ge- 
neraliter, ut poflea per PVladimirurn^j&m faeculo nono , 
Baftlii t. Macedonis tempore, quando Burico Novogoro- 
diae Duce , fupra memoratae Olh<s poft regnantis Socero , 
ft) aedificata fertur Kiovi* Urbs per tres fratres , ki Tfcbek 
f aut TxechJ & Choreb , (aut hifpanice , JorebJ converfio- 
nem quandam Ruthenorum fuiffe, in Palatinatu Kiovt- 
enfi , versus minorem Tartariam, ubi Novogorodienfes 
Principes haud dominabantur , usque ad annum 896. * 
quo expugnatam cepit Kioviam , interfedis Oskoldo ScDi- 
ro Principibus, O) Olegm Tutor Igoris Avi PVladimiri /j 
cum Olha Igoris uxore; de qua converfione meo videri 
intelligendi funt Baronius & Papebrochius. Itaque, ficut 
feculo 10. in fine , con ver fa fertur per Wladimirum Ruf- 
Jia tota , tempore Bajliia, Graeci Imperatoris; ita fecu- 


(t) Joann Schwabe eifcrdifc, pradim. 2 . /s) Krook. loc. cil. S.3. P 3 ? ? 1, CO 
Ex Stepenna Kniga, Stepen.i.Tabulse mfer. Groiiii, memoratae, (u) Stepenna 1. 

& Grof. ibici. 


J 


IO 


-«8C $ )§*&' 


16 9. circa annum 876, quo baptizati feruntur Bulgarf 
converfam credo RuJJia parva partem illam Kiovienfis di- 
tionis , fub Bafilio 1. Macedone ; Converfiomque fequuto- 
rum Principum Olha 3 & Nepotis Wladimiri non parum 
profuifleChriftianifmum antecedentem Ruthenorum Kiovi- 
enfium , quos expugnarunt; inter quos, etfi refiduaquo- 
rundam idololatria, Chriltus miraculis notus, baptifmo 
fufceptus ab uno jam faeculo fuerat. His ftabilitis j 
8. Quis dubitat ([ad noftrum reaflumendum thema) 
Bajiliumi. hunc Macedonem non adeo Photianis addidum, 
licut fuerat praedeceffor Micbael 3. cujus ope Ignatim in- 
jufte-a Sede Conftantinopolitana depulfus fuerat ? Legan- 
tur Ada Concilii (nobis oecumenici ) 8. Conftantinop. 4. 
Anno 869. celebrati (Y) ubi Epiftolae inter hunc, & Adria- 
num 2. Papam inferuntur ; ubi Ad. 1. fimul cum Photio 
anathematizantur Iconomachi ; Ad. 5. triplex Bajilii ad 
Adrianum Epiftola ; Ad. 6. Bafilius refertur Pbotianos al- 
loquens Epifcopos , hortaturque ad irritae ordinationis re- 
(ipifcentiam,concefso novem dierum (patio, ut Concilio 
(iftendi deliberent. Ad. 8. juflii Bajilii , & Concilii igni tra- 
dita , tum Conciiiabulorura Photianorum ada,tum eun- 
da ab ip(o vhotio contra praecedentem Papam Nicolaum i. 
feripta, confutatusque Theodorus Critinus Iconomacho- 
rum caput, per illuftrem Laicum B&hanem Patricium, 
oftenso numifmate, cujus Imperialem imaginem venerari 
faffo , repofuit : Si mortalis Regis imaginem veneraris , cur 
imaginem venerari renuis Chrijli Regis immortalis , fknilijji- 
Matris ejus , ac omnium SanSlorum ? cuique (ut futu- 
ros Lutheranos edoceret) praeceptum pofitivum Chrifti 
lcriptum requirenti , refponfum fuit : de eo , quod ejl ah 
Ecclejia Catholica definitum 3 mon ejl quarendum praceptum 

Chrijli / Ad* 10. Baftlim idem interrogat Concilii Patres, 

U 1X1 

• | J (.IX •{. ' * V-* V « 

00 Apud Pelr. Annat, apparato ad pofit. Theol. lib. art. 9 . 


XX 


*W8( m )©*■ 


nuni cuneis Concilii definitionibus acquiefcerent ? qui- 
bus annuentibus, damnationique Photii, & Iconomachom 
rum , -(y) calamis, nsn atramento , fed Chrijl i confiecrato /an- 
guine tmclis , fubfcripturis; etji rogatm Imperator, ut ob 
dignitatem. primus nomen apponeret, refpondit: fiuum 
non effe fubfcribere fynodo , nifi poft Epifcopos , exemplo Con - 
fiantini Magni , TEeodofii , & Marciani , fe tamen fubfcri- 
bere poft Legatos Apeftolicte Sedis , & Patriarchas Orientales^ 
honoris gratia Jib i a PP, colluta , non definiens , fed fiufci - 
^/>»j , & confentiens. : Nec negabo poft decennium mor- 
tuo Ignatio , fub eodem Bafilio , Photium iterum Conftant. 
Sedi prsefedum; fed confentiente feqnenti Pontifice Jo- 
anne 8,. / addit laudatus Petrus Annatm ( z ) in trad, de 
Conciliis) quare, quafi feminea imbecillitatis Pontifex 
ifte viriliter Photf,o : non refiftens, effeminati fpiritus di- 
deria incurretis, locum dedit fabula de Joanna Papifia , 
ab ipfis Lutheranisijam hodie irrife, (ut ex Horatio Lur- 
fieUino, noviftime notavit Burim/ a) vitas defcrjbens Pon- 
tificum :) Photium enim , non femel Conftantinopolitana 
Sedis indignum , etiam inviti produnt Luthemni (.apud 
citatum Pfiafium ad Sacul. 9. cap, 3. §. 4J fatentes, eum 
Anno 888. fecundo depolitum, 8cStephano Leonis 6. Phi- 
lofophi fratre fuffedo, in Monafterium relegatum, fub 
Adriano 3. ... ; , . > 1 • < " 

Hinc conjici debet, quibus Graecis ufa partum il 
Ium Buffiae minoris dederit Chrifto Ecclefia : neutiquara 
enim Photianqm credent, cordati, qui Bafilium Mace- 
donem photianifmum extirpaturum cum Graecis Latinis 
addidis legerunt, Quot feculis continuant in Graecia , 
incepta Photio authore difcordia, antequam fere omnes 
a Latinis fe fegregaverint , latet neminem ex Catholicis, 

B a qui 

(7) Ad Longum «p. Petr. Annat, loc. citi (a) Ibid.in fin. pag. 88.»om.a. 
C») Burim ia viu joau, 8« ex Turfellm. Epitome hifloriarum > 


ii 


5 §? )(?&?•' 


qui praenominatum Comnenum (L) viderint ; exLuthera- 
nisque, qui fuis Kromaiero , & Pfafio fupra addudis crei 
dant: uterque fiquidem, Sa?culo n.^ilie pag. 453. 'ifto 
pag. 209.) memorat continuatam difcuffionetn capitum 
diffidii, mifso per Leonem 9. Conftantinopolim Humber - 
io Monacho Lotharingo, ubi cum Niceta Graeco , etfi fine 
non fequuto pacis , in arenam defocffdit* ficut Saeculo 12. 
uterque pariter fcribit colloquia ad tentatam unionem 
nonnulla , Pfufim , in Concilio Conftantinop. 1 168. Kro - 
maierus , alterum in Caffinenfi Coenobio Italiae, inter Pe- 

_ w y 

trum Diaconum, & Philofophum quendam Graecum, prae- 
fentibus Lotharib Imperatore Latino, & Legatis Impera- 
toris Orientalis, ope quorum translata Graece difputa- 
tionis exemplaria in Graeciam mifia refert a Patriarcha , 
& Imperatore videnda: alterum Conftantinopoli in tem- 
plo S. Sop'bi£ t Anfelmum Epifc. Havelberg. & Nechi- 
tem Archi-Epifcopum Nicomediae, folemnibus ad hoc 
deftinatis ab Ecclefia Conftantinopolitana Notariis; qui-, 
bus liquet , non adeo extindam fuifle in Graecia Chri- 
ftianae pacis cum Latinis memoriam , Ut plurimi non ad- 
efient (&adfint)qui Photianae nobifcum inimicitiae morw 
dicus non adhaererent. Nec diffitebor , cum fapientifiL 
mis non paucis etiam nunc 'uciRuJJia mihi' COfitigifie com- 
mercium , quorum vix unum dicerem Catholicorum ini- 
miciffimum ; fed quid fi alii dentur, pluribus unitati Ec* 
clefiae non obftituris, imo hac Deo permittente non ha^ 
biti , ipfi gratias , quod inter Latinos folos Lutheranos 8 t 
Calviniftas aeftimant vere heterodoxos, de quoyinfra, cer- 
tiorem faciemus fidem. Quomodo enim Ruffia Chriftia- 
na, Photu dogmata, & Synodotum ipfius ada tueretur,' 
quibus nunquam fe immifcuit, fi nec Grsciam nunc hoc 
* !i ‘l >• 1 agere 

, Tn praefat. ad praenotat, myftagog. (c) Pfaf, Saec. ifi, cap. 3. §. 3 pag. 226’ 
vv Kromaicr. cent. 12, pag. 485 * • • 



agere conflat ex Refponfis Patriarchas Hiexemia? (e) quae 
ne mihi Lutheranus quidam oppopat corrupta, 'audiat 
quid fuus Kr ornat er m (Q refponfionem hujus propofitu- 
rus annotet: Hifce /extern columnis (id eft feptem Conci- 
liis Oecumenicis) Sapientiam fuperjlruxijje domum fuam 
dicunt Gradi nec aliam fy nodum pofi hasce feptem ejje re - 
dpiendam. . >’ s ; b ’ • .• • ■ ; r > 

Liquet ergo primos illos gloriofos viros , fubutro- io. 
que Bafilio Imperante r. & 2. miflbs in RuJJtami five ba- 
ptizata Olba , & vocata Helena , five Nepote hujus Wla- 
dimiro-i vocato BaJUto, tam remotos fuifle a Photianis 
tunc cum Ecclefia Romana contentionibus , ut nec ver- 


bum de hacfcilfura ad populum convertendum facerent, 
quem in vera Ghrifti lege, & inconcuflis feptem Conci- 
liorum dogmatibus informarunt. Graeqiae ardebat ignis, 
cujus non legimus pertigifle in Rufliam flammas. Si tera* 
poris decurfu ille malo noflro crevit, ut fciflura nos in- 
ter fuccefierit, hanc nec Ruthena Ecclefia aluit, nec fy- 
nodice in minimo approbavit ; licet Grasci ritus tenax* 
& pia cultrix, Patriarchis quoque Graicis , juxta. Sacros 
Canones (prasfcindendo aPhotii fchifmate) per plura fae- 
cula fubdita , quosdam Photiano in Latinos odio non li- 
beros Praelatos cognoverit, ex quorum Angularibus di- 
deriis,Lutherani millena blateronum fcripta repaftinant: 
quia Lutherana charitate; etfi Ruthenos ad eorum has- 
refes dcfle&i defperent* perfuasa fibi a Latinis difcordia 
(atisfiunt nec mendacium profertur folemnius , quam 
ab omnibus fere Lutheranis afieveratur fecurius , quod 
fcilicet inter exteros, Catholicos Latinos torvioribus in- 
fpiciant oculis , quod etfi quali novum quid mitigaverit 
Kroock noviflimus de rebus Rufliae Scriptor , dicerent, 

B % vel- 

^ > « 




‘ (e) Patr. Hierem. ad Ltnheran. pag. mihi 56. (f) &Q -Aiafcrt eent 5. de Stat. 
Ecch Orient. pag. 28lii nn o Ja marginali, (g) Kroock. cit. Sed. 1, cap.4. 







n .. 

vellem , casteri , folemne aliquod' Rutheni unius fcriptum 
in Catholicorum» dogmata , fieut plura in Luthmnos in* 
fra adducenda ; (bffiaef et javorskius , quem, taxat 'rfutkor 
/Ipologia pro Lutbero fibi refpondens , vel ut Romanis addi* 
dum , ad convincendum contrarium : 'nusquam enim vi- 
fus eft adhuc Ruthetius fcribens (publice), quem tenea- 
mur Lati ni Catholici dicere Lutheranum, quia. calamum 

•c in nos ftrinxerit; "qui fi forte efiet, teneretur vel alium fe 
fingere ^ \e\Jenam confugere , ne lieterodoxus lapidaretur a 
pueris, unicum Lutheri errorem profefiusi quem- ^rofcrh 
pferunt Grseci omnes. Si ea quae audierim referam, nec 
unum Ruthenum accufabo , adhuc ex Rufticis , bene de 
Luthero loquentem,;' fi quae vidi proferam flerunt multi) 
qui Sacro a me celebrato aftiterunt jiquos inipublico no* 
flro templo inter (aera , devotiflimOSi notavi, picant tan*- 
dem Lutherani quid velint, etiam inanimatos citabo te- 
ftes; campanis publicis ad facra, Moskua, congregamur 
Catholici j quod nec tintinnabulo permifium eft Luthe- 
ranorum templis. ( 

xi. Cautius igitur Buddeus proceffiflet, fi perfbnatus non 
efiet : allegat fiquidem- Schediasma , quod ante annos ali- 
quot , de Ecclejia Romana cum Ruthenica irreconciliabili ipie 
protulerat (Tpag.z. 3 immediate Q pag. 3 . ) profert : Ru - 

thenorum non minus ^quhm noflra (^Lutheranorum J ifcr/f’- 
Jia inter ejfe , ut c alumni ce i (Ice &■ obtreSi at tones ( Javorskii) 
refellantur -- Ime, fii dicendum quodr es ejl , gravius , nifi veri- 
tas in apricam ; producatur ^ Ruthenis , quam nobis (: Luthera- 
Ilis) imminet periculum , , cum ROMeiNJE ECCLESIJE /ID- 
DICTIS non obfcure blandiatur Javorskius , imo ad illorum ca- 
ptandum favorem , cer.th ad animum erga illos propenfum figni * 
ficandum i tam iniquum erga proteftuntes fe prabeat, finofira 
autem Ecclefta , ut nullam fibi aitjt libertati fua metuendi Ru- 
theni habent caufatn , ita Romanum contra jam dudum hoc^ 


•m m m- 


iy 


tgijji Pontificem , ut eos fub jugum mitteret: nemini illarum 
ignotum ejfie potejl, (]& concludens ) Hcecfi experiri aliquan r 
do Ruthenos juvet , credant Javorskio, detejlentur protefiantes, 
■colant Romanenfes , horumque collum Juum tandem Jubmit- 
tantjugo. Verba haec, dicet aliquis, orta ex fecuritate 
irreconciliahilitatis , quam fulminavit Schediajla Progno- 
fticon $ anve ex timore quo laborat Apologifla i Fateor 
me non vidiile fchedam illam, quam quaeram, cerno ta- 
men ex nova formidine fpiritum alium. Qi)- Jguod timet 
impius veniet fuper eum, quia in Schediasmate St fimilibus, 
putant Lutherani fe habere fpiritum (i) Ahiee prodicen- 
tis divifionem tribuum, fed ipfos agitat (k} Spiritus ille 
mendax , qui ad necem Achab, fuos exercebat Prophetas . 
Permittatur mihi eum aggredi ita fortem , qui, fe defen- 
dente impojjibilem reconciliationem dedit, parvipenso pro 
nunc ifto, qui Javorskio procurante reconciliationem jam 
timet. Si ille EcclefiamRuthenam a Graeca St Orienta- 
li antiqua praefcidit, nec Ecclefias novit, St Ruthenis inju- 
rius ipfos nec Latinis, nec Graecis affociat; certe tamen 
Rutheni non funt ut Lutherani ab utrisque profcripti. 
Ex hucufque didis patet, Ruthenorum a Romana Eccle- 
iia nullum fuifle fecelfum ; fed abftraPtivam independen - 
tiam , quamPatriarchatus Orientales Canonice ftabiliti , 
fecundum antiqua Ecclefiae jura, immunem ab omni Schif- 
matis nota tuebantur, (utimediate deducam ; }nec Ec- 
clefia in Rufiia aliquem unquam fecit ad fedem Romanam 
recurfum; aut ab illa, in adminiftratione Canonica , St 
Hyerarchica habuit dependentiam, fed aConftantinopo- 
litana , aqua fua habebat initia. Dixifiet igitur Schediq- 
(la Buddeus ; inconciliabiltm Ruthenam cum Romana Eccle ~ 
Jia , mendacis Spiritus vaticinium protuliflet ; fed irrecon- 
ciliabilem , cui fuoLutheranorumque voto nunquam con- 
cilia- 

l X - 4 1 

(b) Pro V. 10.24. (i)j.Reg. II.30. (k) 3. Reg. 22. 22. 


1 






1 6 2- 

ciliata fuit, quis nifi infipiens in titulo operis profer/ 
Hinc timuifc Apologi fi a fo conjicio, ne Eruditi(fimi>a,e r ^ 
ope conciliaretur cumRomana haec Ecclefia, quia legens 
tam irreconciliabilem, conciliatam aliquando fuppofuit, 
C in quo , qua Graeca eft , vere non fallitur ; ). aut quia for. 
te legit apud Pfafium, faec. 1 6. cap. 2. $. pag.299. ^de- 

fiam Moskoviticam & Rujficam y cum Romana unionem inivi f 
fe t haud multo poft tamen re fcindendam : quod melius in- 

veniflet faeculo 1 5. in Cone.Fi orent, per lfidorum Metropo- 
litana Mofcuae, fed tunc fecere Rutheni, quod caeteri Grae- 
ci j quod autem femel fuit, non erit ita mirum fi iterum 
fiat. Vocem igitur Schediafhs Buddei correxit fapientifli- 
mus Theophanes Archi-EpifcopUS nunc Novogorodienfis ,* 
■cum ( in Oratione de laudibus emortui Magni Petri I. Im- 
peratoris , quam Plescovienjis adhuc Archi-Epifcopus dixit 
in Templo SS Trinitatis in fefto SS.Apoft, Petri & Pauli, 
typilque datam Revalia 1726. Sereniflimis Hol/atia Princi- 
pibus Carolo Friderico & Anna Conjugibus dicavit) Sche- 
diaftam praediduin in laudem Principis.allegavitCpag.J 4 -) 
fupprefso IRRECONCILIABILITATIS nomine , quem 
fic produxit : DOCTISSIMUS ille , qui de DIFFICULTA- 
TE nojlra ( Ruthenorum fc. ) cum Latinis concordia difpu • 

tavit . Ubi, quod eum dodiffimum dixerit, miror ; ficuti 

quod vocem irreconciliabilitatis correxerit , laudo. Legi 
jam fiquidem Schediasma , in quo,Opulculo a fapientilli- 
mis Sorbonenfibus pro concilianda Ruthenorum cum Roma- 
na Ecclefia Petro illi Magno praefentato , conatur occur- 
rere, fed, ut fic dicam y infipientiflime : nulli enim aut mi- 
nimae 5 ’« 9 r^( 9 »(?«^»? fatisfaciens;rationi , non modicum no- 
tae pietati Magni illius Principis derogat, curo (_ in pluri- 
mis §§.) fuperfiitiofa' blafphemat. dogmata Orthodoxa , 
quibus non addidum mentitus Principem laudat. Ne- 
dum eapropter dici debet INDOCTISSIMUS Schediajla; 

, - . v 'f / fed 



ied quoque, & civiliter authoritate Imperiali , & canoni- 
ce per Ecclefiafticam Rujfia Synodum a tota Rujjtci profcri- 

bendus. • • 

Ruthena, inquam, Ecclefia , fi eam inter particula i 
res Gracits velimus prtefc indere, labis omnis expers man- 
fitConftantinopolitano Patriarchae fubjeda : jurgiis enim 
Patriarchas inter & Pontifices fynodicenil tulit fuffragir, 
nec Photium etfiobfequuta Patriarchis Conftan- 

tinopolitanis femper fuerit. Hoc fi probem canonice, 
nedum Ruthenos oftendam ab omni in Schifma illud in- 
fluxu falvos, fed alias Graecorum, & Orientalium Eccle- 
fias plures eisdem principiis defendam immunes. 

Eredum Chrifti non de hoc mundo , fed, in hoc muu- i 
do Regnum (quod, Monarchicum in Petro ad pafcendas fi- 
ne diferimine oves omnes (1) & agnos profitemur Latini 
Catholici) Ariftocratik temperatum (jn) ftabilientes Apo- 
ftoli, primas Ecclefias in diverfis orbis partibus, quibus pa- 
rerent ceterae , fundaverunt : Petrus , /Intiochenam , Ro- 
manam, & Alexandrinam per Marcum ; Paulus non pau- 
cas i Joannes ( tefte (n) Hieronymo) totas Afia fundavit , re - 
xitque Ecclefias : determinatis quibusque fitibus , ut velut 
Supremi in primis urbibus, Praefides Epifcopos in Pro- 
vinciis conftituerent , iftique Superintendentes feu Epi- 
fcopos alios, qui Presbyteros caeteros ordinarent, ut fic 
Hyerarchia nedum fervata, fed regimine, in uno corpo- 
re, primus, inferiores quoque pafceret per fubalternos. 
Praeter iftas, in quibus Patriarcharum monumenta fer- 
vantur, tres Exarchos , vel Autocephalos confli tuerat Jcan- 
nes : pro Afia Ephefi , Cappadocia Cafarea pro Ponto , & 
Bizantii pro Ehracia ; quos Patriarchatus Conftantmo- 
politanus, novas Romae fumpto nomine fuppreffit. De 

C his 

(!) Joan. 21. ly. (m) Math. 18. 18. (n) S. Hieron. lib. de Scriptor. Ecd. 



his fufius authores hiftorici,& Qo) Can. 35. Apoftol. ubi 

Epifcopi fingularum gentium jubentur recognofcere primum , 
quem velut caput exifiiment , & nil prester ejm confenfim 
gerant \ quam illa fola , finguli , ques Parochia propria , c? 
-i////#, fiub ea funt , competunt : - - fic enim unanimitas erit. 

His manentibus Metropolitanis per prima fecula, inSyn. 
Oecum. Nicaena 1. Can4. jubetur ut ordinatis Epifcopis 
per Comprovinciales, poteftas, vel J ane confirmatio', 
pertineat per fingulas Provincias ad Metropolitanum Epifco - 
pum. Can. 6 t committitur Alexandrino , (juxta morem 
antiquum) poteftas haec in Lybia & Pentapoli , fuppofita 
in exemplum antiquiori authoritate Romani Epifcopi; 
& Antiocheno , c&terisque Ecclefiis , ([certe dialis Aliae Au. 
thocephalis ') honor fum unicuique ; taliter, ut fini con- 
fenfu & voluntate Metropolites ordinatus Epifcopui , pro non 
Epifcopo habendus , declaretur. Can. 7* Honor Metropoli- 
tet datur Hierofolymitano , fied fervat a dignitate , (ideft au- 
thoritate) Metropolitana Civitatis (Alexandriae) - - (Hoc 
forfan a quibusdam negledo) An. $41. in Synodo Antio- 
chena , (^confirmata per fextam Oecumenicam Can. 9. 
per lingulas regiones decernitur Metropolitanis cura to- 
tius Provinciae , cundaque ad ipfum referri caeterorum 
Epifcoporum negotia , praeter ordinationes Presbytero- 
rum. Nomen Patriarcha , adhuc Anno 381. in Conci!. 
Conft. 1. erat inauditum ; tamen in Can. 5. (vel aliis 2.) 

decretum eft, ut Confiantinopolitano Epifcopo daretur hono- 
ris Primatus pofi Romanum , eo quod fit nova Roma. Male 
tulere primi Metropolitae, alii Orientales, hunc libi prae- 
ferri; quare, his inflantibus, Romana Sedes, nunquatn 
hoc acceptavit, non ob propria ablata jura , cujus fem- 
per fupponebatur Primatus , fed ad antiquiorum Eccle- 

fiarum 


O) Apud Caranz*. Sum. Cone. (p") Ap. Caranza. ubi fupr& ad long. 
fuis loc, • 


19 



fiarum honorem, lacrosque Canones tuendos. Nec uno 
verbo circa hoc prolato in Synodo Epiidina, in qua, an- 
tequam advenirent Arcadius, Projeilus, Epifcopi , & Philip- 
pus Presbyter , Legati Celefimi I. non Conflant inopolitanm 
Neftorim ( tunc damnatus ) praifidere tentavit , (q) fed 
Cyrillus prsefuit, nedum ut Apoftolicus Legatus, fed jure 
fuae Alexandrinae Sedis in Romani abfentia ; unde con- 
fiat, prsedidam Conft. Epifcopi decretam dignitatem fe- 
cundi, nullam inter Graecos ipfos habuiffe vim : quia Ne * 
florit/*, etli damnandus , fuum obtinuiiTet antea locum ; 
ficut in fequenti Synodo- Chalced. fedentibus a liniftris 
Legatis Romanis , tanquam nobiliori loco, a dextris pri- 
mus fedit Diofiorm Alexandrinus Epifcopus (damnandusj 
Anatolim autem Conftantinopolitanus poft Legatos, unde 
Alexandrino cedens honorem. Quare in dida Chalcedo- 
ne nfi Synodo , jam fortius pro Conftantinopolitano Epi- 
fcopo, non centra jura Romani , fed Alexandrini , Antio- 
cheni , & potius contra antiquos Aliae Exarchos fanxere 
Graeci , can. 9. (r) ut recurfus caufarum inter Clericos 
fieret ab EpiJ 'copis ad Synodum , a Metropolitanis ad Prima- 
tes , & tandem ad Conflant inopclitane Regite civitatis fedem. 
Et (s) can. 28. feu Ad. 16. &ult. jus Patriarchii poft Ro. 
manam, Conftantinopolitanse Sedi competere, his verbis : 
(t) ut bis aut de Ponto fknt , & de Afia , & de Thracie Die- 
cejibus , Metropolitanos /olos : rurfus autem , & fffUl INTER 
BARBAROS SUNT EPISCOPOS P RTE FA TARUM 
DIOECESUM, (quomodo loquebantur tunc de libi inco- 
gnitis feptentrionalibus ) ordinari k prediSle Conjlantino- 
politane Sedis Ecclefia ; quippe , ut unusquisque Metropolita 
prafatarum Dicecefum , cum Epifcopis fu<e Provincie ordinet 
/ue Regionis Epifcopos^&c. Hasc ad longum protuli , unde 

C2 radix 


(q) vide ad long.Petr. Annat, nb.5. art.4. Sc Senionis 3. pag.40. feqn. (r) 
Aj, Caranza. fol.120. (s) apud Petr. Annat. ubi fuj>r&. (t) Caraa^aibidJoi.130* 


radix petenda eft Canonici regiminis continuati , & ere- 
di in Ruthenorum Ecclefia. 

Certiflimum eft, nec tunc ejus Vicarios, nec poft- 
ea Romanos Pontifices hunc Canonem approbafle , us- 
que ad Concil. Lateran.4. Anno 1215. fub Innocentio$. 
Can. 5. C u ]) concurrentibus Orientis Patriarchis, univer* 
sique Chriftiani Orbis Principum Legatis, ultraque 1200. 
Patribus. Sed tamen diftinguendum eft inter fub/lant tam, 
& modum feu motivum Canonis. Subftantia erat Ec- 
clefiarum Orientalium adminiftratio, quam femper a Me- 
tropolitis, & Primatibus habitam in Ordinationibus Epi- 
fcoporum , & Ecclefiarum, nemo ambigit; quamque fo- 
lum in cafibus haerefum publicarum, Conciliorum con- 
vocandorum , fedium deturbatarum, Patriarcharum in- 
trufionem, & alias communiftimas caufas, ad Romanam 
fpedafie Sedem , nullus dicet, qui ex hiftoria Ecclefia- 
ftica aliquid legerit. Motivum Canonis erat , QO °i u0 - 
niam Sedi Senioris Roma , propter imperium Civitatis illitu > 
Patres confequenter Privilegia reddiderunt ; inde Imperiali 

novae Civitati reddenda probantes. Hoc Roma retudit 
direde ; cum a Chrifto per Petrum Apoftolorum Princi- 
pem , cujus SuccefTor eft Romanus Pontifex, Caput vifi- 
bile Ecclefiae credamus Latini , & (ex Joan. 21.) convin* 
cere me alibi putem , minime humano Ecclefia Privile- 
gio Papa, ut Petri Succejfor , fic creditur ; ut Patriarcha 
Occidentalis , Sc ut Epi/copus Romanus , tenetur Patriarcha- 
libus, & Epifcopalibus Canonicis legibus, quarum ipfe, 
ut Ecclefiae caput, eft, locoChrifti, difpenfator, &cu- 
ftos. Subftantia Canonis, ml Romam attingebat; imo 
ab anno 451. quo Chalcedonenfis Synodus hoc decreve- 
rat, usque ad 879. quo Photiana fequuta eft difeordia, 

in tribus Synodis Oecumenicis, celebratis, & deinceps, 

• fine 

O) Petr. Anna*, ubi Cupri art. 13. (x} Caran. ib:d. . 


21 


433C $ 


fine conteifatione adinillus fuit Patriarcha Conftantin. 
poft Romanum Epifcopum^ omnesque Metropolitae pef 
ipfum eredi, & ordinati, a tota Ecciefia fuere recepti: 
folum illud motivum Romanam Sedem ex humano pri- 
vilegio primam fupponens rejedum eft ; hocque praeter- 
mifsd a Graecis, in Concil. Lateran. dido, 1215. caetera fue- 
re plene confirmata , quia nihil renitentibus caeteris 
Orientis Sedibus, Eccleiia fic regebatur in pace. Videa- 
tur can. 1 1. Synodi Nicaenae 2. ubi oeconomum Ecclefiis 
allignari, Metropolitis negligentibus, a Patriarcha Con- 
ftantinopolitano , decernitur, juxta Can. 26. Chalcedo- 
nen , in quo , Petrus uterque Legatus , aut Adrianus /. nil 
obftitifle leguntur. - 

Sic canonice authorizata Conftantinopolis Sedes, 15, 
rite ordinavit Epifcopos, iftique canonice fibi fubduntur, 
nedum ex eis, quos Thracia, Pontus & Afia habebant , 
fed ex novis Provinciis Graecorum ope ad Chriftianam 
fidem redadis ; quas unicuique ex Patriarchalibus atti- 
gifie , cui deberetur illius 'converfio, tellatur contentio 
ipfius Conftantinopolitanae cu Romana Ecciefia circa Bul- 
garos , ad quam nempe attinerent, a cujus fcilicet Mini- 
ftris converfi fuerint ; ut in hiftoria Ecciefiaftica nemo 
fere reticet. Fuerit inter Patriarchas Conft. & Romanos 
Pontifices divifio ; profcriberentur illi per Apoftolicam 
Sedem ; ( y) va illi per quem jca.nda.lum venerit ! quod, 
moraliter eft necejfe ut veniat ; nunquam Ecciefia Ruthe- 
na fcandalo huic opem tulit , quae nunquam fynodice 
quidquam contra Romanam Sedem definivit. Jura Con- 
ftantinopolitana, nusquam tetigit Ecciefia Latina, etfi in 
Patriarchas judicium tulerit: tenebatur igitur Ruthenos 
inter fundata perGrtecos Patriarchas Ecciefia, Metropo- 
litis canonice ftabilitis , juxta addudos Canones ( praefcin- 

C 5 den- 


(y) Matb, 1 8. 7. 


i ~ *— " "' — — T, 

dendo,ut fupra diximus, a Schifmate} parere, Conftan- 
tinopolitanamque Ecclefiam Patriarchalem venerari , ad 
ipsamque in Metropolitarum Confirmatione recurrere , 
quo veri Epifcopi , & Presbyteri cseteri , verum , purum , 
haud fciffum Coetum Ecclefiafticum conftituerent, Cano- 
nico jure utentes, per quod Conftantinopoli fubdebantur. 

Et quia innovata quaedam poft plura faecula , poft 
* fent diderici cujusdam pennam acuere , breviter eundis 
occurram. Primus (Zj Metro polit a Ktovia, Michael Syrus, 
An.Chr.988. in fecunda generali Converfione , ftabilitus , 
ex Can.35. Apoftol.Antiochen.9. Conft. primi. 9. & 28. ad- 
dudis, & jure Patriarchali Conftantinopolis, rite creatus 
fupponitur. Poft fexcentos Annos , etfi Metropolitas (a) 
fucceffivos , qui Sede e Kioviu , Wladimiriam , Sc hinc M0- 
skuam eredas in Regnantium aulas, transtulerunt; ver- 
gente Mundi 7095. Chr. 1^%7-Job (b) prius Metropolita 
fuitevedus in Patriarcham , per Patr. Conftantinop. Hie - 
remiam , qui cum Metropolita uno , & duobus Epifcopis 
Graecis inMoscoviam venit, fimulque Patriarchalem Se- 
dem Moskuce , & Metropolitam Alexandrum Novogovodas 
inftituit. Hunc Jobmn & fequutos, potuit Romana Sedes 
inconfulta , non Patriarchas agnofeere, fed folos Metro- 
politas ab indubitato Patriarcha creatos ; qui nil Con- 
ftantinopoli derogarunt, ex quo Sedis illius Antiftites Ruf- 
fi se Ecclefiam fibi fubjedam independentem fecerunt, quia 
pro Patriarcha nominando , non tulere leges Canones fa- 
cri,aflumpto hoc titulo in honorem primarum Urbium , 
qualis nunc inter Chriftianos eft Moskua Caput Chriftiani 
Rutheni Imperii : juftiflimurnque fentirem, fi quemadmo- 
dum Conflantinopoli , nova Roma didse , ob Imperantium 

r - . Chri- 

(z) Ex Stepen.i. grando. Tab. GbronoI.Grcf. cie. (a) Ordine adducuntur in 

e ^* uTq.ad Stepen. 17. grando. (b) Ex Stepen.Knlga 17. gr,2C.Krook.Seft,x* 
c * Io* S. 1. pag. 164. 


1 ) 


■*$( $ 





•*< 


Chriftianorum aulam fecundus Patriarcha datus eft ab Ec- 
clefia ; ita Rutlia; , potiori jure , nova Gracia nomen tri- 
bueretur , ScMoscux ,nova Conjlantinopolis } in qua, Orien- 
tali cellante Imperio , Chriftiani Imperantes fubfiftunt , 
unde a Chriftianis Principibus, iftis adjudicaretur Orien- 
tale Imperium , ficut ab Ecclefia tota, Sedi Moscuenfi , 
Patriarcha, falvis aliorum juribus, honoribus Conftanti- 
nopolitano non impar : ubique enim , Chriftiana Ecclefia 
Orientis putillus grex gemens fub Turearum Tyrannide , 
inRuflia vero Imperium inter Europaeos majus liberrime 
Chriftum adorat fub Chriftianis Principibus. Ab Anno 
1703. mortuo Adria.no Patriarcha, nec per Imperatorem 
Petrum I. proviso de fuccefluro, conftitutus eft celeber- 
rimus ifte Stephania Javorski Refanenfis & Muromenfis 
Metropolita, vacantis Sedis Patriarchatus Exarcha & Ad- 
miniftrator; an hoc fadum ex Patriarcha; Conftp. Con- 
fenfu , non invenio , qui poterat in hanc Eccldiam nova 
jurafibi devolvenda praetendere; fed neque auditum eft, 
hunc, aut Metropolitas Kiovienfes aut Novogorodienfes 
qui ftabiliti in Dioecefes fibi fubjedas ( femper praeciso iit 
diximus fchifmate) jus habere videbantur, contradixifte ; 
eredisq; jam antea Metropolitis aliis, ut hic RefanenJis,Ro - 
Jiov. Cafan.Saskienlis,&c 4 jam Synodis pluribus nationa- 
libus plura ordinata funt,quae conlenfu expresfo aut tacito 
Conft.Sedis aliter difponunt. Nec dubito in rebus gravif- 
fimis , fpeciali lege non cautis , ad Patriarcham Confi. re- 
currere, ut conftat, in deponendo Nicon Patriarcha, Anno 
1667. advocati funt (c) tres Patriarchae Orientales Mo- 
skuae, qui eum in judicio depofitum damnavere , fubfti- 
tuto Jofaphat a Synodo & Czare A lexio. Signum ergo eft 
ratas habuiffe Patriarchas Cnfp. eundas Ruflise in admi- 
niftranda Ecclefia novitates* 


Con- 

(c) Krook, fed. 1. cap. 18. $.2. pag. 165. < 3 t Tabul.Geogr. Grof cit. 


Confultius igitur, ( fupprefla Patriarchali dignitate , 

* de quo non ad praefens ) ab Anno 1720^. mortuo Javors- 
kio, Synodo Ecclefialtica (vocata fanda) ex diverfis Im- 
perii Praelatis inftituta, res Ecclefiae , loco Patriarcha ad- 
juiniftrantur. Quam , nec Conftantinopolitano recla- 
mante, rede de rebus Ecclefiae decernere, ( feclufo item 
fchifmate ) fuadent, Canon 37. Apoftol.(d) ftatuens; bis 
in Anno celebrari Epifcoporum Synodos , ut inter fs invicem 
dogmata pietatis explorent , & EMERGENS ES ECCLESIA- 
STICAS CONTENTIONES AMOVEANT. Can.5. (vel. 
3.) Nicaen.i. idem praecipitur, (e) ut Epifcoporum ge- 
fta examinentur : reUe vifum eft , per fingulos Annos > in Jin- 
gulis Provinciis , bis in Anno t Epifcoporum conJiUum Jieri , Ui. 
Jimul in unum convenientes ex communi- Provincia , hujus- 
modi examinent quafiiones y ffc. -- Can. 9- Calcedon. (f) Si 
Clericus adversus fuum t vel alium Epifcopum habeat caufam t 
apud audientiam Synodi Provincia conqueratur - -quodfi con- 
tra Metropolitanum > pergant ad ipjius Dioecejts Primates , aut 
certe ad Conftantinopol. Regia civitatis Sedem , ut eorum ibi 
negotium terminetur . Lutherani infuper eorum que focii, 
qui Ecclefiae decreta contemnunt , attendant Rutheno- 
rum praxim haud taxatam apud fuum Krook :fgj Peli- 
quis (Conciliis, ideft particularibus^) tantam authoritatem , 
( quantam oecumenicis ) non e ffe tribuendam ( Rutheni 
fentiunt) omnem autem illis adimendam , non Jinunt credere 
provocationes ad Cone ilia particularia non infrequentes. Re- 
flat itaque, Ecclefiam Ruthenam (juxta dida,fchisina- 
te praeciso 3 femper Canonice in regimine procefiilfe, eti- 
am nunc, ftabilita permanenti Synodo, quae non bis in 
Anno i fed continuo deEcclefiafticis rebus judicat, nil lae- 
iis Epifcoporum jnrisdidione , vel Sedis Confantinop. aut 

Roma- 

(d) A P . Caranza. fol. 4. (e) Idem fol. 32. (f ) Idem fol. 120. (g) Krook. 

cit. fec. 1. cap. 19. §, 3, p a g. 



Romanx Canonicis Juribus. Hanc eapropter dicemus 
aut irreconciliabilem , fi eandem vere dicamus cum Grae- 
ca, aut inconciliabilem , fi iJiam vellemus ab ifta praelcin- 
dere ? Pudeat Schedtaflas Buddeo fimiles vaticinii» ne- 
dum fpiritus mendacis» fed ftupidirquia potioribus fun- 
damentis timet Apologifla poflibilem Conciliationem ^ fi Ru- 
theni credant Javorskio ; qui licet nec unum verbum in 
favorem Capitalis authoritatis vifibilis, quam tuetur Ro- 
ma, protulerit: dogmata tamen Graecis, Latinisque or- 
thodoxis communia a contra Lutheranos defendit. 

Apud hanc igitur Ecclefiam forfan intendent Lu- 18.; 
therani profugi a Romana refugium? Rufios, an, Gne- 
q'ae antiquae Religionis avidos ad (e tentabunt perverte- 
re? Num, ficut Calvinijhe (Lutheranis Scriptoribus utor) 

(h) per Cyrillum Lucarium , Geneva , in Belgio & Anglia 
educatum, ex Alexandrina , Conflant inopolitanam Sedem (il- 
lorum opibus) nailum /cripta Confefione ^reformatam fidem 
in Ecclefiam Orientalem invehere tentaverunt , ita ipfi in 
Ruthenam , Lutheranifmi peftem funefta contage con- 
fpergere conabuntur ? Haud timens de frudu , fic fentio ; 
fed meminerint vellem de Lucarii fine, ne alium ad eun- 
dem exponant in Ruflia: (i) Tantam odium apud Gracos 
fibi conflavit (Xucarius) ut eapropter, ab ipfis coram Vezie - 
rio ac cu fatus > laqueo a Tureis interemptus fuerit , & in Sy- 
nodis duabus Conflant inop. An . 1638 . & 1641 . itemque in Sy- 
nodo Hier ofolymit ana , anathemate percuflus. Legant apud 
Kromaierum; (k) flrangulato CyriSo , Patriarchas duos fe- 
quentes in Synodis , ad confeffionem Patriarcha Hi er em i ee , 
tanquam orthodoxam , ■provocajfe ; nec oblivifcantur , hanc 
ab illo efformatam ( 1 ) contra Auguftanam Confefiionem, 
ai Theologis Tubingenfibus (Xutheri tubis) per Crufium > 

D an- 

(h) PfafiusadS*c. 17. cap.2. 5.8. pag. 317. (i) Idem 16. (k) Inciden. 

ter ad cent. 5. a pag. 290. ad 298* ( 1 ) Idem 16. pag. 280*. 


1 $ 


-«$( $ )&*- 


antecedenti Patriarchas transmifiam. Reminifcantur 
tValdenfium ; quos, (m} Joachimus Hefterberg t Hambur- 
‘genfis in Theatrum publicum Argentorati , Anno 1668; 
produxit Orthodoxiae Lutheranas teftes , & focios (ego 
dicerem Patres} quserantque , (n) a prima in ipfos anitn- 
adverfione per Archiepifcopum Lugdun . Jo annem de Bella - 
tnais, viventeWaldo ; per Alexandrum 3. in Concit. Later .1179. 

&Sandum Patrem meum Dominicum, ejusque Fratres 
usque ad Joannis Huj? tempora , mutatis tot nominibus, 
quotSedibus: num profugi illi errantes, per quatuor usque 
adLutherum faecula nullibi fere non odibiles, minimum 
faltem ipforum tutorem habuerint Graecum? Certe ifte 
Waldenfium Nepos antiquiorem Luthero fobolem jada- 
turus, foripfit: ([0) quin imb , ex Illyrico in Graciam» Thra- 
ciam , & Confiant inopolim usque , progrejji funt : led (citans 
S. Antonin. p. 3. tit. 21.) addit: aliquot ibi MARTYRUM 
coronis injigniti ; en aeque a Graecis, ac a Latinis exceptos 
Lutheri progenitores : quorum pofteris hoc reftat folatiu, 
quod fi a Graecorum filiis Chriftianis Ruthenis eadem Lau- 
rea ornarentur, refcripturus hic Apologifia refiduus Mar- 
tyres venditaret Buddeana canonizatione colendos. 

19* Sat refponfum judicarem Apologifia exordio, qui 
usque ad paginam 11. totus in Javorskium debacchatur 5 
cujus fcilicet opus Petrus i.Jive Magnus ad aternas damna- 
verit tenebras £pag. 2. } hujus tamen optimi Principis 
decretum producere impotens. Nil Lutheranis novum 
mortuis detrahere , ficut de piiflimo Carolo s* ipforum in 
vita malleo, delirantes confingunt ad eorum declinaf- 
fe errores , cum tamen in monafterio S. JuJH in Hifpa- 
nia, relido foeculo, fande obiifle, nemo ignoret. Mi- 
ror tamen, quod immediate, approbationem Sapientif 

• 


,uj SS Diflcrt. cui tit Eetkfitt Waldenfium . (n) Ibid. Seft. a. art I. S- 4 - C°) 
Ibid. Sect.j, an. 3, $. 7, , / 7 h x y ; - > 



fimi Theopbilatti Lapotinski, , Twerenfis Archi - Epifco- 
pi , in Scholis fubtiiillimi a me etiam noti Theologi , in 
Dicecefi Palloris Vigilantiflimi, in Synodo probilfimi Ju- 
dicis, in tota Rudia amabilifiimi Prolati, in opus/<*v*r- 
skii datam, nonfileat: librum ettzutilijfmum, fummdque 
rerum Diu i nurum fiapientia compo(ttum : non tuntum ut ilem 
ad confirmandos animos IN DOGMATIBUS ORTHO DO- 
XJE ECCLESIAE , atque ad retundenda blaspbemorum ha- 
reticorum blaterationes ,fed & valde necejfanum ! de quibus 
loquatur h&reticu , explicaverat jam Javorskius. Addam : 
nullum me adiifle dodum in Rudia virum, cujus mani- 
bus non teratur, judicio non approbetur , librique Au- 
thor laudibus a eundis extollitur. An hi omnes palam 
loquentes minoris erunt notae inter paucos exterorum 
homunciones, quos alit Ruthenorum politia, fed dete- 
ftatur Religio, ut dicat Apologilla (pag. 4-) utrimque 
Ecclefia Ruthenica , & Lutherana agi caiifdm in oppugnan- 
do commendato a eundis fifavorskio ? An quia ifte vocat 
Lutheranos , & Calvinifia Haereticos , fine fine , & fine mo- 
do calumnia, convitia , & obtreSlationes in Protefiantes con- 
jicit ? (pag. i.) An ex quo, ex relatis (pag. 8) amicitiam, 
& communionem cum haereticis vitandam fuadet , igna- 
ris praefertim , obtredatorem dicemus & Paulum (p) 
cujus monita memorat? fcio quantum haec vox pungat 
heterodoxia , quotquot haereticos profcripfit Ecclefia; 
Legi quoque Pfiafium , (q) poli alios a fe relatos, difler- 
tationem notis illuftrandam, fed defeeeatam edidide,de 
crimine haeretificii ; ubi (r) eum , qui bona fide (ut er- 
rat, id eft, eum, qui adhuc Ecclefiam definientem prae 
fe errafle judicat - - (s) eum , qui non habet fidem ( quam 
blasphemat) SECTARIAM , qua ex communibus traditio - 

D 2 nibus 

(p) 3 . Tini. 3. ibid, 3* a. Tbeflal. 3* 14, (q) In fine tra&. de inflit. juris EccL 
1 rancofurti iinpr. an. 1727* p. 465. (r} 16. ari* 1. pag 468. (s) Id.art .2. p«g. 473. 








; 

nibus conflatur - - eundos tandem (t) qui non ex humana 

quavis traditione (Divinam agnofeit nullam) veritatem 
pendere , credunt: qui SOLAM SOLAM SCRIPTURAM 
(a fe vel corruptam , vel finiftre expofitam) agnojeit , ab 
omni haerefi liberat; qua dodrina fuppofitd, omnes an- 
tiquos SS.VPJaretiflcos dicet, cum nullus quafi fuerit hae- 
reticus , cui Chriflus atque Divina ejus verba Lapides oflen . 
flonis non fuerint , ut optime notavit Javorskius in operis 
initio : nullus enim fatebitur malam fidem, qua errat, qua 
Icripturas corrupit , qua(u) Ethnicus alter & Publicanus, 
Ecclefiam definientem non audit, qua (x) Jpretis Ecclefia 
vocibus , fpernit Chriflum , & Patrem , qui eum mifit / fi au- 
tem hareticum conftituit pertinacia , fruftra expedaremus 
damnare Confefios , fi nefas effet tales declarare Convi- 
dos : quales extitifle Novum Goliath a Javorskio Confof- 
fum , ejusque Sequaces, infra, ex Latina Ecclefia fup- 
ponens , ex Graeca , & Ruthena , imo ex Lutheranis ipfis 
evincam. Sufficiat pro nunc , ne in Ecclefia novum hare. 
tificii crimen invehant, fupponere , nullum Cyprianum\w - 
ter Lutheri afleclas extitifle , de quo S. Auguftinus (y) 
ait \ Non accipio , quod de rebaptizandis Hareticis , & Schis- 
maticis fentit beatus Cyprianus : (ponderetur ratio) quia hoc 
ECCLESIA non accipit, pro quabeatus Cyprianus fanguinem 
fuum fudit : qui tamen , (z) fupponens hominem , ex igno- 
rantia , cum Photino Syrmienfi Epifcopo in Illyrico, Divi- 
nitatem Chrifti negantem, fi judicet hanc efle Catholi- 
cam fidem; lftum (ait) nondum hareticum dico , nifimani- 
fe flata fibi doElrina Catholica Fidei r efflere maluerit . Nec 
Javorskium ergo, nec ejusdem , quos fupponit Magiftros, 
nec Ecclefiam in Lutheranorum deferiptione vocet Apo- 
logifta (pag. 2. & 8- 9.) cum addudo Pfafio, haretifleoss fed 
baretinofeios, vel haretifugas • Ma- 

CO Idem pag. 476. (u) Math. 18. 17. (x) Ebc. 10. 1 6. (y) S. Aug. lib. 2. 
eont. Crelconium Gcammat. cap. 32* (2), Lib.4. de Baptifmo. contt. Donatum. ; 


?9 



Magifiros difcipiin gffavorskii, inlinuatos pag. 2. 8. 20 . 
9f. fed , pag. 114. & fequ. exprimens tjefuitas fupponit ; 
contra quos , quali c Javorskius Societatem illam Religio, 
fam conftitueret, pugnam indicit. Ab dpologifta con- 
vitiis tuendos, infra, eodem cogente, fervo; interim vi- 
tiofam fuppofitionem , nec negans veram , redarguo* 
Cun&os Lutheranismum impugnantes fi ex pfefuitis con- 
cederem , plurimum a caeteris Latinorum Religioforum 
facris coetibus, circa Societatis laudes relinquerem invi- 
dendum. Huic gloriandum , quod Ecclefiae dogmatum, 
quali tutrix futura, Lutheranis coaeva, paratum fuerit a 
Deo Ecclefiae pharmacum , unde viperinum fpumabat ve- 
nenum , novusque dicatur plantatus in Latina Ecclefia 
hortulus , unde fenticofum fegregabatur vepretum : £a) 
conflans enim fuit omnium fenftis , etiam Pontificio confirma- 
tus oraculo , Deum , ficut alios aliis temporibus fanElos V '.ros , 
ita Lutbero , ejusdemque temporis hareticis , Ignatium & infti- 
tutam ab eo focietatem objecifie. Sed gloria hac celebres, 
eseteri Religiofi , Je/uitas non fatebimur unicos: nam 
ex lingulis numerabiles erunt, qui fcriptis in haereticos 
decertarunt; nec novum eft Lutheranis , o. fandi iffmo P. 

Dominico Guzmano hseredium Praedicatorum Ordinis 
e fle: cctpere vulpeculas , cjuce demoliuntur vineus / CU* 

jus facri inftituti jubar , praelucens tribus faeculis , erro- 
rum Lutheri pulfavit nubila, dum feribente SanBo Phoma 
/i quin at e : 00 facium eft , ait Pius V. ■; Omnipotentis Dei pro- 
videntia, at xlngelici DoSloris vi, atque veritate dtdlrina , 
qua Apojiolicam Ecclefiam illuflravit , infinitis confutatis erro- 
ribus , ex eo tempore , quo cceleflibus civibus adferiptus fuit , 
multes, qua deinceps exorta funt harefes confufa & conyijd a 
difiiparentur-- quod & antea , & liquidi nuper in fac r is Trt- 

1 X) 3 den- 


(a) Breviar. Praed. in offic. S ignat. 31.J11I. le&. 2. no&urnl. (b) Cant. 2.1$. 
(c) Breviar. Prsed. left. 3 no&. die o&. S. Thom> 


■mc * 5 & 8 * 


$0 . . . ... _ 

dentini Concilii Decretis apparuit. Splendidifiimus (hic juxta 
Paulum V.) (d) Catholica Fidei athleta , noftram cumu- 
laret gloriam, Thomas Aquinas , cujus /criptarum clypeb , mi - 
'litans Ecclefia , hxreticorum tela feliciter eludit . Latini igi* 
tur & Graeci Monachi, qualis fmtffavorshius quoque, cun- 
$i haereticos impugnamus, impugnare didiGimus & do- 
cemus : (e) unus efi ad hoc eundorum Magifter Chvijtus , 
qui nos inftruit, vitandos (f) ceu Ethnicos & publicanos 
eos , non audirent ( docentem & corrigentem) Ec clefiam : 
CgO arcuer eque - - /# <?/»«/ patientia & doSlrina , tempore, quo 
fanam doElrinam non fUfiineant ( quinam ? 00 Magiftr i il- 
li mendaces , qui introducent fed as perditionis , Qu id ad te 
(quisquis fis o Buddee 0 quod illis aut aliis ufum Magi- 
Itris nofcamus /avorskium ? fi (i ) dodrinam ejus mira- 
"mini, quid ad vos, Lutherani, quod a nullo didicerit ? Re» 
fpondebitur vobis in Chriftt Verbo : Dodrina ffavorskii , 
nonefi ipfius , fed Ecclefiae & Chrifti, ut patebit legenti. 
Orthodoxi, etiam Latini ; (k} dicemus , quia bonus efi ; vos 
dicetis: non, fed [educit turbas ; fi hoc putatis probare ex 
fifefuitico Magifterio $ augebitis Praeceptorum honorem 3 
quibus gratulamur, haud exauthorantes difcipulum, cu- 
jus in petra hac Fidei incifa dogmata unanimiter confite- 
mur cum Graecis Romani. 

Tangit Apologi (la eos, qui ipfum nec noverant, ut 
a rationum ffavorskii vi fugiat , quarum nec minimam 
frangit, Refponfurus Viro Graecis aculeis utenti , in Ro- 
manos tela vertit. Ruthenus Praelatus , in Lutheranos 
anathemata inter Ruthenos vibrat , cui fatisfit convitiis 
in Jefuitas congeftis. Eftne hoc Apologifta exercitium , 
an Apologantis Apoftatae fabulofum opu&ulum ? (1) Invi- 

■ . ’* * « - - de, 

(d) Ibid. Breviar. Ord. Praecl. (e) Math* 23. IO. (f) Math. 18. 17. (g) 2. 
Tini. 4. 2. (h} 2. Pctr. 2. 1.; (i) Joann. 7. 15« (k) Ibid, y, 12. 0 ) S.BafiI* 

ap. Arsdek. appar, doftr. facr, y. iayidia. 



de, quid fit (piros ? ([ait S. Bafilius) propriumne malum , an 
alienum bonum ? Errores Lutheri exprefse confundit Ja~ 
vorskim , hoc fidae tuae Ecclefiae malum. Romanam Ec- 
clefiam indirede approbat» dum ([quaedam) ejus do- 
gmata ab Apo/tolis, & Graecis & Latinis recepta demon- 
Rrat ; en alienum bonum, quod Lutheranum pungit ; 
inde fufpirat improbus Apologijla , ob commune bonum 
uniendae Ecclefiae, quod timet, quodque pfeivor sk i us, etfi 
exoptans , fuo in opere non praevidit» qui oves /ibi com- 
miflas unice a tabe Lutherana /ervandas intendit. Jam 
liberum in m z Apologijla (alterius vel ejusdem) non mi- 
rabor calamum ; fed vereor » ne me fcribente, in Ruthe- 
nos vertatur odium eorum, qui aRutheno o/Fenfi, inLa- 
tinos exercuere vindidam. ([m ) Ecce ego , quia vochfli me; 
refpondebo etiam tertio, fi me advoces vivum, fi contin- 
gat iteratam audire vocem Ruthenis ob dogmata Sacra 
nobi/cum communia infultantium : Deus enim vocat, 
dum provocat alius, qui dogmata ab ip/b Ecclefiae tradi- 


ta oppugnat. 

Non Ruthenus , fed Hifpanus , ex aliis Europae fini- 22 
bus, non tam JJavorshii , quam operis ejusdem catholi- 
ciflime compofiti vindex oftendor. Non Lithuanm aut 
Moskuenjis ; fed Cathalanus , Barchinonenjis , cui licuit , 
eundorum pace inter Ruthenos vivere , horumque pieta- 
tem, contra Lutheranorum feriptorum mendacia, vifu di- 
gnofeere ; ( de qua , favente Deo, fufius opufculum parat, 
publicandum fi nece/Taria fuppetant.) No tijefuita, aut 
illorum difcipulus» licet horum feriptorum plurium ve- 
nerator juftiffimus; fed Dominicanus , cui a pueritia aliam 
providit Patria fcholam;cui a juventute, ante quinden- 
nium , Praedicatorum Ordini adferibi, horum Profeflori- 
bus inftrui contigit , inftruduroque poftea alios , Ange - 






(m) I.Rcg. 5. 


lici DoEloris S. Thoma Aquinati» fcriptis , juramento opus 
fuit non femel obftringi. Cui tandem ,' non objiciet A- 
polooijia , (ficut- imponit aliis pag. tf.) aut pecunia corru- 
ptum, aut alio vita hujus commodo indu&um , Latinorum 
'tenere Caflra , aut Graecorum , five Ruthenorum (orthodo- 
xa quse fuerint) tueri dogmata : qui imo conqueritur, ex 
Cathedra tum fcholaftica , tum Evangelica pulfus ; & 
coaetaneis & junioribus inter fuos pofthabitus; in requi. 
renda forfan juftitia nec auditus; eo plus fortuna defer- 
tus, quo amicis proditus ; chariflima fibi Patria exui ; 
fola Celfiifimi Domini ejusdem Excel. Ducis de Liria, Lega- 
ti apud Ruthenam Imperialem Aulam Hi/pani, cui in fa- 
eris miniftrat , fingulari miferatione contentus. Vis me 
( Apologifta ) clarius nofcere ? in hujus opufculi fronte 
nomen non fuppofitum lege ; in me vertatur calamus, 
Jefuitis parce, Ruthenis ne irafearis: Catholicus Latinus, 
Religiofus fimplex, indo&us apud fuos loquitur , alia ne 
fingas. Si hic te vocat hareticum non eft tibi injurius ; a 
celebratifiimo Barchinonenfi Concive & Epifcopo S. Pada- 
no hoc didicit, cujus virtutem (n) Ecclejfa , eloquentiam 
fimul Co} S.Hieronymus , zelum in Novatianos Q Luthera- 
nus licet) Pfafius (p) non filent. Ifte, damnatis Nova- 
tianis , ( q} Roma; per Cornelium , in Africa per Cyprianum, 
& Antiochiae , per Graecorum Synodum , tresEpiftolas 
ad Simpronianum Novatiana; fedtae virum direxit , quas in 
Bibliotheca PP. tom. 4. licet inipicere : in quarum prima 
diverfitatem Catholicorum ab Acatholicis ftatuit ; in tertia, 




», ronianum, , licet n&xsucxim, fratrem nominat : quia in- 
ftrui a Padano quaereret ; in fecunda , conquefto Sim- 
proniano, quia harejis eum notaflet, fic refpondet : (r) Pt- 

feftum 


Ii i 




1 «» * * 


f % 


a v*'* 


(ny : Mattyrdlog; Martii; (6) 5. Hieton.lib; de fer. EccL (p) 

^fif. hift. faec. 4. cap. 1.5 3. pag. 62» £q) Caranza fol. 1 8* & Krommaicr» Cent. 

3 * P 2 g* 7 * (0 Vid. Blblioih. PP. in edit. Lugdun* 1677. tocq. 4. < 5 


•# 38 ( m )m- 



t ■ »-■■■■■ ■■■ ■ ■ — » ' ” [ ^ 

Jeilum e(Je te dicis prioribus Epifiolis meis , & fatim addis : 

ME CUM AMARITUDINE RESPONDISSE, QUAE 
SCRIPSERIM : fi amara rejiciunt , quid dulcia operentur 
ignoro., ni fi quia, iit medici rue poculis ,Jolet amarum magis 9 
unam dulce medicari. Sed qua fo , literce mea ? an aliquo fel- 
le re/perf<e fint ? quid fuperbum , quid infuave refponderim ? 
PLURES ME, ais , HAS RES ES NOMINASSE , de, quibus 
nemo quaerit : AGE, QUID TUA, SI HAERETICUS NON 
ERAS ? qui cum de. fide nofira moveres quaftionem ,& doce- 
ri V eile te diceres Jcnpfi , IGNORANTIAE CAUSAS ESSE 
MUL TIP LICES , OUAE VOS POTISSIMUM HABERET, 
ut aperires , nb retexendis pluribus tefiuarem. Haeretifices 
nam judicabuntur , cpaxXibztpJavorskium edocuerint? con- 
viciofus aut javorsktus , quia Lutheranismum appellaverit 
heerefim ? obtrectator es ve, opus commendantes JavorskiE 
dum impingentes Latinos Novatores i.n petram fidei voca- 
rint heterodoxos ? Ab /It. Agite, QUID. VESTRA, SI HAE- 
RETICI NON ESTIS ? — IGNORANTIAS CAUSAS ES- 
SE MULTIPLICES, g)UAS VOS POTISSIMUM HABEAT, 
refpondet Barcbinontnjis Antiquior Ecclefiae Pater , faeculi 
4. in Patrum doftrina, nec morcfacitate Lutherana corru- 
pti, faeculi, inquam, quod (Lutherano tefte') ( s ) paries 
integerrimus efi, Patres puriores , ab impurioribus difcernens. 
C quis non horret haec legere? Addetque Barchinonen- 
fis noviffimus , Novatorum a duobus faeculis praecipuam 
IGNORANTIAE CAUSAM i Juperbiam , inquam, radicem 
majorum omnium, cujus (t) inittum dlapofiatare dDeo ; 
ip-fd autem initium omnis peccati 1 hac, docentes Ecclcfiam 
fallibilem , & prae illa , (u ) dicentes fe ejfe fapientes , fiulti 
faSli funt ; mirabili ja&antiae genere , ut non poflint fa- 
cientes putari * quin appareant fcelerati (x) dimittentes 

E legem 


(s) Krommaier Centy. §. flatu* Eccleftac. (t) Eccit.io. 1415. 00 Rom ‘ 

1,22. {x) Prov. 8. 


23 


I 


34 









«MI 


legem matris eorum ; (ed quid mirum ? ([y) Jlultas homo 
defpicit matrem fisam filii autem fapientid Ecclefia jufto- 
rum : - - Dem enim judiciumMatris exquirens firmavit in filios , 
Nec praetermittendum igitur i rfpologift* immedia- 
tum , fed inconfequentiffimum ftultiloquium. Id (ait 
pag. 9. ) non fine ratione aliquis miretur , qubd flatim ac de 
Beato Umiferrimo legamus) Murtino Luthero loqui incipit 
£ Javorskius ) fe Buthenica Ecclefidt addiSlum ejfe , e j usque 
facrafe qui- parum memor ejfe videatur ; fi modo ferio illi ad - 
ditius fuit , & non potius inter proditores ejus atque trans- 
fugas numerandus fit, " Mira certe hebetudo incapax ad 
Sophifraata 1 unde proditionem infert Javorskii , feu fu- 
gam in Latinorum Caftra ? audite fignum : quia de Lu • 
thero haec protulit : Novus adversus fantiam Ecclefiam Go- 
liath infkrrexit Murtinus Lutherus contumeliis iacejfens ex- 
ercitum Dei vivi , & varia convitia , atque probra adversus 
Sponfam Chrifti , quafi rugitu fuo erutlans. Nunc oftendit 
idum (zf) lapidis Javorskiani infixi in fronte, ceu in Lu« 
theranorum cerebro, Apologi fla ita infanientis ftupiditas. 
lltinam fic poflemus inferre : ergo quotquot ex Graecis, 
& Ruthenis, Lutherum inimicum Ecclefiae protulerunt, 
Latinorum (eu Romanorum Ecclefiam veram SponfdmChri - 
Jli faffi funt, exercitumque Dei vivi , cujus Caftra fequuti 
fuerint? fi confequentiam capit , nullus Eutheranus, hanc 
Romanae Ecclefiae laudem concedet, ad quam,Graecosnon 
defideramus transfugas fed concordes : nec Graeci Latinam» 
nec Latini Graecam , Ecclefiam Chrifti diffitemur £ni gar- 
rulonum pauci flimi : ) pugna tota fuit & cft, circa exerci- 
ta* hujus Dei vivi , vice Chrifti Domini ( dum (a) abiit in 
regionem longinquam accipere fibi regnum & reverti ) Gene- 

raliiTimum Ducem : veftros coetus ( oLutherani ) etiam 
Ecclefia nominis indignos fentimus & Latini & Graeci : no- 

ftro- 

00 Ptov. iy. 20. (z) x. Reg. 17.49. (a) ia; ' * • ' "■ 



-•Sr- 


m 


1 3 £ 

ftrorum, retentis ritibus , Sacramentis, difciplina modi- 
cillime conciliata, unum erit,ficut fuit, Corpus myftic‘ura 
Chrifti; veftrorum, cum neutris fequi poteit confortium, 
ni recipifcentes, etiam nomen Lutberani aut Calvintfi <x 
anathematizetis nobiscum. Nedum non vitantu* a no- 
bis Graeci , aluntur, educantur Roma? , piis fumptibus , 
Templis, Collegiis, quorum minifterio utitur in Pontifica- 
li majori officio Papa Romanus ; Graeci fapientes , Lati- 
nos non refpuunt, imo horum facra venerantur, ficut a 
me celebrato facroMiilae facrificio in magno Monafterio 
Trinitatis (TROlfZA ) devotiilirae aftitiffe Archimandri- 
tam cum pluribus , teftabor millies,; sicque ante fcriplit 
confrater meus Ja cohus Gpar. : (V) Epifiopi t Enor ita., 

anos Parochos vocamus , fi refciverint aliqua e gregibus fuis 
oves ad Ec defit Latinet pafcua & communionis illius pabula 
divertifie , non molefie ferunt , imo taciti commendant , quam- 
diu non condemnant publici. Addo , non quod vidi ,fed quod 
ipfe feci : manibus meis in omnium prafentia, palam & in Ec- 
defiee confpeSlu , Diaconis Gretcis f aeram fynaxim fub unica 
foede porrexi ; quod ubi intellexit illorum Epifcopus nullate - 
nus improbavit ( & caetera qua; eleganter profequitur ex 
SapientilfimoC>r^ Archi-Epifcopolrapezuntino , cum 
quo rem tradaverat) addens poft pauca : Nihilominus ta- 
men ( quod notatu dignum efi ) quamquam doceant , /umendam 
fub utraque fpecie communionem , ut impleatur , aiunt , pr<ece r 
ptum Domini his tpfius verbis exprejfum ( Joan. 6, 54.) Nifi 
manducaveritis. &c . & propter eandem pracepti virtutem Si- 
militer parvulis tradendqm afferant - - putant , illos mandatum 
Divinum implere, fila vini confecrati fiumptione, quh , veram 
recipiun* Communionem , & Corporis fanguinisque Domini par- 
ticipes efficiuntur. Totum igitur Chrifturo , & fangumem 

/ M E2 hib 

V ■ 

(b) Apud Bartoldum Hibujium adnotat. In Differ». Leonis Allat.de M,if- Pr*- 
fanft. Annos. 2. in tine apud Aii otium, pap. 1659. 




3<S 

fub Panis , & Corpus fub vini fpeciebus fatentur , ut con- 
tendentes adhuc fub utraque fumendum, nifi motivum ex- 
cufet , nobiscum Latinis fentiunt, qui tantum Calicem 
fecularibus interdiximus, quia jam ante Lutherum nega- 
batur ab haereticis vera communio , & vera Chrifti prae- 
fentia nifi in duplici fpecie, unde transfubftantiatio tol- 
lebatur. Sacramenta , hinc , noftra Graeci non refpuunt, 
eadem numerant , nobisque, uniuscujusque retento ritu, 
•in ipfis communicant , nosque cum ipfis. ^Contingetne 
id vobis, 6 Lutherani, qui Euchariftid confefsa,ob defedum 
Miniftrorum, carentes , folum Baptifmi Sacramentum re- 
cipitis ? Non opus eft Gracorum transfugam fieri Javor - 
skium aut Romanis accedere * ut Lutheranos extra veram 
Ec cie jiam j vera Chrijli Sponfa inimices & exercitiis Dei vivi , 
dixerit, defeneres : fubito /Ipologifta hic ineptifiimus,e‘j us- 
que foederati, audient, quomodo de ipfis Graeci & Ruthe- 
ni omni tempore judicaverint, quin ad Romanam Eccle* 
fiam acceiTerint : & taliter fcripfilfe Javor skium , Apolo- 
giftam non latuit , cum ex illius praefatione verba trans^ 
feribens , Q pag. 5. & 53. ) infinuato novo Goliath in Luthe - 
ro , proffequitur : fcio , adverfartum hunc , arcum fuum in 
Papam , & Romanam Ecclefiam intendijfe , fed tela ejus vene* 
nata & nos attingunt : suntne haec verba Romanae addi- 
di Ecclefiae ,• an alterius Ecclefiae fe membrum dicentis 

* * * . 

exprefse ? Numquid a Graecis difiimuiandum eft fibi infii-. 
dum vulnus per venenatum telum, quia Lut herus, hoc for- 
'fan non praevidens, in Papam & : Ro manam Ecclefiam inten- 
derat arcum ? Si Graecos ftuduilfet nil tangere, nec Go- 
liath confoderetur ab ipfis , nec aLatinis proferiberetur , 
fed amaretur ut Graecus : jam vero & Romani , & Graeci 
idi , arcum ejus infringunt: quia utiique tela ejus venena* 
ta mortiferaque dignofeunt. Haec timens Javorskius, vi- 
tanda a fuis Ruthenis ovibus docuit 5 quia non; Romanus, 

■ ’■ v fed 






fed Graecus, in Luthero profligando Romanum non hor. 
ruit foedus, in quo convenient eundi Graci Orthodoxi ; 
nec Proditores , nec transfuga , fed dogmata defendentes 
Univerfalis Ecclefi®. 


Coacervata Graecorum phalange (quorum nec unus 24. 
Lutheranos heereticos non dixerit ^ illis , fatisfacere putat 
Javorskio, quia Romanae Ecclefiae contradixerint , rejece - : 

rint , damnhrintque ipfam. ( pag. 10.) Interrogemus Apo- 
logi (l a m : an relati , Romanam Ecclefiam taxarunt , quod 
Lutheranos damnaverit ? Nonne illi plura Romanorum 
dogmata impugnant , quae adhuc Lutherani coofervant ? 

Hi omnes Ecclefiam Graecam totam componunt, ut Ja* 
vorskim non bene fcripferit, nili eorum repeteret dideria 
in Romanam Ecclefiam ? Credo, Apologiftam hunc nec 
titulos-Jegiffe tradatuum quos comprehendit Javorskim. 
Impugnavere Graeci illi (c} adorationem imaginum ? Cru - 
cis Jignum ? j anctorum venerandas reliquias ? Euchariftia 
realem & folam Chrifli prafentiam ? preces pro mortuis ? 
Traditiones Ecclejiafticas ? Sacram liturgiam ? Jejunia pree- 
septa? Bonorum operum meritum ? De his tantum fcripfit 
Jfavorskius , & de his eadem docuere cum Latinis Catho- 
licis quotquot producit Apologijla contra Romanam Ec- 
clefiam teftes. Haec fuftinet Ecclefia Romana, haec con- 
fitentur Graeci ; haec contra Lutherum, fuadet Javorskim 
Ruthenis. Quid igitur Apologijla teftes adducit fecum in 
Romanam Ecclefiam calumniatores? fi hujus efiet loci, 
obtredationes eorum, quos adducit , pro Romana fede re- 
tunderem, fed jam alii fecere Graci fimiliter,quos pecuniA 
corruptos accufat (pag. it.) quidni de me , pauperrimo 
etfi, eadem fingeret, aut faltem ex cupiditate me feribe- 
re venditaret ? fi Buddeatm hic Apologijla, , me hujus vitae 

E 3 com- 


Qc) Sunt tituli tra&atu^ni , quibas comprehenditur totus Javorskii Liber x 


Petra tideu 


> » 


3* 


"S^DC 


fi* 



commodis inducendum judicat, ut Ruthenos «iLuthera* 
nismi tabe praefervandos procurem > cjuisiibet me nove- 
tit, dicet eum deceptum. 

SECTIO II. 

- . •••'-<* 

Etram jam Ecclefiae Romanae faciem , ut eam tepu- 
_ diatam probet , quam negare nequit, vel non audet, 
antiquam Chrifti Sponfam , depidurus Apologijla , cona- s 
tur perfuadere inter Lutheranos reformatam , redditam 
Chrifto pulchram ; quam Romani antea feci fient de for- 
mem. Hoc Rutheni i haud nofcentibus , (ut ait pag. li.') 
oftenfurus, ( usque ad pag. 35. ) colores triturus , ex Ro- 
manae Ecclefiae addidis feriptoribus ( ut ait 3 plura con- 
gerit, quae vocat SeleSliora TeJHinonia inter majoris nume- 
ri veritates ab aliis jam Lutheranis colledas. Nec ita 
Lutheranam Ecclefiam , ut opus erat , depingit , ficut Ro- 
manam decolorare adlaborat. Examinatis quibus utitur 
ad fordidandam veram , dabo fibi colores ex Graecis 
Ruthenis , quibus fida Lutheri Ecclefia depingatur ad vi- 
vum. Corruptos mores EcclefiafUcorum , faecularium. 

Praelatorum , Pontificum quorundam, objed urus , depin- 
xiffe putat Ecclefiam , a Chrifti thalamo rejiciendam. Pu- 
tavitne Apologifia , Ruthenos nefeire, omni faeculo in fan- 
da Ecclefia (d) permixtos ([ ut loquitur Gregorius ) malos 
eum bonis, reprobos cum eleSlis , fuifle ? Non extare in Rufija, 
foculorum antiquifiimorum Scriptores fandi flim os , qui 
femper in graffantia vitia Catholicorum invedi funt / Non 
cani in Ruthena Ecclefia Evangelium praecipientis Chri* 
fti : (e) Super cathedram Moyfi fedentium licet Scribarum 
& Phariftetrum ,fervanda quacumque dicerent , minime inii* 

tanda mala, qua facerent ? Ignorant Rutheni , (J) fmile 
, . . e (Te 

(d) S. Gregor, honj.ia, in Eyang, (e) Ma»h,23-2. CO Math. 25- 2> 




SP 

efe Regnum coelorum (g) ( prasfentis temporis ideft Eccle- 
Jiam) decem virginibus , quinque pudentibus , & quinque 
fatuis ?- - (h) J age na mijfie in mare , omni genere pifcium 
congreganti : in qua (>e dicar extra fcripturam exprejfam 
loqui) feparare malos de medio jujlorum , differtur Angelis, 
in confummatione feculi ? Ruthenos latebit damnata- in 
Conciliis, Romano I.& Carthaginenfibus pluribus, jam fae- 
culo 4* Donati haerefis ; extinSla & perempta per totum ter- 
rarum orbem Ecclefia , manentis apud folos Donatifias in Af- 
rica? hunc primum illorum errorem (omiflis Catholicis 
Scriptoribus) memorat Lutheranus (j) Pfafius : quem 
iterum contra Joannem Hufs damnatum in Cone. Conftan- 
tienfi Seff. 15. refufcitavit Lut herus ( teftibus ejusdem (k) 
difcipul is; ) reftrinxit ad Pradefiinatos Calvinus , pro qui» 
bus tantum, Chriftum e fle mortuum deliravit; limitant 

Anabaptifia ( Luther anorum quoque genimina) ad. perfe&os, 
Etfi itaq; in Romana Ecclefia fateremur peccata, de quibus 
nosaccufant impoftores, quos Apologifia accumulat, quid 
contra veram Ec defiam inferret ? quam certe non in fblo 
Romano coetu , deformare voluit , & fuperftitiofam efle 
blasphemavit Lutherus , fed in tota Orientis & Occiden- 
tis Santtitate, qua profitetur dogmata, quae contra Luthe- 
ranos, Ruthenis commendat Javorskius, Leges, Canones, 
decreta Ecclefiae oporteret adduci , confeflionem a vera 
fide deviantem ; ut 0 ficut javorskius in Lutheranis de- 
monftrat) Ecclefia Chrifti Sponfa non manferit. Nemi- 
nem reum probant maledici , fed hos congdfit Apologi- 
fia pro Luther ana Ecclefia , fper ans , hanc videndam , a Ru- 
thenis , aliorum fidis iordibus mundam : nec tamen Ru- 
theni credunt , nec ignorant perditas fidei Lutheranam 
foecem , nec dubitant quod utrobique Ecclefia canonibus 

Sa- 

(g) S.Gregor.hom.cifc. (h) Math.13, (i) Pfafius ad Saec.4. ca P* 4 * $- 3 * 

(k.) vid, ad longum HulfemJinnuni,cKtenf. Breviar, Tbeol. cap. 17, i i.fcqu. 


-to§( m 


-40 _ 

Sacris , corruptos mores plurium fupponens, curavi! cor- 
rigere ; qui fi non defuerint , pulcherrimam contemplabun- 
tur Rutheni ,nobiscum , Ecclefiam ; in ( 1 ) area , ubi cum 
p ahii triticum - - (m.) agro , in quo zizania ab inimico fu- 
perieminata, usque ad meflem , cum bono tritico, linuntur 
erefcere - - Qri) ovili, capiente bados cum ovibus --(0} do- 
mo , tandem, magna, in qua non folum funt vafa aurea,ay ar- 
gentea i fed & lignea & fiUilia & quadam quidem m ho- 
norem, quadam autem in contumeliam» 

. Si allegatos teftes ab Apologtfih examinemus , ipfis 
Lutheranis pudor erit , quod homines partim igno- 
tos, partim damnatos, nullum, quod proponit convin- 
centem , adduxerit. Et antequam ex Romanenfibus ( ut 
ait Apologifia') dzte&xas individuorum apponat, ipfius Lu* 
theri cen furam , circa Ecclefiam Romanam, tempore fuae 
reformationis praetenfe, audiat. Videantque fequaces 
ejusdem , cujus fponfie fuerint transfuga , fequaces novas 
corruptae diaboli fponfie . Lutberus (lib. contr. Anabapti - 
flas. tom. 4. fena Germanice pag. 320 fiy ait: Nos fatemur , 
Jub Papatu effie plurimos bonos Chriftianos , imo omne bonum 
Cbriftianum ; atque etiam , illinc ad Nos deveniffie : quippe in 
Papatu ejfe veram Scripturam Sacram , verum B apti fmum , 
verum Sacramentum Altaris , veras Claves ad remiffionem pec- 
catorum , verum pradicandi Officium , verum Catechi fimum , 
iit funt' Oratio Dominica , Decem Pracepta, Articuli Fidei ; 
dico infuper , fub Papatu, veram Chriflianitatem , imb VEL 
NUCLEUM ESSE CHR IS EI ANI TA 'IIS. Unde Bellar mi- 
nus (lib. 4. de notis Ecclefiae. cap. 26.) infert : Si nobis nu- 
cleum tribuit, certi nil Jibi fervat » niji putamina , & corti- 
cem, Mendax igitur ipfe Lutherus , in fui teftimonium, 
fcribit (tom. g «ibi. 1I4O confitemur , quod ab Eccleji a, fub 

vobis , 

( 1 ) Math.3.12. (m) Math. 13. & v. 24. (n) Maih.25.32.’(o) 2.Tim.2 20> 


mc m ;g&§- 


41 


/voltis, (id eft Catholicis]) omnta acceperimus. Sed jam ad 
Romanenfes , quibus Apologifta fidit , tranfeamus. 

Primus Guillelmus ille Duramus , qui anno 1311. 
confcripfifie fupponitur; vel parvihabitus fuit in Gallia 
ipsa usque ad duo, & ultra fequuta faecula, Parifiis an- 
no 1545.5 quo aperta Tridentina Synodo , Proteftantibus 
fraenum mordentibus, luci datum primo dicitur opus fub 
ejus nomine, de modo celebrandi generalis Concilii ; vel po- 
tius in Synodum illam , & Romanam Sedem debaccha- 
turus quidam, ducentorum triginta duorum annorum 
memoriam a nemine timens, virum illum Uluftriflimum 
fe finxit, lutum fadurus de illius jam refolutis cineribus* 
Quidquid fuerit, nil opus illud detradorium verae Ec- 
clefiae obfiftere , quo, ipfam a Sponfa Chrijli cecidifle pro- 
bet, ex didis liquido confiat. 

Sequitur Alvaria Pelagius, (quem illaudabilem nun- 
quam dicam, ob multa, quae perpefius fum mala, quia 
Concionatoris Sacri officio fungens, ipfius , acrem in mi- 
lites protulerim aliquando fententiara: nemini ob ea non 
parco, nec authorem deteftor) Eruditiffimus hic Hi f pa- 
nus, dodrina refertus, zelo etiam contingibilia peccata 
plangens, in omnem ftatum invehitur 5 nura quando lib. 
2 . art. 1 . & 28. ( citatus in Apologi <e pag. 14 - ) vitia Cleri-, 
eorum exprobrat , Romanam Ecclefiam ifta approbare, 
dixit, quam plangentem in eundis defedibus, duobus li- 
bris depinxit? An Clericorum caftitatem , quam labefadam,- 
lacrimis fuadet , integram reftituit obfcenitatum exem- 
plar Lutherus? unum ne fperat , Apologifta, Ruthenum , 
qui Lutheri Monachi fceleftum conjugium,^ Catbarime h 
Roren Monialts , non dixerit facrilegum Concubinatum, Sc 
Apoftaticum Scortum? Si liber ille duplex de PlanUtu Ec+ 
clejite , infpiciatur, fi confulantur Scriptores illius aevi* 

confiat, Authorem, librum illum coropofuifle, ut' apud 

F Bon- 


3 . 




5 - 


42 

Pontificem , fuo Franci/canorum Ordini decus reficeret] 
quod Petitis de Corbario , Minorita pariter, Pfeudo-Papa, 
ope imperantis Ludovici Bavari, Schifmaticus,quodam. 
modo minuerat. Opus incipit Author, commendans Ec- 
clefiam ; Romanae Sedi obedientiam negatam a Principi- 
bus plangendam non minus demonftrans: hoc fi Apolo- 
gifia legi flet , peccatis individuorum Ecclefiam Romanam 
corruptam ex Pelagio Alvaro non offerret , qui opus ipfum 
Pontifici Romano direxit. Veram (p) Sponfam Dei Syna - 
gogam , non negabat Pfaltes, qui tamen canebat ([q) Om- 
nes declinaverunt > fimul inutiles falli fiunt \ non efi , qui fa- 
ciat bonum , non ejl usque ad unum: antiquiorque Alvaro 
Pelagio , Jo annes ([r) fciens , qubd(fi\lb Chrifto) ex Deo fu- 
mm, ([addidit) & totus munarn in maligno poftm efi . Po- 
tuit igitur Pelagius Alvariis , Ecclefiam peccata plangen* 
tem defcribere, & inde, effe veram Chrifii Sponfam con- 
firmare. 

Succedit Apologiffae ([pag. 1 ?0 Francijcus Petrarcha , 
quin omittatur (pag. x^f) Dantes Aligerius. Uterque Flo- 
rentinus adducitur ( miror quod Apologifta Nicolai Ma - 
chiaveUi Florentini pariter non meminerit , qui nec Deum 
nofcenSjRomanee ledis & Religionis inter impugnatores 
caput extollit.) Utri usque illius meminit ( j)Lylius Giral - 
dus judiciofus Scriptorum Cenfor, De Patrarcha , ita : in 

hoc , licet ,quod temporum vitio ficribendum putarim , fifUDI- 
CII, MINIIS SI T ET L1MJE , multum tamen POETICI 
fpiritus, habere videtur. De Dante fic : in eo, SALIS ET 
MORDACITATIS AD FASTIDIUM INTERDUM IIS- 
QUE. Quis,nifi mordacitatis amans, profanos Poetas 
ah^tiam Ecclefise dignofeendam perfedionem attulerit? 
Nil dixerimus Apologifia , fi Bettarminum feribentem con- 
tra Dantem objiceremus : quia igitur teftes eos adduxit, 

au- 

(p) Pfftl. i§, 6. (q) Pftl.13. J.& 52. (r) Lyl. Girai. Synt. Poetar. 


4 ? 



■ . I >^'1 .. . — . i - — .1 l. III — III —.(«HI— ■— n II ■ 

audiat de ipfo Dante, Tetrarcham : (s) Dantes Aligerius , 
ipfe concivis nuper meus , 'v/r vulgari eloquio clarifjimus 
fuit ; S££> MORIBUS PARUMPER CONTUMACIAM: 
ET ORATIONE LIBERIOR: quam delicatis , ac JludioJis 
eetatis noftm Principum auribus , atque oculis acceptam foret ,* 
fecce fidem duorum conteftium, quam Lutheranus Ploue» 
in Cenfura authorum dedit authenticam) AmborumSaty- 
ricorum dedit (t) Paulus Jovius motivum , dum pro Dan- 
te fcripfit eloquium : Hunc Florentia y fa£iioJa eo feculb civi- 
tas ^ protulit • ' qu<s etiam fuprema potejlatis oSlovirali Ma- 
oilhatu injignem > mox fatali converfa turbine - - tau quam 
feva y & ingrata Patria profcriberet. Nemini ignota funt 
temporalia^ motiva , ob quas Florentia bellis fere obruta. 
St FACTIOSA tunc fuerit ; hinc Scriptorum in Roma- 
nam fedem, illius aevi, ex Florentia producet cordatus ne- 
minem . quos Patria ipfa profer ibere debuit, ut a bellis in- 

teftinis quiefeeret. . - _ 

Potius urgere Apologifia voluit, C P a S' I70 cum J°~ 
anne Charlierio de Gerfon , Petri Aliiacenfis difcipulo , CUjUS 
authoritatem Parifienfis Cancellaria commendat, erudi- 
tionem feripta pandunt, zelum fere ciinfH commemo- 
rant * fed ifte in Confiancienfi Synodo nitfcius, potius tur- 
bavit, quam pacificavit Ecclefiam , ob quod Gallis , praeci- 
puis Conjiliorum Conflant, & Bapleenfs defenfonbus , exo- 
fus etiam a Cancellaria dejedus, Regibus ingratus , Lug- 
duni , fenefeens , obiit. Nemo fine naevo , fed nec fpecio- 
fus in maculis: nulla talis in Gerfone notari poteft, utRo- 
manam Ecclefiam Sponfam Chrifti negaverit; quippe con- 
tradixiffe non legitur damnationi fejjione 8 . latae in articu- 
los ha». fVsclefi quorum 41. talis erat ; (u) non efi de ne- 

cefitate falutis credere Romanam Ecclefiam ejfe /upremam tn- 

F ttt - ter 


8 


(s) Apud Ploveo. cenlura Author. pag. 422. CO p aoM ov - in elog.ap. ennd. 
Ploven. (u) Caranza. furo. Cone. fol. 298. 


-Mc m 


44 .. 

ter alias Ecclcfias. Error ejl > fi per Romanam Ecclefiam intel- 
Itoat univerfialem Ecclefiam , aut Concilium generale ; in quo, 
negabat primatum fitmmi Pontificis fuper alias Ecclefias par- 
ticulares . De defeftibus Ecclefiafticorum , de reformatione Ec . 
clefiaper univerfiale concilium ,quod Gerfon fcripferit, fufti- 
neri poterat: auferibilitats Pap<e , melius tacuififet ; fed 

•nil contra Romanam Ecclefiam intulifle , quis dubitat ? 
•Pro Lutheranis fulciendis erroribus , quis fomniavit ? 
•quanto minus contra Ecclefiam generaliter SponfamChri - 
fi i , quam a Lutheranifino , elaborata petra fidei , iliaefam fer» 
Vare procuravit Javorskim ? 

Quid Petrus de Alliaco Cardinalis Cameracenfis , 
rella & alii reformationem, quod procurarint 

Ecclefiae ? utinam ubicumque mala emmendentur , dicet 
Javorskim , & refpondent Apologtft# huic, Rutheni ; fed 
opportet praecaveri majora. Lutherana dogmata, vene- 
nata tela funt in Ecclefiam totam , his occurri oportet 
perMiniftros Ecelefiae : Defe&ibus Romanorum fidelium 
non polluitur Chrifti grex per totum orbem extenfus , 
quia fi quosdam Roma fuftulit, in plurium moribus, hos 
nunquam caeteris commendavit: nec hos defendit Javor- 
skim, nec accufare ad fe attinebat ; tantum dogmata fi- 
dei generalia fuftinenda curavit. Si Petri hujus de Allia- 
to naevos, ex Catholico fcriptore Apologifla audiret, nec 
crederet : illos fumat, ex Gerar do Joanne Vojfio ( Authore 
nunquam Catholico , fed (x) a Calvinifimo ad Remonflran- 
tes , transfugi, iterumque ad Calvini fimum reduce.} Hic de 
citato tefte fic loquitur: (jy} mirum , tam turpiter hac in 
parte dedijfie fe hominem Chriftianum j eumque dodlijfimum , 
Petrum , dico , Alliacenfem^ Epificopum Cameracenfiem , qui in 
libro fiuo de concordia hifiorix , & Afirologia- Divinatricis , 

eti- 

C*}Ex.An r drea Riveto.Hugo Grot. pag 68. apud cit. Plovtn. cenf Anth.pag.97f. 
(.yjGetard.Joan.Vos.(apud eunde Ploen.pag 446.) lib.de fcient.Math. £.214.215- 



etiam diluvium Noe , Natalem Domini , & miracula ejmderh, 
emnidque prodigia ex Aflrologia prafciri ac praedici potuijfe 
arbitratur : -- Quid mirum ! omnino Camer acen/is fuit Chro - 
nologia imperitijflmm , ut vel arguit , quod Animam hterefim 
capifle dicat Anno Cbr, 700, quam verifimiliiis tunc extinctam 
dixijfet. Auderet Apologifla homines ita audaces contra 
Dei miracula, in teftes producere , ii vel ipfos , vel Scri- 
ptores fibi venerandos percurreret ? Miror quod Camera - 
cenfls , Reformationem Ecclefi® potius ab; Aftrologis non 
quaeljiilet , quam abEcclcii® Praelatis ; aut ii hanc in fy- 
deribus legere non potuit, quare illam qu®fierit ab ho- 
minibus ? , 

Nicolaum de Clemangits , quem Catalannenfem ad- 8. 
dit Apologifla (pag. 18.) praeterirem ; niii nomen expref- 
fum Patri® , Pr®Iatum quendam Ruthenum do&iflimum 
fefelliflet, ut, illo, & mihi, & Cathalonni me® Provin- 
ciae exprobraret. Sciant igitur Rutheni, talem virum 
< Cathaloniam non novifle; nec Cathalanos judicent ita al- 
latrantes, ut authorem iftum, qui a Papa usque ad mi- 
nimum Clericum, fere, bonum invenit neminem , niii eos, 
qui partes Schifmatici Petri de Luna tenaciflime feque- 
bantur ut ipfej nec in undequaque celebri Principatu il- 
•lo ita edocemur, ut ex pravis hominum moribus , de cor- 
rupto Ecclefies flatu inconfequenter (iicut Nicolaus ifte) 
fcnberet aliquis: fcimus quippe Theologi , & credimus 
omnes, poile corrumpi membra plurima, minime purif- 
iimum Eccleii® corpus, quem Chriftus (z} confervare 
promiiit. Fuit vir i de, ortus (a) in urbe Campania, vul- 
go CHAALON (unde Catalaunum dicla Latine , non cu- 
ro) ad rippam Matrona fluvii (MARNE) lita: Doftor Pa- 
riiienfis, Archidiaconus BeEocaffi , iive Baioca ( Baieux ) 

F 3 Secre- 

(2) Math.r6.i8- Luc.22.32. Math. 28. 20. Scc. (a) Ex Spondano. Anno Chr. 

1 381. n. 6. & 1398. Mereri in addit, ad Dicticmire . 


•&§( « Wr 


4$ 

Secretarius Anti-Pap<e fupradidi Petri de Luna i qui feri, 
pfit de corrupto Ecclefiae ftatu, & quoddam aliud opu~ 
fculum -- Ecce fandos Ecclefiae Patres, quos \Lutherani 
colunt, vocatos teftes veritatis! nefeientes diftinguere in- 
ter Ecclefiam afiiblam, & corruptam. Afligi, concuti, 
turbari , cribrari ut triticum potcll Ecclelia ope Sathani - 
ca>} apertis adverfus ipfam portis inferi ; fed corrumpi non 
linet afliftrixChrifti virtus, usque adconfummationemfaculi . 
pullus igitur Ruthenus talem Nicolaum Catalanum cre- 
dat, quando Catalaunenfem audit ; ficut Catalani non ac- 
cipimus Rufjiam , quando Lutherani C «V?tid Joachimum 
Hefterberg, in cit. trad. de Ecclelia Wa denfiura.Sed.i. 
art. 3. §.2.) Icribunt : Provinciam Ruthenam quondam 
Waldenfium karefi infettam ; fed civitatem vulgo Rodez 
(Provinciae Tolistobii , Languedoc ) cujus incola^ apellari 
volunt Ruteni , ficut Chaalonenfes , Catalauni . Ne tamen 
incaffum , Nicolaum hunc, teftem Apologifta protulerit, 
teftimonium hic referat de ante addudo Petro Alliacenji 
ut nofcamus ejusdem bonitatis homines, quorum, fimi- 
lis firoilem quaerit, lite ergo; epiftola 2. ad Anti-Papam 
Bened. 13. ipfi fic confulit: (b) virum utique , ut breviter ’ 
dicant ([Petrum Alliae. Card. Camerae.) TE, TUlSfiPUL 
MORIBUS DIGNISSIMUM - - hunc in pacis conciliis ad- 
hibe participem , in laboribus confortem , in negotiis omni- 
bus adjutorem. Nunc dilige , cole^ampleSiere , huic atteri 
fiducialiter omnia committe t & proculdubio non falleris ; nec 
talem te Miniftrum elegijfe pigebit . - Sic Anti-Papae Schis- 
matico confulitur fuffragaturus Minifter, per conteftem, 
quem ad dignofeendam Ecclefiam Apologifta prodidit. 
Pudeat Lutheranos talibus edoceri , ut ab Ecclefia vera 
recefferint, nam ultimum Authorem ab Apologifta addu* 

dudum non memoro, qui nec quisnam fuerit fcitur, nec 

cu» 

(b) Apud cit. Phven. cenf. Auth, pag. 446. 



cujusnam , nec aliis quam Lutheranis notus, quorum ma- 
litia eft cuffus. 

Ab authoribus privatis, ad Pontifices quosdam, ad 
Synodos, Ecclefias quietem, Schifmataque privanda pro- 
curantes, provocat Apologifia (a pag. 22, ad 31.) quibus 
nec immorari oportet , cum mille farcinata ibi men- 
dacia nutationem ad fummum in Petri navi probarent , 
cefiante procella fub Eugenio 4. in Florentino Concilio. 
Unde de Confiantienfi , & Bafileenfi Synodis , notavit be- 
ne Caranza : (]c]) quis in his duabus Congregationibus Con- 
fiantienfi , & Bafileenfi flatuta fiunt , non habent aliquod au- 
thor itatis robur , nifi dumtaxat illa , qua iu Bulla Martini j. 
& Nicolai f. Pontificia authoritate probata funt. Quievit 


inter Latinos Ecclefia , eundis ad orthodoxae unitatis 
cymbam redeuntibus, quafi perintegrum faeculum, us- 
que ad An. i^iz.qno^lSi^SktiConciliabuli Pifiani levi nu- 
becula, cundisque iterum reconciliatis Ecciefiae , fpera- 
batur undequaque ferenitas. Sed vse ! (d) fufe itat us (feri- 
bit idem) fub Leone 10. novus harefiarches Mar tinus Lu - 
therus - - nec quievit , donec Germaniam replevit novitati- 
bus , & harefibus. Hunc namque morem habent haretici , 
quoties uno verbo veritatem contempferint , & d veritatis 
via aberraverint in multos & varios errores labi. Uni- 


formis enim res ver itas , mendacium autem in varia dijlrahi- 
tur. Item ! Anno ij2j. Joannes Oecolampadius , Bafile<s , 
& Zvinglius , primum omnium /criptis libellis , damnatum 
(Tseculo ir. (e) a Nicolao 2. in Synodo Sacerdotum La- 
teranenfi , ibidem confefii , & reconciliati) Berengarii (An- 
degavenfis Ecclefiffi Diaconi]) errorem renovarunt; in par- 
ticipatione Menfi Dominicis , non diflribui verum Corpus , 

& Sanguinem Chrifii ( nifi in figno & figura) tametfi anno 

fupe- 



(cJCaranza.fiim.Gonc. ful.milu‘308 C c v idemibid. foJ.321. £e) Idem Caran. 
fol. 283* 



fuperiori , idem hoc odio/um argumentum , infartus homo , 
Jndreas Carolojiadius , jam antea propofuerat ; Ecce unde 
durans adhuc novorum nebulonum acies ortum ducit s 
quae Latinam Ecclefiam Apoftatice deferens , venenifer 
Vefparum ftolus, apum Graecarum, & Ruthenarum exami- 
na, murmurillis in Romanam Ecclefiam fparfis, conatur 
feducere! Caute igitur venenatos horum,. Javorskius , de- 
texit aculeos, Ruthenis Fidei petra defenfis; quia vidit 6 , 
(f) quoniam Sella parit Sellam > Germaniam diyexatam k 
multitudine Sellarum. & Heerefeon. Hos extra Ecclefiae na* 
vim ejectos , inque errorum pefagus a feculis duobus prae- 
cipites , exaudiri a Ruthenis intendit Apologifla, cum illis 
m Romanam Ecclefiam ululans* in Praelatos-* in totum 
& Ecclefiae corpus infaniens. Refpondebit^r»W«j ho- 
die, Ruthenorum nomine, quod olim mellifluus ejusdem 
Patronus, propofita eadem Lutherank; ftoliditate, PVal- 
denfibus : (g) Jam vero , qui ECCLESIAM NON AGNO* 
SCUNT ,non eft mirum,fi ordinibus Ec defice detrahunt ,(i In - 
fituta non recipiunt , fi Sacramenta contemnunt ,fi Mandatis 
non obediunt t PECCATORES , inquiunt , funt A POSTO - 
LICI , ARCUI -EPISCOPI, EPISCOPI, PRESBYTERI , 
ac per hoc , nec dandis , nec accipiendis idonei Sacramentis: 
nunquam duo ijla conveniunt , Epifcopum ejfe , & peccato- 
rem, falfum eft. (En quod ex Waldenfibus Ap ologifta re- 
petit. Refponfum audiat) Epifcopus erat Caiphas , & tamen 
quantus peccator , qui in Dominum , mortis dicebat fententiam r 
fi negas Epifcopum , arguet te tejlimonium Jo annis , qui, eum, 
intefiimonium fui Pontificatus, etiam prophetajfe refert. Ape - 
Jlolus erat Judas , d?* licet avarus & fceleraius ,. elellus ta- 
men a Domino : an tu de illius Apojlolatu dubitas , quem 
Dominus elegit ? Nonn} ego , inquit , vos Duodecim elegi ? & 

unus ex vobis diabolus eft. Audis eundem elellum Apofio- 

lum , 

^ * * J 

(0 Wemubi fup. fol. 32I. (g) S. Bernard, Serm. 66. in Cant» n. 1 1. 


m }§&■ 


49 


lum , & extitiffe diabolum ; & negas pojfe ejfe Epifcopum, qui 
peccator ejl ? fuper cathedram Moyfi /ederunt Scriba & Pha- 
ri/ei, &qui non obedierunt eis tanquam Epifcopis , inobedien- 
tia rei fuerunt , ettam in ipfum Dominum pracipientem & di- 
centem : qua dicunt facite. Patet ergo , quod quamvis feri - 
ha , quamvis Pharifai , quamvis videlicet maximi peccatores, 
propter Cathedram Moyfi, ad eos quoque, nihilominus pertinet, 
quod item dixit, qui vos audit , me audit, & qui vos fpernit 
'me fpernit . , - 

Nec dubito Apologidam refponfurum, fe , non exfo- io. 
lis defe&ibus Praelatorum & Sacerdorum , probare Eccle- 
fia ,cum qua Luthero res fuit, a Sponsa Chrifti cecidifle ; fed, 
his ided addiditfrrflw & fuperfiitiones , tales quas effe docet 
& fuftinet : quare impudentior profiequitur (pag. 3 1 .) Hac - 
ce qua hucujque attulimus tefiimonia - -qui paulo accuratius, 
ponderaverit , facile perfpiciet , Ec clefiam ifiam Romanam, tot 
ERRORIBUS , tot VITIIS, omni infuper SUPERSTITIO- 
NIS genere pollutam , atque contaminatam , quh cum Luthero 
res fuit , adeo exercitum Dei vivi , prout Javorskio videtur , 
atque Sponfam Chriflt dici non pojfe , ut potius nemini vitio 
verti queat , fi eodem quo Javorskius , fed tonge jufliori zelo 
abreptus , eam , prout ifium in modum corrupta & depravata 
fuit, EXERCITUM DRACONIS, & SPONSAM D1AB0. 

LI , dicendam contendat. Audivimus elatum iftum homi- 
nem (h) maledicentem Ifrael ( quem ab initio propofui- 
mus : j nullo opus habemus contra eum Jonatha ; jam vir 
fimplex ipfe ie jugulat. Errores, & Superftitiones , quas 
Romanenfiutn defe&ibus , probaturus corruptionem Ro- 
mana Eccleliae , addit, funt Sacra jejunia ; Ecclefiafiicas tra- 
ditiones ; cultum fandarum imaginum y quas in Apologia 
progrefiu oppugnat : fi has proponit Ruthenis Romanae 
Ecciefi* foeditates, fperat corruptor ifie 3 concefiuros fibi 

G ...... Ru« 


(h) 2.R tg, 21 sk> & 1. Parii 20* 6 , 





& 



I# 

Ruthenos Ecclefiam noftram Spon/am Diaboli ? aut Draco - 
exercitum ? Pulchritudinem hanc Sponfa efie Cbnfii de- 
montrabo inferius; Pro nunc fufficiat inferre; quod,jux- 
ta Apologiflam , etiam nolens , Romanam Ecclefiam Spon- 
fam manfifleChrifti manifeftavit Javorskius; dum fcribens 
indefenfionem jejuniorum , traditionum , & cultus imaginum , 
omnem turpitudinem de qud Lutheranus hic nos accufat, 
oVtzn&t Javorskius, efie, non Romana, quam non nominat, 
fed totius Ecclefiae verae decorem. Fraudulentus illeblas- 
phematurus in Ecclefiam totam , non audens Ruthenam 
exprefse fic apellitare , ob eadem motiva de quibus Ru- 
theni gloriantur, Romanam vocavit exercitum Draconis & 
Spon/am Diaboli. Quisnam jam erit Ruthenus nifi ad Lu- 
theranos transfuga , qui Javorskio in malum vertat, fi Ro- 
mana Ecclefia comprehenditur in (i) tota illa pulchra^- 
jus dotes , in facris retentis dogmatibus , opus Javorskii 
commendat ? Iple Apologifla compertum reddit, quod : 
arcum intendens adver fartus hic (totiusEcciefiae) inRomanos , 
(LutherilS ) venenata tela emifit, qua etiam Gracos & Ruthe- 
nos attingunt ; ut iterum £pag. 3 30 cxjavorskio repetit. 
Philippus Melanchton Q proflequitur Apologifta ) & nojlra- 
tes , non Jemel arSliorem cum Ecclefia Graea conjunctionem 
quafierunt - - habito cum Demetrio Ecclefiae Conftantinopo- 
litanae Diacono, fVitteberga, colloquio, cui tradita fuerit ad 
Jofephum Patriarcham Epiftola ; ficut initantibus Theologis 
Tubingenjibus , mifsa ad lequutos Patriarchas Lutheranae 
fidei confeffione , per Hyeremiam retusa. Quomodo ( fi- 
fcitor ab Apologifta ) hanc intendiftis Lutherani conjun- 
ttionemt Veftrum.cum Ecclefia Graeca ? 6 apertum men- 
dacium ! Graecorum vobiscum ? eo tendebat cogitata 

veftra in Latinos vindi&a,etfi ftupida. Legantur (k) Afta 

■ ' • ifta, 

0 ) Gan*. 4. 7. fk) ImprdFa Witteberg*. Graece & Latfa. in famp*. 
haered. Joan. Cratonit,' 



ifta , triplicis, veftrum ad Hyeremiam , iftiusque ad vos re- 
pellendos , fcripturae. Apologifla ipfe vos convincit, quan- 
do. CP a g 340 fub jungit : 'Dogmata itaque nojira k Graco ** 
rum , & Ruthenorum placitis diverjd , uti perquam inique a 
Jfavorskio tela vocantur ; ita multo miniis venenata dici 
pojfunt ,niji hoc ita intelligas ; QUOD AD EXTINGUEN- 
DOS ERRORES, & SUPERSTITIONEM ENECANDAM 
VALEANT : quibus, venenatiora tela charitas Luthe« 
rana nequit emittere, quam fidei matricida , avitae Grae- 
corum verae Relligionis dogmata, ut Rutheni feducan- 
tur, ERRORES & SUPERSTITIONEM VOCARE. Haec 
efc, non conjun&i*,. quam Lutherani, millies reje&i a Grae- 
cis s quaerunt a Ruthenis , fed corruptio horum fecum , 
quam nunquam Deus permittat, ne craflius excremento, 
fa crefcat SPONSA DIABOLI , augeaturve DRACONIS 
EXERCITUS. 

' } ' • - • 

Et fiquidem Apologifla , ex Augujlana Confefjioni da* 
to a Grtecis refponfo, infert £pag, 34 D i^os & Ruthenos , 
a Romana magis quam a Lutheranorum Ecclejia dijjentire , 
potiusque ad hos, quam ad noftram accefluros: Liceat, 
ex refponlis Hieremia Patriarchae, (hion a noftratibus, fed 
a Lutherano C.0 Krommaiero relatis) ad articulos, & abu/us 
Sacro-pravae illius Augujlana Lutheranorum Regulae, ve-, 
ritatem elicere; non ut inferatur Graecorum cum Roma- 
nis unitas , quae in tantum Lutheranum Apologiftam 
torquet ; fed ut ipforum a Lutherana tabe preefervata 
puritas innotefcat. (m) Articulo 1. unitatem eilentiae, & 
Perfonarum Trinitatem in Deo , Catholiciflime fatemur 
cunfti - . In Art. 2 . , Patriarcha, peccatum originale a cun- 
£lis contraflum, per baptifmum tollendum, confirmat; 
fed Sacramentum Confirmationis , Chrifmate facro, quod 

G 2 Lij- 

( 1 ) Kromaier. incidenter, Cenl. $. §. Status Ecck parum Orientalium, pag. 281. 
fequ. (m) AuguftanaConfeffio integra apudCunradi Djetend. inft. Gailieclact. 
& 602. 


•& §( * 

Lutherani negant, conferendum, fubaddit - - In 3. Chri- 
fti vitae, mortis , & gloria? , dogmata fatetur ; fed aeque , 
perpetuam poft partum Diviniflimurn , integritatem vir- 
gineam Divinae illius Matris, ex Traditione de Fide, ex- 
primit, quam Lutherani fide tenendam negant - - In 4, 
de juftificatione per folam fidem; Catholiciffime , Sacra- 
mentum Paenitentiae , quam, Subfidium ut extra Baptis- 
mum Juflificemur , vocat, opponit - - In 5 * ultra Minifte- 
rium Verbi,- & fidem ; ex Sacra Scriptura Cficut Romana 
Ecclefia) opera meritoria requirit- - In 6. iterum, Pani- 
tentia accurata , lac hr imis , & aliis Jpiritualibus lufirationi- 

bm , gUM PERA SATISFACTIO SUNT, gratiam per- 
ditam recuperandam, Lutheranis opponit — In 7. Sacra- 
menta vera feptem explicat, Lutheranis fatentibus fola 
duo - - Et in hoc, & - - In 8. Ecclefiam, non ex juftis 
tantum, fed ex bonis & malis componi docet - - In 9. fo- 
lis Anabaptiftis opponitur dum parvulos baptizandos 
ftatuit;(nam pueris dari communionem, potius adii tus, 
quam ad do&rinam fpe&are quis dubitat ? } - - In 10. non 
folam prasfentiam Chrifti in Euchariftia facra, ConfeJJic- 
niftis , concedit; fed impanationem Latheranam rejicit, 
dum metabolen ; transmutationem panis in Corpus Chri- 
fti , sfcque transfubftantiationem concedit ; non defcen- 
dente localiter Chrifto de coelo in hoftiam ( ut nobis nu- 
gatur citatus Krommaierus ) fed facramentaliter, & de no- 
vo fubftantialiter tantum , verborum prolatorum miracu- 
lo., ibi praelente; ultni quod, monemur (a Catechifmo 
Romano cap. 4. part. 2. ]) fideles ; ne curiofius inquiramus , 
quo pallo ea mutatio fieri pojfit : (alias, fatentibus Lutbera- 
nit veram prafentiam , polfent Calvinijla objicere fimilem 
Chrifti de coelo in manentem panem defcenfum , quan- 
do inter confratres eft jurgium) - - In art. 11. religa ab- 
Iblutione privata, a ConfeJJioniJUs , rejeftaque, velut im- 



-poffibili , individuali peccatorum manifeftationc; nonne 
Patriarcha , hanc , quantum memoriae abfolvendi homi- 
nis occurrerit , neceflariam objecit, eo, quia Sacerdos 
elt Medicus, contraria, contrariis oppofiturus? imo eft 
judex loco Chrifti , debens ex confeffis 'ferre fententiam 
abfolvendi aut retinendi peccata, ut refolvit Tridentinum 
Concilium. SeiT. 14, cap. j. quod judicium, Qn ) a Chrifto 
ftabilitum) incognita causa , exerceri non pojfet. - - In 12. 
art. poenitentiam laplis poft baptifmum non denegan- 
dam , explicat de Poenitentia Sacramentali , quam Lu- 
therani negant : - - In 13. de Ufu Sacramentorum, expli- 
cat Euchariftiae adminiftrationem , & ufum in Sacris Mif- 
fis Bajilii & Chrifoftomi , ubi Laudes B. Virginis praedican- 
tur; Sandorum omnium orationes petuntur; Orationes- 
que pro Vivis & mortuis Deo fiunt : quae omnia uno ore 
refpuunt Lutherani. - - In 14. riti vocatos concedit tan- 
tum Ecclefiae Miniftros, ut dicit Confeflio Aug. fed ad- 
dit Graeca : & objignatos canonici , id eft ordinatos per ve- 
rum ordinis Sacramentum , quod Auguftani refpuunt, - - 
In 15. approbat omnes Ritus Ecclefiafticos , nullumque 
ex approbatis peccatum implicare, ut Augufiani dice- 
bant, affirmat: nec adverfari Evangelio, aut Dodrinae 
fidei , traditiones Ecciefiafticas inftitutas ad placandum 
Deum, ut Sandorum Cultum, Solemnitatem, Invoca- 
tionem, Jejunia, ad Satisfadionem pro peccatis, & pro- 
merendam Dei gratiam , & votorum Deo fadorum ad- 
impletionem : in qua; omnia blasphemat Auguftana Con- 
feffio - - In 16. adhaeret ConfeJJtoniftis , circa civilis Magi- 
ftratus authoritatem a Deo praeceptam, eidemque, tan- 
quam bonae, Obedientiam Urvandam; fed laudans cum 
eisdem Nuptias , approbat Paupertatem Evangelicam, & 
Religiofam, in cujus commendationem, contra Luthe- 

G 3 ra- 


(n) Joan, 20.23. 


54 



ranos opponit Chrijli conjilittm (V) Vade , vende , qua ha- 
bes & da pauperibus , & habebis thefaurum in coelo , &veni t 
fojequere me - - In 17. Judicium Chrifti extremum , bo- 
norum & malorum , fatetur , in quo , nec Lurherani ab 
Ecclefia diflentiunt - - In is neceffitatem Divinae Gratiae* 
falvo libero noftro arbitrio , exprimit , quae eft Dodrina 
totius Catholicae 'Ecclefiae. - - ln 18. Deum non effe au- 
thorem peccati, Confeflioniftis confentit : addit tamen 
neminem natura , fed voluntate efle malum , quod non 
omnes Lutherani (p) concedent - - In art.20. nedum in- 
utilia opera , non vocat &purilia> jejunia, fraternitatem 
aut Monachatum, Peregrinationes, Cultus Sandorum , 
Rofaria, & fimilia (ficut exprefse Confejfionift* b cripfe- 
rant , opera licet Decalogi , necefiaria, non meritoria, fta- 
tuentes) fed iterum bona opera non folum Praecepta, fed 
etiam Confilii , & Supererogationis, taliter commendat* 
ut Lutheranos plus-quam iplis placuerit, taxet - - In 21. 
tandem fatetur Patriarcha, & Graeca, imo & tota Eccle- 
fia, Latria cultum Dei proprium ; fed contra Confefitoni - 
Jias ( nedum memoriam Sandorum imitabilium laudat) 
fed Cultum, quem dicimus Duli*> id eft delatum Sandis 
ob eorum virtutes; quas cum fateamur a Deo participa- 
tas, etiam ad Deum reducitur, cultus , quo praecipit Deus 
(q} laudari ipfum in Sancis; itemque ipfos Mediatores ad 
Deum pro nobis ftatuit , invocandosque , ut apud Deum 
pro nobis tanquam ejusdem amici , & in ipfius jam ina. 
mifibili gratia, intercedant; ita ut inde, nedum ipli, fed 
eorum imagines, venerari,& in iplis adorari & coli fandos 
omnes , & laudet, & perfuadeat*- - Ad feptem alios arti- 
culos, quos circa ceremonialia , tanquam abufus Eccle- 

lias , objecit Romanis Augufiana Confe£io i Graecorum men- 

' tem 

V »:,/■« „ y i, * * 11 ’ 

■* *' \ . -t * ^ • jf X ' \ r ’ 

(o) Math. 19. 2r. Cp) Vid.Kromaier. loco cit, in Confellionis relatione , & 

Fatr, Hycietn. refpenfo,pag. a88> (q) Ffal. J50. 1. - 


55 



r 



M | ln || 

tem ita explicuitPatriarcha - - Ad i. d s utraque fpecie fu- 
menda in.Euchariftia , affirmative , juxta Graecorum mo- 
rem refpondet j fed ita alienus a Lutheranorum 'mente , 
ut conttare poteft ex jam a nobis addu&is. ConfeffioniJt £ 
addunt in fine art. - -Et quia divifio Sacramenti non conve. 
nit cum infiitutione Chrifli , [olet apud nos omitti procejjio , 

haBenus fieri filit* eft, ( qua (cilicet defertur folem- 
niter panis folus confecratus, in fpeciali fefto Sanctiliimi 
Corporis Chrifti inter Latinos . ) Aliud eft negare Chrifti 
praefentiam manentis in Sacramento ( ut fupponunt Con- 
fefJioniftee ) fub quavis fpecie; aliud quod ex pr^cepto te- 
neamur utramque fumerc. Primum eft Lutber anorum do- 
sma, quod nunquam tenuere Graeci ; imo integre trans- 
mutari unamquamque , & transubftantiari in Chri- 

ftum , habent ut dogma Catholicum , impertientes pu- 
eris unam folam , tanquam integrum Sacramentum, GC 
non reprobantes folam Latinorum hoftiam , ut iu- 

pra adduximus ex fidedigniffimo noftro *'"^ # <** 
rio. Secundum habetur inter lpfos ut opimo, quam 
vant Graeci in praxi ; nec contrarium praecepiflet Ljcle- 
fia Romana (r) eundis Laicis & Presbyteris non cenfcgu. 
tibm, ni fi ob negatam ab haereticis veram , fub P. 
cie. Sacramenti perceptionem , ficut nunquamGrsc 
Romanae Ecclefiae unitis, ufum calicis , & nt “® 
interdixit. Nec ignoramus Latini 

fub utraque fpecie Sacramentum conficere . fentimusque, 
nemini nulloque cafu , difpenfabilem integritatem tncr ^’ 
enti facrificii, quo, ficut Chriftus in Coena, reprefentam © 

cruentum Crucis , CO fepa^ rando non m » hCoroore 
Verborum &Sacrorum fymbolorum,fanguinem aCor P°^> 

COConc.Ttldent. Sef.ai. c. 2 . (s) i.Cor. H. a* 25. (») TtidenUnum ibicL 

& oameiTheoL Catholici cum S. Th. Aqu. 3. p. ad long • 



*ssc * )m- 


quomodo realiter fa&a fuit mors Chrifti : fumere vero , 
quomodocunque fit, liberum reliquifie Chriftum Eccle- 
fiae, dicimus Latini (u) Catholici, ufumque folius panis 
confecrati inter fideles, tempore Apoftolorum, non fe- 
mej , producimus ( A&. 2. 42. ) erant autem perfever antes 
in do Si r in a Apoftolorum , & communicatione fraStionu panis , 
& orationibus. Ad. 20 .7. fimiliter: folumque pane facro 
refedam (ororem fuam Gorgoniam , (^x) memorat Nazian- 
zenus, Nec ideo damnamus ufum in Graecis., ritu quo- 
que Apoftolico utramque fumendi fpeciem , fatentes ta- 
men in unaquaque integrum Chriftum. Conftat igitur, 
Patriarcham Hietemiam , in hoc articulo, Graecorum ufum 
defcndifle , Lutheranam vero dodrinam,cum Graecis omni- 
bus, reprobafle - - Ad 2. de conjugio Sacerdotum : approbat 
Sacerdotum Graecorum ante Ordinationem celebratum 


conjugium, quod nemo improbauit ha&enus noftrumau- 
thorummec Ecclefia Latina Presbyteros Graecos conju- 
gatos interdixit a mulieribus j tantum, ficut abftinent a 
Matrimonii ufu diebus proprii minifterii , ita Latinos om- 
ni die miniftraturos decrevit uxoribus nec copulandos ; 
nemo enim cogipur ad Sacerdotium, unde neque ad ca« 
ftitatem fervandam. Progreflis Confeflioniftis ad objur- 
gandum j transgrediendumque ab emittentibus caftita- 
tis votum, refpondet Patriarcha: qui vero caftitatem vo- 
verint Deo, laudandi funt, ad eamque fervandam tenen- 
tur. Quislibet videat, num nobis, num Lutheranis in 
hoc docuifle contrarium - - Ad 3. de Mips ; quis dubi- 
tat, Graecos damnaturos Miflee celebrationem , lucri , & 
quaeftus caufa ? num has approbabimus unquam Latini? 
led nec Graeci, nec Patriarchae vitiabunt Miflam Sacer- 
dotis privatam, atit eleemofynam datam Sacerdoti ob 
Miflam , ut qui Altari fervit , de Altari vivere poflk : nec 

nega- 


Trident.ibid. ( S. Gregor.Naz. erat, de Gorg. Soi. 



negabunt, MifTae Sacrificium fatisfadorium efTe pro pec- 
catis , ex intrinfeco valore infinito veri corporis & fan- 
guinis Chrifti apud Deum oblati , contra quae omnia blas- 
phemabat Lutherana Confelfio - - Ad 4. quam diftride, 
contra Confejfioniftas , necefiaxiam doceat omnium , etiam 
mente fola commifforum, peccatorum Confeflionera ex- 
preflam , facerdoti fiendam , neminem latet $ fed jam fu- 
perius quoque dixerat.-- Ad 5, de ciborum diferimine ; re- 
jicit Patriarcha finiftram , Confefftoniftarum , circa facras 
traditiones, plurium locorum feripturae facrae intelligen- 
tiam, commendatque jejunia praecepta, & vitam Mona- 
fticam. - • Ad 6. ub\ConfejfioniJi<e \ vota Monafttea •, docue- 
runt, mandato Dei oppofita, impdfhbilis obfervantiae, fol- 
venda per conjugium, impium Dei cultum, nec in ipfis 
efle Chriftianam perfedionem , & plura alia deliramenta 
fimilia; quid refpondendum erat, ab illo, qui nifi Mona- 
chus fuiflet ad Patriarchatum evedus non effet ? Ex S. 
Bafilio M. adducit ; Deum ipfum divififfe ftatus homini- 
bus, conjugii, & virginitatis aut coelibatus ; ita ut, ne- 
mo cogatur ad aliquem ; fed qui propria voluntate ob- 
ftridus eft, cuftodiendus eft Deo, velut donum fibi dica- 
tum, facrilegus futurus per oppofitum. Cum ipfo hoc 
dicemus eundi Catholici ; interrogabimusque Confeftioni- 
Jias f juxta verum Dei Verbum) Religiofi Viri : num, ma- 
le illatam etfi, confequentiam , dicentium Chrifto : (y) 
non expedit nubere , negavit aut cOnceflit Chriftus in to- 
tum ? aut, num praecepit, vel prohibuit matrimonium ? 
An dicens, £z) non omnes capiunt, - - fed cjuibw datum eft - - 
funt , qui /e tpfos caftraverunt propter regnum extorum, (non 
carnahter ut accu fatur Origenes , fed fpmtualiter J damna- 
vit virginum coelibutnque impietatem, ut mandato Dei con- 
trariam, ficut Confeflioniftae loquuntur ? Ibi praedixit Do. 

H mi* 

(73 Math. 19. 10. (2) Il»id. v. 12, 







minus Lutherum , ipliusque luxuriofos difcipulos , dicens : 

Jtfou omnes capere verbum, fed quibus datum efl: vovens 
enim , & Dei gratiee praefervanti haud refiftens , vere ca- 
piet , fibtque dabitur , quod Deo cuftodiatur iJlffifus* Mi- 
randumque quod Lutherani , ubicumque Chriftus dixit 
fequere me, Petro videlicet, Apoftolis, homini etiam, ipfum*. 
lifcitanti (a) ad vitam eeternam pojfidendam quid faceret ; 
non addant in fuis Bibliis: Sequere me, cum uxore , ne prae- 
tergrediaris mandatum Dei,cui, juxta Confefitoniflas , cce- 
libatus opponitur; quod forfan explicabunt intellexifle 
Lutherum in verbis Chrifti : Si vis perfeil tts ejfe , quorum 
oblitus , caftitatem Deo voverat ; & quae, poftea a diabolo 
quem fequeretur , audivit. Et de hoc latis , nam totum 
caput 7. epift. 2 ad Corinthios cujus v. 2. pro uxore ducen-- 
da, CenfeJJzonifla adducunt, ad vitandam incontinentiam; 
(b) effe in laudem coelibatus, prae conjugio quis dubi- 
tat? - - Ad 7.& ultimum de Poteftate Ecclefiaftica ; ubi Con- 
feffioniftae, fpiritualem cum temporali confundunt , ut 
utratbque tollant ; ubi iterum eundas Eccleiiafticas le- 
ges, & traditiones evacuant; ubi,fefta,jejunia,pr£eces Ec- 
clefiafticas , obligantes confbientiam negant : ubi etiam 
Sanctificationem Sabbati , inter antiquas abrogatas legis Ju- 
daicas ceremonias locant ; cum Ecclelia, 'morale praceptum 
Divinum fupponens, integrum Decalogum fervet ; diem 
autem determinatam reprefentantem a creationis opere 
Deum certantem, ( quod tantum ceremoniale erat) in Do- 
minicam £ab Apoftolorum (V) tempore) transtulerit: 
eundis his, Patriarcha occurfurus y omnes Traditiones Ec~ 
clefia tenendas opponit.* ■> . - 

12. Poflct, ex didis, homo fani capitis, inferre, Grajcos 
. plus 

(a) Ib. v. 16. & 21. (b) Videantur, rerfu*. i. 6 . f. 8. 20. 24. 2 7. 32. 34. 3"* 
38.40. (c) Att. 20. 7. & Cor. 16. 1. vocata Dominica : ma Sabbati y ficu» Maih. 


59 


~m * ysfr 


plus a Romanis quam Lutberanis diltare ? ad hoc perfuadeh- 
dum vero , refponfum Patriarchae Hyeremiaa proferre, in 
quo ex 28. Articulis Auguftanis , quatuor fere confirmat , 
quos Romana quoque Ecclefia approbat ; in eundis vero 
aliis, eodem modo ac Romana Ecclefia contradicit ? Pu- 
tavit Apologifta ; inter Ruthenos ignorari Patriarchae hu- 
jus, & Graecam fidem, ficut inter Lutheranos fuis a loqua- 
cibus Magiftris deceptos ? Meliorem idum , Luthero , de- 
dit Jaruorskim : ille i in Romanam Ecclefam intendens arcum, 
venenata tela in G nec os & Ruthenos projecit ; ille , petram 
fidei in Lut herum novum Goliath jaculatus, capita Luthe- 
ranorum confaucians, uno idu flupida reddidit , quo ar- 
ma quibus jugulantur, errores defenfuri, nobis commit- 
tunt. Et ut clarius hoc videant, jam ad depingendam Ec- 
clefiam eorum procedamus, quod Apologifta omiflit. 

Suppleturus igitur Apologifta in hac parte defedum, 1 3. 
teneor, ut promiferam, Lutherani gregis ( non Ecclefia;) 
formam exprimere, licet fuperfiuum videatur , quibus 
fufficit novifle ledarium. Horruit, Apologifta, in hanc 
arenam delcendere ; indeque concludere ftatuit , a Lu- 
thero reftitutam ChriftoSpoofam ; exclufurus, dideriis, 

C I atinae erroribus 8 c fiiper (titionibus imputatis) a Chri- 
fticonforiio, etiam GricamEcclefiam. Quod, cum pro 
latinis fcripfifle vix credam , fed Ruthenis ut fatetur ipfe ; 
refpondendum fibi judico , non Latinorum (nifi Luthera- 
norum ipforum) nomine; Gnecorum & Ruthenorum de ip- 
prolato teftimonio , jam ant tjavorskium : corpusque 

nofcere incipiamus , detedo capite. 

Lutherum , ecce , quem nominafle taedium ingerit. iq* 
Huius faila vaferrima , Q ut kn^njavorskius >Apoftafia 
a facro habitu, a vera fide, Pervafio inXhrilli thorum 
libidinis igne, fandimoniali arrepta , audacia lnEcclefiae 

leges a fe 'traditas materialis flammae voragini, U alia, ia- 
° H 2 ... tis 


6o 


!♦*] 


Jia- 


tis comprehendunt; nec mirum, quia : (d) abijfm abiffum 
invocat - - (jt) impius , autem , cum in profundum venerit 
peccatorum, contemnit* Vitam ipfius,Z.«r^m*0<?.f,fi objicia- 
tur, pudet ; unde, quidquid Hpologifia (pag. 135.) Luthe - 
vita, a fe defendendum iniinuet : de ejusdem do* 
ftrina fit fermo, quam venerantur ejusdem difcipuli. Hanc 
audiens primus Lufheri Patronus Georgius Saxonia Dux 
Anno 1519- ( quo Lutheranifm i jaciebantur adhuc funda* 
menta ) in arce Lipjienfi , tum condonante. Lutbero , tum 
difputante cum Eckio ( de juftificatione per folam fidem, 
oc merito tollendo bonorum operum ) hoc protulit de 
do&rina Lutheri judicium : Hanc dotfrtnam , non pro vi. 
ventibus effe , fed pro morientibm„ Quid novi igitur fcrip- 
fifie Javorskium Q in admonit.ad Orthod. Chriltianos) A- 
pologifta conqueritur? (pag. 7.) ex illo referens : jguid 
enim ex hac impia (^Lutheri } doffirina defid q') / equitur ? 
Hoc fequitur : trucida, furare , adulterare ,falfum dic tefii. 
monium ,fac qua lubet , ipfi Sathana aqualis fas malitia ; ni. 
htlominm omitte metum ; tantum 'crede. Fides in Chrifium 
Jola falvat. Ita hi lupi larvati docent. Primum Ducis ju- 
dicium, non Catholicus Author, non Jefuita , commemo- 
rat ; conqueratur Hpologifta, Lutheranorum Centuriatori 
( f) Krommaiero, expreflis verbis addu&is fa&um fcriben- 
te. Interimque,di&um alterius magni belliducis cujus- 
dam, Rutheni recolant, qui aiebat, Ce ita exercitum ad pu* 
gnam difponere , ac fi Deus non effet ; pugnam autem pofiea , 
ita Deo comittere , ac fi nil humanum difpofitum fuijfet • 

non quod neganda fit fides dum vivimus, imo retinen- 
da, ficut Dux ille Deum non negabat dum exercitum di- 

fponebat , fed , (g) cum metu & tremore , falutem noftram 
operemur ; Deus efi enim , qui operatur in nobis , velle, & 

per. 

(en pfal. 41. 8. (e) Prov. 18.3, (f) Krommaier. Cent. 16. .deStat.Eccl. 

P a S* 574 - (g) Philip, a. I2 . . W 


». 


6 r 


perficere , PRO BONA VOLUNTATE ; poftea vero, ita 
Deo nos committamus , ac fi in nobis nil meriti habere- 
mus, folamifericordiaDei innixi; quia, (h) ctfi : nihil 
nobis eonfcii fumus , non in hoc juGificati fumus : qui autem 
judicat nos , Dominus ejl. Sola fide, non juftificabimur ; 
folis operibus, non falvabimur ; taliter igitur operemur in 
viti, qualiter jufti fimus ; taliterque Deo fidamus in mor- 
te, ut ejus mifericordia, defe&uum immemor, nos falvans, 
bona opera noftra (j ) remuneret , quibus inquifivimus illum . 

Tantam, in do&rina, legimus Lutheri inconftantiam, j 
ut non fimul Catholicorum dogmata depofuifle, obfer- 
vandum advertit Pfafius , fk) ne oppofitio taxetur in e« 
jusdem tomis evolvendis. Tanta inde Confefiionum fidei 
Lutheran <e varietas , ut ( eodem Lutherano ( 1 ) tefte,de 
colloquiorum, & conventuum immenfa far ragine, quorum 
ipfe ultra 60. numerat, plura tacere dicat. Ex Confeffio- 
nihus Lutheri, AugujlanA , TetrapoiitanA, WitembergicA^, 
Schmalcaldica , Saxontch , PomeranicA , BurujficA, 'Jhuringick , 
Juli A , Antuerpienfi , Vpfalienfi , TranfylvantcA , Marchica , 
Mansfeldenfi , LivomcA , - - - Calvini vero , Helveticis pluri- 
bus , Gallicanis , Anglicanis , Scoticis , Bohemjcca , PolonicA, 
quas omnes uno volumine, comprehendit earum Corpus 
& Syntagma, Geneva impreffum ; liquido, confiat, tot iuu- 
fe fidei corrumpendae regulas, quot civitates, oppida, ho- 
munciones : imo fola JVtttemberga Lutherum pomdens, 
ita fuit, cum illo,indo«firina fidei, varia, ut \^tv\ f Dux Ge- 
oroius , dixerit .* (m) Nefcio, quid hoc anno credant , quidve 
anno proximi futuro credituri fint vicini mei Witemher gen- 
tes. O ! uni-pluralis fidei Ecclefia ! audifti Apoftolos, Qn) 
variis linguis loquutos , fed eadem magnalia Dei , quorum 
ubique , (o) erat cor unum , & anima una i Cp) JoUicitos - 

Ch) I. Cor. 4. 4. (i) Hebr. 1 1 .6. (k) PM id r * c • ca P\ 2> * 4 * P*8:*?6* 
( 1 ) Idem ib. c. 3. §. 2. & 3. ad long. O) apnd Petrum Annat, m appara . • 

Ari. xo. pag» 49 « 00 2 *4- C°) 4 # 3 2, (P) ^P e # 4* 3* 


6 2 




que , nos efle docent , fervar e unitatem fpiritus , quorum 
una dodrina unam facit Ecclefiam , ob unicam fidem . 
Hinc colligemus apud vos Cbrifli Sponfam ? Abfit ; mon- 
truofa eft haec varietas , quam nutrivit difcordiae Pater $ 
ex hac inferre debuerat Apologifta Sponfam Diaboli. Sed 
li parum fileant Lutherani teftes. 

Graecis, Lutheranos invifos, demonftravit, Nicolaus 
* Comnenus , (q} afferens, vulgus imperitum , injurias in 
Latinum aliquem laturum , nominare eum Lutheranum „ 
in majoris odii fignum ; fed hunc etfi dodiflimum Gr ae. 
cum , diceret /. ipologifla Latinis Romanis addidum. Ha- 
bere, autem Lutheranos pro heterodoxis, eft fole clarius, 
tum ex triplici Patriarchae Hyeremi* ad ipforum propoli- 
tam fidem refponfo ; tum ex fupra memoratis Adis con- 
tra Cyr illum Lucarium , cujus etfi Calvinizans Confefiio ,in 
paucis, Lutheranis diffentit. Legant Lutherani opufcu- 
lum Graece Amflelodami excuffum Anno 1706. a Theodo- 
ro Henrico Bruin, compofitum a Franci/co ProfialentiCor- 
cyrenfi , Gabrieli Patriarchae Conftant. dicatum : contra 
Benjamin Hudrof Profefforem Britanniae ; ubi probat, in 
dogmatibus, Proteftantes effe antecurfores, feu Prodomos 
Antichrifii» quod in operis Praefatione propofuit. Sic- 
que pro nunc fufficiat de Graecis: quare ,ne eadem repe- 
tamus , jam indicandum eft, quomodo femper infpedi 
fuerint a Ruthenis, 

jy. Incipiat hic quoque Lutheranus Author fidem face- 
re. Gudmundus Krook. f Exercit. Hiftorico-Theol. de ftatu 
Eccl. & Relig.Mofcoviticae. impr. primo Lubec&. 1709. cap. 
6. §. a. pag.65. ) Judicium Magni CzarU Joannis Bafilidis. 2. 
de Luthero , verbis ipfius expreflis, fecit authenticum , fcri- 
bens : BajtlidiSy de Luthero , judicium , qui cap.i. Refponfi 
adConfefiionem Rohita ; eum accujat : quod impetu faBo in 

Chri- 


(q) In pranot. Myftag. refp» i» Se^.4. n. 8. p. 32 . Coi. 2. 




63 


Jlum , ejus dollrinam everterit ; Apofiolorum Sanatorum que 
Patrum doElrinam difiraxerit , deftruxertt , in oblivionem ad- 
duxerit ,& Sacrat Scripturas inverterit ffienfumque illis affin- 
xerit , non quem in 'fc habent •,/ed quem ipjt depravata mens , 
atque libido fuggefiffiet. In edit, Albinf. pag. i 4 «--& c ap* 9 ’ 
quod nulla legitima vocatione gaui/us Jit i SED CUM SUIS) 
SATANJE ADJUTOR , IN DECIPIENDIS HOMINI- 
BUS. Legent ne ergo Rutheni novum aliquid in laudan- 
do Javorskio ? Scandalizabuntur, fi Latini invertamus te- 
lum , nobis , ab Apologijla , ob Jacras Orthodoxas traditiones , 
infii&um? SiRufliae Imperantium Maximus, vocavit eos, 
SATANAS ADJUTORES , liceat nobis appellare Luthe- 
ranorum coetum : exercitum Draconis ; & Sponfam Diaboli — 
Alium , citat idem Krook Qibid^) Rufficum Authorem , tradi» 
de Luthero , eum filium Diaboli nominantem. Supponatur 
tamen , Joannem Bafilidis convixifle Luthero , regnavit 
enim > ab An. 1534- ad 1 589- undeLutheranifmi definivit 

initia, Progrefium dicent alii, 

Succedet Petrus Mogilas ex Moldavia Ducibus or- j 

tus.Metropolita Kiovi<e> thronique Cplitani Exarchus, qui 
celebrem illam Confeffionem Ecclefiae Orientalis , occaiio- 
ne vicinorum Lutheranorum compofuit, quam a Graecis 
generaliter receptam , e Graeco in Latinum , Laurentius 
Normannm ( Luthcranus ) transtulit. Hic initio lseculi 
17. opus componens, oves Ruthenas ab haeretica conta- 
gione praefervaturus ; cum fcripfiffet (part. i. qu. 91. pag. 

I a6. ni legantur haereticorum libri , neque fando blasphema, 
illorum audiatur doltrina , ab iis , qui in Divinis ac humanis 
litteris, atque difciplinis inexercitati funt. Ne fermones cum 
ejusmodi hominibus conferant ; ni ad familiaritatem eorum ft- 
fe adplicenty juxta fcripturae monita. Pfal.1.1. & ad Ut. 3. 
10. (Quae verba eadem, repetita a Javorskio , Apolegifiam 

ift t » 

(r) Vid. Stepenna Kniga. k Stepen. 15. 16.& 17. 


64 


)m- 


fumme cruciarunt, pag 8. & 136. (ut intelligamus de qui. 
bus timeret, fuo tempore , haereticis ; fubjunxit ( qu. 98. 
pag. 153.) < j u ^ de re ( fcilicet de fcptenario Sacramento- 
rum numero) pluribus egit Patriarcha Hyeremias , z» libro, 
quem , convertendis Lutheranis ,/cripfit , His conftat, ut hae- 
reticos habitos effe a Graecis , & a Ruthenis. - - Quae ( ficut 
totam Confejfionem ) contra Lutheranos & Calvintjlas , fcri- 
pta efle a Mogila , clarius monftrat approbatio & magni 
commendatio NeUarii Patriarcha Hyerofol. ad univerfos 
Orthodoxos direfta, Anno 1662. quam in initio anteCon- 
feifionem, vertit ex Graeco ipfe citatus Normannus. libi, 
ne totam repetere dicatur moleftum , lego : Petrus Mogi - 
las : commiffa Jibi Metropolitana Kiovienfis Ecelefia guberna - 
cula , quum primum capefferet , gregem fuum NOVIS , quibus- 
dam SECTARIORUM OPINIONIBUS , a genuina & anti- 
qua majorum (uorum doctrina longtfiime abhorrentibus , con-- 
fufum infeUumqe offendit. Quocirca- - piiffimum , Deoque 
gratiffimum ,fibi fcopum, mox propofuit,dirigendi, rejhtuendi- 
que Ec clefiam Rufficam , in eam , quk , ab ultimis initiis flolue- 
rat ifacrorum dogmatum integritatem, rur/umque , RADICE 
TUS EXTIRPANDI, QUJE TUM IN ILLIS LOCIS CA- 
PUT ATTOLLERE COEPERANT, NOVITIAS OP1NI- 


ONES--& poft pauca ; Hi igitur ,Q Porphyrius fcilicet, 
& Meletius Syrigus, Graeci , Legati Patriarchae Conflant, 
ejusque Synodi ; & Rufli plures, fecum inMoldavia Sy- 
nodice congregati ) perpurgatum ab OMNI ALIENA DO- 
CTRINA j ILLA QUE NOVITATUM concretione , librum^ 
ad optimum hunc finem perduxere. --Quem - - non Rufiorum 
duntaxat , verum universaliore nomine, Gracorum omnium 
Orthodoxam fidem appellarunt. -- Approbatam jam Confef 
lionem iftam Mogila , cundisque Graecis tanquam Ortho- 
doxam propofitam, antea, Anno 1645. a Parthenio , & 
Confpl. Synodo, advertit, idem Normannus: his autem 


ver- 




•mc m )w 



bis ab eodem fumptis, brevius Decretum Graecorum addu- 
cam. Parthenius ,Dei mifericordiA Archiepifc. Confiplis,&c . 
Mediocritas noflra , una cum pra/ente facrA /Amniorum Pon- 
tificum, Clerique Congregatione , libellum , A GERMANA 
SORORE NOSTRA RUSSIJE MINORIS ECCLESIA, no- 
bis transmifium - - vefiigiis dodlrina Ecclefia Chrifti fideliter 
infifiere , (acri/ 'que con/entire canonibus ; nulla vero ex parte 
illis adverfari , competimus --atque de communi Synodyc A fen- 
tentiA , decernimus , mandamus cj ue , pio cuivis , & Orthodoxa 
Cbriftiano , Orientalis & Apoftolica Ecclefia civi, librum ifium 
fiedulo leBitandum, &c. fubfcriptis decreto ; Patriarchis 
Orientis quatuor f Parthenio Conftantinopol. Joannicio, 

A lexandriae ; Macario, Antiochi® ; Patfio , Hyerofolimae; 
novem Epifcopis i & tredecim Conftplanae Ecclefiae offi. 
cialibus & Theologis. - -Quem librum , item , Synodus 
Hyerofolimitana, Anno 1672. fub Patriarcha Dofitheo, ap- 
probat, & pro untversA EcclefiAOrientali, de novo recipit ; eum 
referens ( pag.26.3 fcriptum,& in lucem prodeuntem, A fan- 
di ifiimo Metropolit A Kievienfi Petro MogilA , ante fex feptem 
ad Synodum annos ; unde Anno 1630. Haec, ex Praefat.itor- 
manni ad Confeflionem legere poliunt Lutherani ; inde, 
fuorum teftium fide, colleduri , Graecos & Ruthenos ferm 
per focios , in dignofeenda , fuganda , cavendaque a fuis 
Ecclefiis,Lutheranorum & Novatorem haerefi. -fi 

Nec minus, decurfu temporis, Lu^heranis leduclio- 19. 
ni Ruthenorum infiftentibus , caventes Praelati , eqrum 
calliditatem populo detexere. A dr i anus , Patriarcha Mo- 
skuae ultimus, Anno 1696.» de noviter edenda Petri Mo r 
giU, feu Orientalis Ecclefis Confelfione curavit , additis 
duabus S.Joannis Damafceni homiliis de cultu fandi arum 
tmaginum. In praefatione libri , populum cautum limul 
ac inftruendum deliderans ( verbis e Rullico in Latinum 
verfis, apud Lutheranum addudum Krook^tdX. 1. cap. 2. 

I • i ■. §• l 7,- 


.65 



§. 17-pag. 32.) fic fcribit : Murtini Lutheri difcipuli, pojl- 
quam invenijfent litteras Slaveno-RuJJicas pulchras & puras , 
& in linguam puram Slavicam transtulijfcnt caufas EX - 

PLICATIONES F /ILLA CIUM ILLORUM DOGMA - 


FUM , typis ediderunt in lucem VENENO PLENOS LI- 
BELLOS , unum in quarto, in urbe Ne/vizind Anno 1562. al- 
terum breviorem & minorem , Holmise An. 16 28 . , vocantes ho/ce 
libros , Catechefis , vel doUrina , quid homini , ante omnia fci - 
endum & di/cendu.m : QUI LIBER , QUALIBUS, & QUOT 
SORDIBUS REPLETUS fit , nunc facile dtc i non potejl. Quid 
mirum igitur, fic > fuccedentem loqui quoque Javorskium ? 
maxime cum plures intra Rufliam, vocatos ad humanas 
artes edocendas , noverit , & forfan audierit, extra Philo- 
fophiae metas egreflbs, circa Ecclefiae dogmata , incauts 

plebi Lutheranifmum fuadere j fuperflitionesque , errores, 
idololatriam vocare ( etiam me tefte} non veritos , avitam 
pietatem Ruthenorum in jejuniis, cultu, caeterisque piis 
operibus ? Ex iftorum confortio, timuit Praelatus ille, 
quorumdam charitatem frigefiendam, cui fovendae, Pra?. 
latis caeteris exemplum dedit , venenum. Sordes , heterodo- 
xiam , & fallacias, Lutheri ; difcipulorumque ejus detegere; 
quo , & Lutheri coetus patefieret , & Ruthena Ecclefia illi 
rcfifteret; utinam,fimul ac omnes dodrinis inftruxit, ze- 
lo eruditos Ruthenos edoceat. 

• V % # r 


20 . 


Quid jam fibi Lutherani ab iftis defiderent, nefci- 
rem, nifi Calvinifla illorum Socii , erga Graecos eandem 
importunitatem monftrafient. Miror , ( fcribebat erudi- 
tus Panajotta Graecus, Turearum Domini ad Portam Otho- 
nianam Interpres 1 QfJ Miror, cur non pudeat Calviniana 
harefeos fellatores ; pojl tot Ecc lefice Orientalis contra eos fa m 
ftai demonjlrationes , pojl tot alltts Synodales typis vulgatos, 

poft 


St ’ ^ ^ ^ 

(.) Epift Q la Panagiott* ad Marcb. de NointelLcoat Galli* ad Port.20. 10.br. 
'I07X. integre relata k citato Normanno. in Praefat. ad Confcf. Orient. Eccl. 





pofi Cyrilliana Confiefiionis damnationem • - poji denique Jepc 
memorata Ecclefia fidei fua Confefiionem, omnium fere Antifti- 
tum /uorum unanimi confenfu , & confirmatione nuperrimb 

publicatam ; TAM IMPUDENTER, & PER TINACITER, 
hanc Ecclefiam in con fortium PERNIT10SARUM HAERE- 
SEUM SUARUM advocare. - - Si quarunt , quid de vera & 
fiubjlantiali gfefiu Chrifti fervatoris in Divino Euchariftia my- 
Jlerie prafentia , Graci credant ; infipiciant paulisper ( homo- 
logia ) & perlegant orationes > quot quilibet facerdos , ante & 
poji Sacramentorum ajfumptionem tenetur ab/olvere. Si de in - 
tercejfione SanPlorum , quid fentiant infiruhi cupiunt , lell itent 
12 . libros ( Ton Minologicon ke Tirt Paraclitikin ) ex quibas 
clare patet , eos,nil magis , quam fknSlorum intercejfionem ejfia- 
gitare : Sique de Sacramentorum numero hafitant , contem- 
plentur libros Rituales , ( Euchologia ) intitulatos. Intelli- 
gent enim,Gracos~, cum fanUo Areopagita DoQore fuo ,/eptem 
numero Sacramenta profiteri. Si denique de Imaginibus & 
jejuniis fianius fapere Jludent ( To Triadion ) perlegant . - -Hac 
Jcrutentur Calvinifia , & invenient veram OrientalisEcclefia 
Confiejfionem ; & non kCyrillo, ob perverfa fua dogmata ,fede 
expulfo , occifo , & damnato. - - Credo , domi mea, Confiantino - 
poli i Gennadii Patriarcha Conjl. DE TRANSUBSTANTIA- 
TIONE panis & vini , in Eucharijlia , orationem elegant ijfi- 
mam , ac doilijfimam me habere ; hac omnia . , curabo , qham- 
primiim ,fiubmitti , ut omni diligentia, pio & fiandio zelo infer- 
viam, & permaneam. Excellentia V. &c. - - Adrianopolifivc. 
Hunc Panajottam fic fcribentcm , non ex Romanis, fed ex 
Proteftantibus, Normannm commemorat ; tpfum, (t) Le- 
gatus Galliae d s Nointel , Regi Ludovico XIV. Epiilolam 
transmittens, teftatur ; gnarum & peritijfimumdottrina Ec- 
cfiefia Orientalis , illius ettam fe PATRONUM gerentem , in 
propugnandis articulis , qui tllam ab occidentali disjungunt ; 

1 2 ne 


(t) Apud eundem Normannum. inead. Prsfat. , 


f 









68 

ne Romanenfes Authores , fibi nos opponere , Luthefani 
dicant. Relinquant ifti Ruthenam Ecclefiam ; ne tot ifti- 
us teftimoniis non contenti , audiant ab iftis,quod Cal- 
vini!!® a Graecis : mirum , fcilicet ^effe , TAM IMPUDEN- 
TER & PERTINACITER, ( Ruthenam ) Ec clefiam , in Con - 
fortium PERNICIOSARUM SUARUM HMRESUM, 
ADVOCARE. ■. Nec ex Javorskio repetiiffe fentiant, quod 
de iplis , femper & cun&i , Graeci ac Rutheni , judicium 
tulerint; dum libi, nunc yPanajottee , verba retorquent. 

Initia Lutheranifmi , iplius affeci® explicarunt ; 
agmen compleat Lutheranus pariter , qui lernel non ma- 
ledicus , nec audens de praefenti proferre , judicium tulit, 
quali V ates , Lutherana Ecclefia de futuro. Hoc non omit- 
tamus , quia meretur, etiam ex etheredoxo, verum au- 
diri. Scribens Cbrifiophorus Mattheus Pfafius Tubingen- 
fis fchol® Cancellarius, nulli Lutherano non celebris, 
in omni fere, tum hyftorioe, tum juris, tum Theologi® 
materia fcriptor audaeiflimus, qui nuper decedens , mor- 
dacitatis, plusquam eruditionis monumenta reliquit. Seri* 
bens inquam de Difciplina Eccleliaftica primitivae Eccle- 
fiae, circa adminiftrandam poenitentiam; ex adminiftrata 
nunc inter Lutherah6s, pr®fagire dixit quod actu vide- 
bat. Verba refero : (ii} Utinam hoec{ Primitivae Eccl.pra- 
xis iterum reduceretur , quam longe fartilius exerceri -pofiet 
CLAVIS SOLVENS , quam pro prxfenti : UBI BLASPHE - 
Mi, PERJURI, ADULTERI , SCORTATORES, FURES, 
AVARI, modo adeant Paftorem , & EX FORMULA RECI- 
TENT CONFESSIONEM PECCATORUM, etiam fi ne mi- 

• > * * jr * ** * 

«imam compunlltonem in corde fentiant , multo minus quod 
lachnmee excidant ex oculis , fiatim abfolvuntur a peccatis . 
fluis hic non lugeat ingentem abufum clavis folv entis ? Ta- 
lis abfolutio , nec in Coelo rata efl , nec peccatorem juvat, fe^ 

t > t * - ^ . • 

: - pOtl- 

(u) Pfafius. inftitu». jur.Ecd. part.2. de jure circa Sacra, cap.20, pag.228.2j9- 




<&( * )®»> 


«9 


_ ^ mt _ L - g^glaMMMNMV WMMMMMMtflM MBMWMMMmmb» 

potfus~gravat : nec Minifiro Ecclefia commiffa , fed prohibitu 
ejl : ut ita totus alius talis abfolutionisfit LUDRICUS ,AB U- 
SIVUS, IMPIUS , non in adificationem , fed in defiruSlio- 
nem animarum tendens: nam ex tam facili & prompta ab fo- 
lutione , peccata pro re levi erunt : de his nunquam ferio con- 
triflabuntur , fed ad quamcunque ocafionem , ad vomitum ,& 
priflina peccata redibunt » dum putant > intra trium menfium 
fpatium , fi iterum ad Confeffionarium accedant , cum priore 
FORMULA, eadem iterum facilitate peccata commijfa remit- 
ti. En Lutheranam praxim coeterorumque Protefiantium , 
individua peccatorum explicatione fublata \formulh c om~ 
muni utentium, qua Mtnifier clavium, dignos , 'Ut folvat; 
indignos, ut retineat , cognofcere nequit. Sequitur im- 
mediate authoris judicium. QUARE, NOBIS EA SE- 
DET SENTENTIA , ECCLESIAM NOSTRAM^ Luthe- 
ranam intellige) NON POSSE,NON IN PEJUS ABIRE, 
& TANDEM, IN COETUM MALIGNANTIUM DEGE- 
NERARE, NISI DISCIPLINA ECCLESIASTICA SERIO 
REVOCETUR. Nefcio quid virum iftum detinuerit, ne 
de praefenti affereret quod per infallibilem confequentiara 
inferebat. Fallitur, afferens , difciplinam Ecclefiafiicam 
effe peccata numeraliter exponere , eft enim exprelie a 
Chrifto juffum , inftituente tribunal facrum , ia quo cla- 
vigeri, ligandi, & folvendi , non ad libitum, fed juxta 
pcenitentis difpofitionem, acciperent poteftatem. Anti- 
Los canones publice poenitentium revocaffe Ecclefiam , 
fas fuit ; quae juris Divini non erant, & ex quibus^in- 
convenientia fequuta ad praefens non attinent : confefho- 
nem privatam auferentes Ecclefiae Proteffantiura , ordi- 
narii utentes FORMULA , audiunt a Lutheranoneceffa- 
rium exitium; a RUTHENIS igitur tolerent fibidici: pO 
odivi Ecclefiam MALIGNANTIUM , quorum ccetum dicit 

I 3 E* 11 * 


(x) Pfal. 25. 5- 


7 ° 


& )»►: 


^ ^^^MaBBMMBi^MMBBHMi^BP flHMPHPflMHMMH0 wmm^4Mk 

Lutheranus ip Cc , futurum , 8c Ecclefia profcripfit jam fa- 
dura. Hanc , quara Apotogifta vocat Ecclefiam } p ro q U ^ 
defendenda, calamum, in Javorskium , plusque ia Lati- 
nos, ftrinxit, Sponfam Cbrifti adhuc fi Lutherani reca- 
nant ; metrice Rutheni reponent; 

Quisquis amat ranam i 

Ranam putat e (fe Dianam , h 

SECTIO III. 


i. TAm Apologifla , hucusque extra chorum canens , ad Ja- 
J vorskii, tradatum oppugnandum fe cingit ; diminute 
licet & inordinate , acuens tria tantum venenata te- 
la , ex undecim illis Lutheri , quae Javorskius , Fidei petra 
retrudens, fecit inepta. Contra jejunia Ecclefiaftica , con- 
tra Imagines , facrasque Traditiones infurredurus;inframa- 
bili crapula bellum incipit , quam Javorskius decimo tra-J 
datus fui Dogmate , jejunio praecepto, impugnaverat ; fed 
neque hoc mirum , quod ventri tribuant, pugnaturi , prae- 
cedentiam, illi , quos (y} vocavit flens Apoftolus, ini- 
micos crucis Cbrifti ; quorum finis interitus ; quorum Ileus 
venter efl .• illud mirandum , quod in coelibatus votum 
Monafticum , crapulae iociam non produxerint quoque 
libidinem, talis eft enim modus pugnae folitus in Luthera - 
no : qczx.\i, quem Apologi ft a tuetur , ut duplicem caufam ha- 
beant quam Ariftoteles limitavit pccubus ; pro duobus fci- 
licet pugnare ; pro cibo , & coitu, 

2 A pagina 55. ad 48. non jejunia, (ut fide Apologi- 

fta provenit ) fed pr&ceptivam ad illud Ecclefiae autho- 
ritatem , rejedurusj, antiquiorem Luthero ipfo haerefim re- 
fricat ; fed Orthodoxis eundis, fcripferat Paulus : (z) r#-, 

go autem vos Fratres , ut ob fervetis eos , aui DISSENSIO- 
NES, 

OO Philip. 3.1 S. (a) Rom. 16. i V. 17. . . , - 


i 


■wc m )§»• 



NES, ET OFFENDICULA , PRJETER DOCTRINAM, 
JWAM rOS DIDICISTIS , FACIUNT ; & declinate ab 

illis. Hujuscemodi enim ChrijloDomino nojlro non ferviunt,fed 
SUO VENTRI , & per dulces fer mones, & benedidliones, fe~ 
ducunt corda innocentium. VESTRA enim OBEDIENTI A, 
in omnem locum divulgata eft. Gaudeo igitur in vobis. Obe- 
dientiam fiquidem fidelium , ab initio Ecclefiae, in jeju- 
niis, eorumque modo, jam praeditam , praeter ea quae in 
Juvor sk io Apologijla non legifle fimulat, offendam pluribus. 

Qua dridens ergo venenatum telum , contra, & Graecoru, 
& plus Latinorum , jejunia, jaculatur his verbis (pag. 35:/) 
jejunia , fi reSib injlituantur , ceu ad vita JanRitatem cujto- 
diendam admodum utilia & falutaria , vehementer commen- 
damus: ita SUPERSTITIOSA , contra , HYPOCRIT1CA, 
HISTRIONICA , COACTA , jure meritoque reijcimus ,ac 
detejlamur. Si amplius blasphemaflet , nil Lutheranis 
plaudendum attulifiet , quorum cathechefi fola , ad 
impudentiorainff ruuntur, (V) additis vocibus, Pharifai- 
ca , verbo Dei contraria , aliisque vilipendendis calumniis. 
Quae priusquam repellantur, fcire optarem Jejunia ab ip- 
fis Commendata, an apud ipfos fervata credant , qui ineo* 
rum coetibus, unum vix, fervandum audiant , fervatum- 
ve C merito temperantiae reje&o ) praedicent ? Vix 
tinum dixi ; itaut jejunium generaliter indi&um inter 
Proteflantes Batavos , femel in novitatum publicarum 
relatione nuper audivimus, tanquam fingulariflimum fa- 
£!um : nec in illo vim placandi Deum, aut fatisfacicndi 
pro poena peccatis debita, vel meriti cujusdam,aut ob- 
ligationem jejunandi fub culpa Q ex arriculo 15. Augufta- 
nae confeflionis) hi novi inter Latinos haeretici fatebun- 
tur; unde nefciet quisquam , quo fine ab Ecclefia indi-. 

cuntur, aut quare, calamitatis publicae tempore, perfua- 

denda 


(a) Ap.Cunradu Dietericum. inftira». ail Cathediifm.Lutheri, lnftit. 134; pag- 47& 





7 * __ . 

denda fint, fi Deum placari fperare non poflimus in illis. 
Cautius, etfi inconfequenter, eadem jejunia (j n Tabulis 

Kalendarii} fervavit Anglicana Ecclefia, ac habuerat fub 
Romana, afferens (art. 54 , confef. fidei) publice corrigen- 
dum eum , qui ceremonias & traditiones Ecclefias recep- 
tas violaverit ; non levem efie quoque Dei offenfam, (b) 
voluntariam diciplinae Ecclefiafticae publicae transgreffio. 
nem: cum tamen (art. 20.) addat, nil ab Ecclefia prae* 
cipi pofie tanquam neceflarium ad fa lutem. Liberrime 
ergo Apologijla (praxi Lutheranorum forfan inafliietus) 
fcribitpag. 38» , de folemnibus .apud eosdem indidis jeju, 
niis : atque ita ad exemplum primitiva , cumprimis Apofto- 
Jiolica , nos componimus Ecclefia. Jejunia enim in ea non. erant 
infrequentia': Quomodo enim,rariflima,fi quae nam funt in- 
ter Lutheranos, jejunia, componentur in exemplum Apo • 
j folicorum , ut fatetur , non in frequentium dicente Apollo. 

Io exhortamur , ne in vacuum gratiam Dei recipio , - 

tis '^ -- fed in omnibus exhibeamus nos Jicut Dei miniftros , 

c inter plura alia) IN JEJUNIIS &c. Hsec in magno nu- 
mero a fe fervata repetit idem : (d) in vigiliis multis 
infame , & fit i , in jejuniis multis , quae, nedum a le, fed 
a totd Ecclefia cuftodita, leguntur in (e) Apofi olorum Adis 
nonfemel. Credemus, inde, Apologijla * Lutheranos dicen- 
ti jejunare fecundum Apoftolorum exemplum ? Ab fit 
ut vel talem praefumant Lutherani laudem, vel tantam 
Apoftolis irrogemus injuriam. 

i Noftraque in praecepta jejunia,allatas ab Apologijla 

contumelias repellamus. Superfiitiofa dixit ea , primo * 

quia homines gravibus peccatu immerji , mlque de emmen- 

datione foUiciti , jejuniis Deum placare , omnemque in jejunus 

Dei cultum conjlituunt . Quis non rideat ad ineptias tales ? 

, quis 

* . 4 . i ’ * 1 


..v 


(b) Vide Praefat. ad Liturg. Eccl. Anglic. §. de cerem, n. I. in fine, (c) 2. Cor. 
v»i«' ; C 4 ) 2* Cor. u; 27.(0) Aft. 13. 2 . 14. 22. & alibi. 


■s® m )§»■ 7? 

m — • — M • •»■»——— — - ■ ■!■■ — ■ - " ' ■■ ■■ «— — <■ « ■ ■ ■ ■■ -■ — 

quis credet Lutheranos omnes fine peccato aliquo , fi ali- 
quando jejunent? an non potius, contra, cum femperin 
peccato fint, quod ideo non jejunent? Legere num /Ipo- 
logifia potuit talem errorem in dodiflimo, quem impu- 
gnat, Javorskio ? Somniavit ne unquam Graecus aut Lati- 
nus aliquis, Deum placari ab homine malo , qui de vitae 
emmendatione non curat ? Scimus eundi (f) eligi (a 
Deo]) magi», jejunium, quo , dijfolvat homo colligationes 
impietati» , operaque perfedae charitatis exerceat ; doce- 
mus omnes, in peccatore, fine Divina gratia,omnis meri- 
ti principium erga Deum deficere; eundos inftruxit Chri - 
foftomus £hom.4.inGen.]) ne exifiimemus , inediam ufefue 
ad vefpera», (quomodo abitinebatur ejus tempore ~)adfa- 
lutem nobis Jufficere , quia fola abftinentia corporis quanta- 
libet fit, non facit perfedos. ^t^fuperftitiofum efle opus 
ab intrinfeco bonum, etiamfi ab homine peccatore elici- 
tum ; peccaminoftimve exteriorem Dei cultum, etfi interna 
charitate non habita imperfedum ; incepit delirare qui- 
dam Bugaurius nomine ; proflequutus eft Lutberus vi- 
tians omne opus bonum in reprobis & gentilibus ; robora- 
vit Calvinus ; recoxit Michael Baius- ? fuftinent Jan/enifip; 
quorum nec minimum errorem admittunt Graeci : fi enim 
peccator eleemofynarius peccaret fubveniens pauperi, 
melius ageret hoc omittens, quod nemo dicet; imo ma- 
le confuiuifletNabuchodonofori, Daniel: (g ) peccata tua 
eleemofvni» redime & iniquitates tua» mi fer icor dii» paupe- 
rum : for fit an ignofeet (Deus) delito» tui» : fimiliter 
etiam , qui proximum , adhucque Parentem , poflet a mor- 
te cafuali, vel injufte illata liberare , fi in peccato eflet , 
vel ad id non obligaretur , vel teneretur peccare ; quae, 
nifiLutheranus, aut haereticus alius, nemo fuftinere pote- 
rit nefanda deliria. Sic (Exod. i. ) laudantur, etfi inn- 

K deles 

(f) Jfa.58. 6. (g)Dan. 4. 24. 


74 




deles , mulieres obfietrices Hebraorum , iEgyptiae , quod /i. 
muerint Deum, & non fecerint juxtapraceptum Regh/ed con- 
fer vaverint mares - - & > quia timuerunt Deum , adificavit 

eis domos. Ideo Chriftus Pharifeos alloquens ,& de pec- 
catis redarguens , Q Lue. 11.av.39. ) fubjunxit: verumta- 
tnen , quod Jupereft date eleeniofy nam, & ecce omnia munda 
funt volis. Et quis non legit, (Ad. 10 Cornelio , Cen- 
turioni cohortis Italica , gentili , convertendo per Petrum, 
dixifle Angelum : Orationes tua, & eleemofyna tua , afeende. 
runt ifo memoriam in con/peSiu Dei ? Ex quibus , fine gratia, 
& fine adhuc fide , polle opera quasdam bona moralia ab 
hominibus exequi, demOnftravit S.Thomas 2. 2$. qu. 10. 
art. 4. : atque , nedum ex objedo, fed ex fine bonum agen- 
di , laudat Hieronymus , ( in cap. 1. Gal. ~) multorum , fine 
fide & Evangelio , opera falubriter & landae perfeda : S. 
Huguflinus quoque (Tib.5. deciv. Dei cap.rj.) latum Im- 
perium Romanorum, fuadet a Deo datum, in remunera» 
tionem eorundem bonarum virtutum ; & ( Epiffritty) 
fupponens , quod ope Xenocratis , fadus erat Polemon ex li- 
bidinofo continens , ait : quanquam ergo non fuerit Det 
acquiji 'tus , fed tantum k dominatu luxuria liberatus , tamen 
ne idipfum quidem, quod melius in eo fadlumejl , humano ope- 
ri tribuerim, fed Divino: Tandem ( lib. de SpiF.& lit. C 26 ) 
ait: impiorum , verum Deum , nec veraciter , nec jufe colenti- 
um , quadam faffia legimus ,qua, fecundum jujlitia regulam, 
non Jolum vituperare non pojfumm , fed merito reffeque lau- 
damus. Putant igitur Rutheni , & omnes juxta pnece- 
ptum jejunantes Catholici » hominem in peccato exiften- 
tem, pofie ( fine merito quidem plura praecepta Divina, 
& humana adimplere , per adus bonos moraliter , etfi non 
perfedos, quia fine imperante charitate informes. Nec 
fidis Lutheranis loquor , qui rejeda fide , verae valedixe- 
runt Theologias j fcientifice igitur diftinguam inter adus 

prse» 


71 


MC * 


prffceptos, alios., de quorum fubftantia eft charitas ; & 
alios , quorum , charitas eft folum modus; feu (ut loqui- 
tur (h), Apoftolus) finis praecepti , quia finis omnis le- 
gis eft homines facere virtuofos : Primi generis eft Dei 
dileQio fuper omnia, & proximi, quaj ab homine pecca- 
tore adimpleri non poteft; fecundi generis funt caetera, 
quae a charitate imperantur & ad ipfius incrementum 
tendunt, ut honorare Parentes, quod eft exequibile ab 
eo , qui nec charitatem , nec pietatem habeat; qui, pecca- 
re poterit contra charitatem , & pietatem , fatisfaciens 
praecepto de honorandis Parentibus» ut , Duce S. Thomct 
Aquinate, (T) docent Orthodoxi Theologi. Hinc leges, 
etiam Ecclefiafticae , circa a&us humanos, quoad fubftan- 
tiam, feu bonitatem eorum materialem ,ut, audire fa- 
erum , fuccurrere indigenti , jejunium , & fimilia, adimple- 
biles funt fine charitate & gratia fanflificante ; imo, pec- 
cans , ob vanam gloriam , poteft praeceptis hujusmodi fa- 
tisfacere : leges vero illae, quae hominem ad .interiorem 
cordis rectitudinem dire&e dirigunt, ut dile&ionis Dei & 
proximi , poenitentiae , contritionis , & fimilium , fine inte- 
riori cordis munditie impleri non pofiunt. Jejunans igi- 
tur poteft peccare ob vanam gloriam ; fuperftitiofus elie, 
fi putaret absque gratia & charitate juftifican per jejuni- 
um ; fine peccato vero , valet fetvari iftud, intendendo ad- 
impletione prascepti Ecclefias , itaut perfedum & merito- 
riu non erit, ex non imperante charitate, fine qua deftru- 
heretur 00 modicum illud fermentum » quod totam maj/am 
corrumpit ; fi tamen , ex vero corde jejunium offeratur a 
peccatore, ad hunc finem ut convertatur, absque dubio 
Deum movebit ad fibi conferendam gratiam , qua a pce- : 

cato refurgat. k a 

(h)l.Tim. i. 5. (i) S.Thom. Aqu.l.2ae.qu. ioo.art.io,sd longum. (k) 

I.Gor» 5, 6. Gal. 5, 9. ^ * * 


7 6 


• mc m )m~ 

Hyfochritica , proflequitur probare dpologifta ( pag. 
56.) noftra jejunia ; ob fingularem fanSlitatis conciliandam 
opinionem , & oftentationis causA , inftituta, & fervata, qua- 
lia reprehendit Ckrifius (Math.6). Auditus ne eft un- 
quam talis fcrutator cordium , qui imperantium & obfe- 
quentium vanum hunc penetret finem ? Hypochrita, 
quod jejunare fingat non abftinens , quodve vultum fiuum 
deformet , ut appareat hominibus jejunans , quis negat? fed 

quod omnes inEcclelia /int tales, quis nifi audaciffimus 
dicet ? Si igitur, ( ut Apolegift* delirium appareat) om- 
nibus generaliter eftindidum jejunium, quam lingularem 
raanifeftabit in eo quislibet fanditatem ? In jejuniis vo- 
luntariis, non in preceptis,oftentatio locum habet, aut 
Hypochrifis, nili modus addatur exterminandi faciem , ut 
ftridius jejuna fle manifeftetur hominibus ; neque talem 
dixit Chriftus generalem omnibus ex lege jejunantibus , 
fed limitavit quibusdam hypochritis,licut ibidem, modum 
publice faciendi eleemofynam non correxit in eundis. Si 
ergo haec, Chrifti, contra hypochritas jejunantes corre- 
dio, exiliandum probaret praeceptum jejunandi , ut dpo* 
logifta contendit ; reprehenfio ejusdem antecedens in fa- 
cientes jadatam eleemofynam , auferendum probaret hu- 
jus fiendae praeceptum , quod nemo dixit. Hypochrifis 
ubique vitanda , fed utrobique , (1) fic luceat lux noftra 
coram hominibus , iit videant opera noftra bona , & glorificent 
Patrem noftrum^qui in cedis eft ; nam non debet omitti 
opus bonum, ut vitetur hypochrifis , fed ut notavit Grc» 
gortus : curare, (m) ut fic fit opus in publico , quatenus in- 
tentio maneat in occulto. - - (]n) Lucernas quippe ardenter 
C quales (o) docuit Chriftus ) in manibus tenemus » cum 
per bona opera , proximis nofirts , lucis exempla monstramus. 

Vae 

> . (f) Ma»h. 5, 16. (m) S, Gregor, hom. ii. inEvang fn) Idem haniil. 13- 
C°) Lnc. 12 . 35. 0 6 w 


11 


•&§( & )%& 


V$ autem illis, qui jejunia, ccteraque bona opera rejici- 
entes, maluerunt, Duce Luthero , pefiimi omnes oftendi, 
ne contingeret quorundam hypochrifis. 

Hiftrionica> addit dpologifta, ridiculus, jejunia, in 
quibus , prohibitis cibis nonnullis , fuccedunt alii non 
minus pravas cupitates irritare apti, quibus jejunantes ven- 
trem replent. Si ifte homo, eique fimiles, fcirent diftin- 
guere jejunii differentias , non ita ineptirent in ejus diver- 
fas fecundum tempora obfervantias. Aliud eft jejunium 
Natura , quod eft, negatio omnis cibi & potus, ad nullam 
virtutem pertinens , cum temperantia mediocritatem in 
cibis intendat. Aliud jejunium Jf tritus ideft abftinen- 
tia a peccatis , & hoc perfeSiflimum dicitur, methaphori- 
ce, jejunium ( Jfa.58.), per exemplum jejunii corporalis. 
Aliud eft virtutis , & iftud confiftit in mediocritate exer- 
cita a virtute temperantiae , quae , una non poteft praefigi 
pro cuna is. Aliud eft Ecclefia , quod eft abftinentia a ci- 
bo, juxta regulam ab Ecclefia praeferiptarn , pertinens a 
virtutem abftinentiae, ordinata ad finem honeftum,t 
reprimendi concupifcentias carnis; tum elevandi men- 
tem ad contemplationem cceleftium , exemplo Damelts 
( Cap io. 5 ; tum fatisfaciendi Deo pro peccatis ,( Joel. 2. 
v 12. & 1 O ut explicatur diffuse a Theologis cumS.Tho- 
ma 2. 2*. 0 ^ 147 . art. 1. & 2. Ad jejunium virtutis , tenen- 
tur omnes, juxta unicuique neceflariam temperantiam, tum 
in cibo tum in potu, cujus reguhe fequendae funt, juxta di- 
verfas hominum conditiones, ^cclefia ergo 
authoritate ferendi leges, de qua poftea) nec ftn&iffim 
vivendi genus praefcripfit,nec eledioni particulari cuju - 
dam cibos reliquit, fed eundis in unitate viventibus una 
regulam jejunandi defignavit, quam , ficut introduxerat , 
mutare, limitare, reftituere , tollere , feciitiaum 

& perfonas tacito vel expreto confenfu, mmgare potuit. 


d. 


7 » 


*m( m ) m* 


Attendit Ecclefia Qut advertit cit, S. Th, ib. art. 8. ad 2,) 
ad id quod communius accidit , quale eft,efum carnium 
efie deledabiliorem , vim nutriendi majorem habere, ma- 
gis ad venerea provocare, plus humano corpori confor- 
mari, ab ipfoque appeti, & alias rationes, ob quas Lu- 
therani refpuunt non efle carnivori : Legem ergo ftatuit 
communem abftinendi a carnibus , ab eisque proceden- 
tibus rebus, ut,ovis,ladiciniis : ftridiorque alicubi mos in- 
valuit, ut pifeibus quos fanguis animat abftinentes , ad- 
hucque aridorum ufu,aut Xerophagiis , compleant jejunia 
plures Greci. Ubicunque igitur approbavit Ecclefia , i- 
ino & juftit ciborum deledum, (ut dicemus ) inter Lati- 
nos nunquam ita rigide ac inter Graecos, ut videbimus 
poftea. Sciant ergo fideles, in modo jejunandi quemli- 
bet fatisfadurum , fi morem communem fervet fuse Eccle- 
fiae; ad hunc autem adftringi : inter Lutheranos enim, fi 
femel jejunio indido, unicuique maneat defignanda re- 
gula; quislibet quem velit imitabitur, alius jejunare fin- 
get, alius jejunabit ut Grecus , alius ut Romanus , alius ut 
Ethnicus \ unde eorum jejuniu, non Hiftrionicum dica, fed 
MIMICUM. Stupiditatem aliam, qua , pifices , carnes efi 
ftfim eorum Catechifmo majori (p) alius probare vo- 
luit, ex Levit. 11. iii. carnes eortm. % ( fcilicet pifeium ) 
non comedetis ; - - & 1, cor. 15. 39. alia caro pecorum , alia 
volucram , alia autem pifeium; inter quamplurimas , ali- 
bi, agens deRuthenorum jejuniis, latius detego,; qui enim 
ita arguunt ex codice facro, nil mirum fi dixerint in arcti 
Noi inveniendos binos ex omni fpecie pifeium . delendo- 
rum , quia coram Deo (~ q ]) venerat finis univerfa carnis - - 
univerfia quippe caro corruperat viam fiuam , indeque dilu- 
vium, non aqua folum, fed alio pifeibus mortifero com- 
pletum; & fimilia: Nec capiam, quare alimenta pifeium 

car- 

• • ‘ l ..." • ' •„ 

CP) CunraU. Dictericus. iaftitut. Cathech.Lutheri. inft x 34. ?ag.47S. (q)Gen.6._ 


7 $ 

carneis coaequantes , aut ( ut Apologifi a loquitur ) ajquam 
vim ac carnea, ad libidinem & pravas cupiditates exci- 
tandas, habentes cibos in Catholicorum jejuniis, ita res- 
puerint, ut ob ea ab Ecclelia Romana Apoftataverint : nec 
ipli dicent, quare crapulaturi , toties , ab Ecclelia Romana 
transfugae, apud Graecos, jejuniis rigidiores,recurfum quae- 
fierint. Si ergo contra nos infultaturi , eandem dicant 
carnem pijcium, ac pecorum, quia Paulus carnem vocavit* 
etfi dicens aliam ( partem intelligens,prae oflibus fpineis 
comeftibilem aliud adhuc obtineant Lutherani fibi pa- 
ratum obfonion,in Jfaia dicente : (r) omnis caro FOENllM. 

CoaSta , concludit effrenatus Apologifta , pracepta 
per Eccledafticas leges jejunia; non diftinguens inter pra* 
civi , & Cogi ; improbans, ut ait (pag.37. ) coa&ionem prae- 
cepti , cum enim cultu fpontaneo & libero Deus deloEletur , 
quidquid coaSli , ac inviti , homines faciunt , iUi non difplice - 
re nequit. Pius mente captus oftenditur hic , quam cala- 
mo capiendus. Si enim coaclio per praeceptum, quam 
fupponit, nedum meritum tollat, fed difplicens Deo opus 
conftituat,ut imprudenter Lutherani Theologizant, om- 
ne praeceptum Divinum , antiquum & novum, morale, 
ceremoniaiia, Evangelica,adhucque civilia, pariter in con- 
fcientia obligantia , cogerent homines , operaque Deo di- 
fplicentia faceret, quicunque praecepta adimpleret. Prae- 
cepta obligare verum eft; cogere, failiffimum: obligatio 
provenit ex fubje&ione, qua legibus parere tenemur : coa m 
btio Sc violentia eft ab extrinfeco agente, cui etiam volen- 
tes non poffumus reliftere,ut explicatur a Theologis, cum 
S. noma ( 1. 2 ffi. qu.6. art.j. ) tollitque voluntarium, sic- 
que non infert meritum, aut demeritum. Clariffimum 
exemplum eft in Virgine, obligata, non coa£ta, ut libere 

oninino pudorem confervet ; haec li cogatur ad ftuprum , 

modo 


0 

•5 


(r) Ifa. 40. 6. 


i 


1 


8o 433C 38 )§£% * 

modo defit omnis confenfus,nunquam peccabit» quiaaSjJ 
cui nequivit refiftere fuit involuntarius ; tantum autem 
deficit ne cogatur a lege, quantum plures liberrima ftup ra 
contra illam committere doleamus. Suppofita ergoleg e 
ad quam tenemur , ex charitate provenit quod illam ad* 
impleamus, quatenus nofcentes bonum turainrepraecep. 
ta , tum in praemio quod ex ea fperamus , ad illud ex amo. 
re fapernaturali accendimur; aut noto malo in culpa, & 
paena futura, ex timore Dci,ad illud vitandum refolvimur. 
00 Hilarem itaque datorem diligit Deus ; quia etiam ope- 
ra , etfi praecepta, a nobis expedat voluntaria ; ficut ex fpe. 
rato bono jubemur libentius offerre Deo ea ad qua; tene. 

mur: (t ) in omni dato hilarem fac vultum tuum ,& in exui- 
tatione fanttifica decimas tuas * - quoniam Dominus retri- 
buens eft t & fepties tantum reddet tibi. Nec voces itaque 
percipit / 1pologifia i confundens coaSia jejunia, ea qua; libe- 
re Chriftianus exequitur, etfi obligante lege pracepta t 
8. Antiquius Apologiftk , imo & ipfo Luthero, errave* / 

rat feculo. 4. Aerius ; cujus fe&arii , jejunandum efle nun- 
quam negarunt , fed afferebant, non teneri ad hoc ex pr$. 
cepto Ecclefiae, cui, authoritatem ad jejunia fub peccato 
praefcribenda non concedebant, teftibus Epiphanio^zt. \ 
2?.) & Auguflino £haer. 65.) hanc haerefim refellentibus. 
Generalius autem omnem authoritatem condendi leges 
in confcientia obligantes, negaverant TViclevita^ & H»$' 
ta , contra quos Confilium Conftancienfe ( feff ult. ) ; hos* 
que fequutos Lutheranos & Calviniftas damnavit CooM- 
Trident. (k (T. 7. can. 8. de Baptizmo ) dicens : fi quis di • 
xerity baptizatos liberos ejje ab omntbus fanffia Eccleft f r *" 
ceptis , quee , vel J cripta , vel tradita funt , itaut obfervU' 
te non teneantur , nisi Je fiia fponte illis fubmittere 'volue- 
rint f anathema fit. Authoritatem autem condendi leg es 

m 

.< * * * 

(0 2. Gor. 9. 7. (t) EccU. 3j. 1 1. 


•m * )m- s» 

^ ^ III MI ■■■■! I ■■ — — - ■■■ ■ — — * 

in confcientia obligantes , ita perfuadet Scriptura , ut hac 
convi&i Lutherani noviflimi , plene non audeant ea dene- 
gare Ecclefiae,ficut contra facram traditionem fecere pri- 
mi ; ut Cbriftianus Cbemnitius^ adnot. in Catech. Cunrad. 
Dieter. loc.deadiaphor.controv. 2. pag.i ij.) dicat: adia- 
phora , antequam introducantur , adtapfjora funt & libera ; 
fi d quando introduila funt , induunt naturam necejfitatis , 
nec niji cum confenfu totius Ecclefia abrogari poffunt^ ut patet 
exemplo exorcifmi. Et i p fe Cunradus ( inftit. Catech. Lu- 
theri de bapt. inftit. 40. pag. j 26 . ) exorcifmum baptizan- 
dorum ( contra Calviniftas ) fervandum defendit ; ficut 
C inft. 41. pag. fequ.) Patrinos , more antiquiffimoEcclc- 
fiae , adhibendos non negans, etii nec confentiens, intro- 
ductos fuifle per Higinium , Graecum, Romanu Pont, laecu- 
lo 2., cujus Decreti meminit Gratianus (de conlecr. dift.4. 
cap, 99O & nofter Caranza ([ in not. Marg. ad Higin. pag. 
13.) etli preceflerit Apoftolorum exemplum,orantium an- 
te adminiftrationem baptifmi , ficut ante impofitionem 
manum, sit fideles Spiritum S. reciperent; adhibitosque 
te Jies & Sponfires in Cathecumenorum baptifmo narret 
Dionyjius Areopagita ( lib. de Eccl. Hierach, cap.20 . ) Qpo- 
modo autem haec inficiari polfint non video ; (u) qui enim 
Ec clefiam non audit , ut Ethnicus vitari debet 5 cx ore Chri- 
fti ; qui Eccefia Pralatos fpernit , (x) fpernit Chrijlum & 
Deum , qui eum mlfit : evidens autem habemus , ab Apo. 

olis praecepta fuifle impolita; (y ) ut d e /anguine , & [of- 
focato non comedendis, aut) immolatis fimulacrorum ; qua- 
lia ( 2 *) perambulans , Paulus cum Sila , confirmans Ecclefias t 
praecipiebat cuftodiri pracepta Apoftolorum & Seniorum ; cla' 
riflimeque ipfe Paulus, (a} nuptis, a fe invicem»** difi 
cedere pracipiebat , non ipfi> Jed Dominus ; cateris autem, 

■ L 'Pf* 

(u) Matb. 18. 17. (x ) Luc. io. 1 6. ( y) A&. l J- 29. (O V- 41. (*) I* Gor * 
7. IO. 12. 


• 1 ■ 1 


•&$( * )M- 


ii 

-i- ^ m n — — ■ niwwimi ^ 

ipfe dicebat > non Dominus : £b ) confidens ( Thelfalonicenfes) 
qua fibi praceperat fervaturos - -( c ) monens quoque Thi- 
motheum , ut , fecundum inftruftionem fibi traditam, fi- 
delibus praecipiat & doceat. Quod igitur Difciplina Eccle- 
ftaftica , ad quam pertinet jus ferendi leges in facris, per- 
tineat, etiam poft Apoftolos, ad Ecclefiam , nedum fub 
cruce perfequutionis trium feculorum, fed etiam poftea, 
ipfamque re&e exequutam , licet proteftantes, docuere 
plures quos forfam Apologi fla non legit ; ut Profejfores Let - 
denfes(d. ifp.48.Thdi 17.} & alii. Ne autem dicat Apo- 
logifta , a noftris, five Latinis Catholicis, five Graecis, hanc 
fibi do&rinam obijcere, legat citatum fibi celebrem Pfa- 
fium (inftitut. jur. Eccl. 2.p, cap. if.) haec fcribentem: 

Quod Difciplina Ecclefiaftica , in quantum pro fundamento 
habet jus clavis ligantis atque flventis , pertineat ad Eccle- 
Jiam , id pene apud omnes in Confejfo ejt ; PETRO enim k 
REGE SUPREMO ECCLESIJE, hoc eft i Cbrijlo , primitus 
eomiffa funt illa claves , & poft modum OMNIBUS Apoftolts. 
Non autemPetro,aut Apoftolts tradita funt, ut Perfonis fingu a 
ribus : fed ut relhjfimb docet Alphonfus Toftatus de Madrigal 
Epifcopus Hyfpanus (Abulenfis) : Originaliter Ecclefia: Nam 

Ji Petro tradita effentut Perfonafequeretur illud inconveniens, 
quod, mortuo Petro , non ampli iis fup er efent , quod incon- 
veniens etiam obtinet , fi Apoftolts tradita dicantur ; nam & 
& illi obierunt. Ecclefia itaque accepit claves a Cbnjtofa» 
quam Corpus immortale , & Apoftoli tanquam Miniftn c 
clefia habent poteftatem illam fpiritualem fecundum originem 
&radicem, Sacerdotes autem fecundum ufum, guare,m - 
aiftratui Politico, qua tali , neque in radice ,neque in \ J 

exercitio , Pote fias clavium , feu difciplina Eccle f^ 
firmi Crmpetit. Certe hic Luthrranus accerr «mos .non 

prffivenit , fe immediate ( cap. 17O htiFraga u ^ ra 


(b) 2. Tkeflal. 3 4. (c) 1. Tini* 4* II* 


-&>§( * )M- 



firatui politico pro authoritate ferendi leges in facris;qua- 
do hic , talem , Petro , Apoflolis , iflorumque fuccefforibus, 
in perpetuum , originaliter Ecclefi<e traditam DISCIPLI- 
NAM ECCLESIASTICAM t ex noflro Hyfpano Epifcopo 
Abulenfiy & docuit & convicit; etfi enim,ipfe,y2/#r/0»<7» 
& remifionem peccatorum forfan intenderit, integre , etiam 
nolens, totam Difciplinam Ecclejiajhcam comprehendit. 

Sicut igitur Apoftoli legem tulerunt de fanguine & 
fufFocato non edendo; quas poflea, Q ut alibi oftendam 
exprefse tradlans de Ruthenorum jejuniis) celfante fine, 
ceiTavit ; ficut diem Dominicam , loco Sabbati Judeorum , ce- 
lebrandam flatuerunt, ut docet Catechifmus Romanus ,juk 
fu Pii. s • editus ( par. 3. cap. 4. cum conflet £ex Adi. 
cap. 20. 7. 3 una Sabbati conveniffe ad frangendum panem 
Q Sacrum, ) Fideles , quod fervatum efl ab Ecclefia , & re- 
tentum ; ficut Pafcha diem , a 14. Luna , in Dominicam 
fequentem transferendam ab Apoflolis accepiffe , tenet 
fanior Orthodoxia, quas omnia in leges facras obligantes 
in confcientia aflumpta funt ; ita jejunia , certis diebus 6c 
modo peragenda, praeferipta fui(Te;eandemque authorita- 
tem pro hac difciplinas Ecclefiaflicae parte in Ecclefia vi- 
guilTe, quis dubitat ? Quisve fane orthodoxus, fentiens, 
leges, adhuc civiles, in confcientia obligare /i juflae fint, 
ut cum Apoflolorum fd]) Dodlrina didicimus, negabit, 
fub peccato teneri ad leges, quas flabilivit Ecclefia? So- 
lus ille hoc faciet , qui , ficut Apologijla , Ecclefiam Ma- 
trem praecipere impotentem docens, non recognofcit, 
quare fibi [ntuWt Augujlinus Qf) quod neq; Patrem Deum 
habeat, qui fponfam ipfius Matrem non refpicit - - Sic & 
Graeci & Latini, vehementer fufpe&um dehasrefi judicant 
eum qui jejunia ufu folvit , nec emmendatur corredlus; 
quia inde fufpicantur 5 adipfumobligandum,authoritatem 

L 2 Ec- 


(d) Rom. 1 3 . 5. 1. Pet. 2. & alibi, (e) S. Aug. Lib. 4. de Symbolo. Cap. 1 o. 


84 



Ecclefi® non agnofcere ; ut ex Latinis pluribus advertit 

Fr. Philippus Maria Grojfi CTora. 3. opor. moral.pag 49.)- 
anteque lpfum, Canoniftae plures, ut Q fj Franeifcus Pena, 
&Author in repertorio, apud (h ) Farinacium : ex 
Graecis vero, non minoris numeri authores apud Nicolaum 
Comnenum Papadopoli Cretenfem , (]refp« 4 miftagog. fed, 
2» n. 1 1. fol. 229. ) 

Hac authoritate ( invito Apologiflh ) fuppofita , du. 
plex ipfius maledicentia, in noftra jejunia, facile corruet; 
dum fcribenti ( pag.38.): certos dies jejuniis deflinatos * . 
cibor lima ue difcnmen obfervatum , nullo teftimonio , nullo' 
exemplo comprobari pojfe / fiquidem fuperbit quod omnia 
legerit , opponere teneor plura , ut nofcat quantum ex 
utraque parte ignoret. Et primo, circa Certos dies, opti- 
me finget Apologijla , Javorskium Ruthenice fcribentem 
non capere / ineo fiquidem ( titulo feu dogmate 10. de je- 
junio , Ruthenice POST ) legiffet , quod fibi non tenere- 
mur repetere; nec me compelleret, ut Javorskium , inter- 
prete ufus, explicatum audiflem , ut Apologiftae alia ad- 
derem. Audivi, ante citatos Canones 48* & Laodi- 
cenos, quorum, Apologifta, fibi poftrcmum obijcicns (pag. 
a r ^ npr pv en legem latam concedens, imo ad liberum 



^f) Pent ad dire&or. p. 2. ad cap. X 
ccrc. vers. fed an judex, (h) l 
Garau za. fol. 4 6. 


\ 


, • -w( a )m * 

Euit ne Canon ifte qui jejunia impofuit, aut fuppofita 
roboravit? Si verba , TRADITA , CUSTODITA , Apologi* 

Jla & Lutherani non capiunt, legant (apudfuum Pfafium 
fecul. 4. pag. 84. ) damnatum hac in fynodo Eufiachium, 
feu Eufiathium Sebafienutn, Ponti Epifcopum (apud Socratem 
lib.2.hift. cap.24.) ; cujus errores inter, ( in Epiftola(k) 
feu Argumento aperiendas fynodi narratos ) habetur : je- 
junia qua in Ecclefia prodicantur , contemnenda ajferuijje , 

Et infra, de Eujlackii difcipulis : unusquisque ,per tales in- 
jlitutiones , AB ECCLESIASTICO CANONE RECESSIT, 
tanquam.PP OPRIAS LEGES fibimet condidifie pra/umens. 
Conftat ergo , ante faeculum quartum , leges & Canones 
circa jejunia extitifie, quorum inobedientiam fynodus 
damnans, commemorat. 

Unde ni'l conviniceretur Apologifia , fi cum Javors- u. 
hio , fibi repeteremus fandorum teftimonia ; CyriliHyero - 
fol. qui ad annum 3 8 < 5 . vixit ; Bafilii, qui, 378.} Gregorii 
Nazianz ,390. ; Ambrofii , qui 397 > j Chrifoftomi qui, 407. ; 
Augufiini qui 430,; Cyrilli Alexandrini , qui, 444.; Theo- 
doreti , qui, 460. ; Dorothei , CaJJiani , Ephrem , & aliorum! 
quibus omnibus, nedum utilitatem, fed & obligationem 
jejunandi in quadragefima & aliis diebus, prasdicantibus, 
reponet (ut pag.45.)» afaeculo 4. hanc jejuniorum con- 
fuetudinem invaluifle. Ad antiquiora recurrendum eft, 
ut Lutherani videant , ab Apoftolis exifie Traditionem 
hanc , quam Confilium Gangrenfe fseculo 4. fupponit. ; 

Preeter S. Ignatium Martyrem , qui Joannis Apoftoli 12 ; 
difcipulus. Anno 1 1 1. pro Chrifto occubuit ; quem (epift. 
ad Philippenfes ) memorata quadragefima ,pofi PaJfionisDo- 
mtnica hebdomadam .feriis quarth & fexta , jejunium a ne- 
mine negligendum , feribentem, Javorskim adduxit ; alios 
addamus, ut nedum de praxi, fed de continuata Traditi- 

L 3 one 

( k ) Idem fol. 44. 


$6 




one quoque conftet. Primus (feculo 3. ) "fitlZ^^}, 
Pont.Rom.(An.225.) qui, apud Gratianum ( dift,76.) fup 4 
ponens ea in ufu apud Latinos, ftatuit,#* jejunia quatuor 
temporum , HOC O R D I N E celebrentur ; Primum initio 
quadragefimce ; fecundum in hebdomada Pentecoftes ; tertium 
tn Septembri ; quartum in Decembri, MORE SOLITO fiat ,, 
Secundus, Graecus, Clemens Alexandrinus , ( qui £ 1 ) A. 220. 
obiit } cap. 2. Paedagogi, jejunia & Xerophagias ex Chrijlia - 
nk confuetudine commemorans , adque eorum obfervan. 
tiara obligans. - -Tertius , CaUixtmh Rom.Pont. , (^an. 
circiter, 220.} (m} Hic ( epift.i.ad^«^/^f««iEpirc.,a- 
pud Gratianum, eidem dift. 76.) exApoftolica traditione 
receptum jejunium quatuor temporum, obfruttuum terra 
abundantiam , qua replemur a Domino ad alenda corpora > 
fervandum commendat , ut ad alendas animas repleamur y>- 
junio ; exemplo Ecclefias Mofaicse , cui ( Zachar. 8* 19. j 
praefcribitur , jejunium quarti , & jejunium quinti , & jeju. 
ntum feptimi , & jejunium decimi : quibus jejuniis , Lati- 
ni, praeter praeparationem ad Ordinationes Miniftrorum 
Ecclefiae, ordinarie juxta Canones his temporibus flen- 
das, gratias Deo reddimus ; pro receptis Tegetibus, in Pen- 
tecofte ; pro vino, in Septembri; pro oleo, in Decembri, 
pro renafcentia arborum , ante verem. --Quartum , Ter- 
tullianum - - & Quintum Iraneum, ( in fine faec. 2. & initio 
2.) liquide Apologifta pro Te eos allegat ( a P a M I ' ad 45 ^ 
infra adducam, refolvendo quid fenferint ; fumciat pro 
praefenti, jam ipfos de jejuniis communibus & certis lo- 
auutos , Traditionem potius continuatam confirmare , 
quam jejunandi praxim refellere.- - Sextus 

Graecus, Rom. Pont. Ccirca Annum 140.) d “ r «‘t (epilt- 
ad univerfos, dift.4. ca P* jejunandam Q_ ^ 

ji 0 ■ *> w i i £ v * . ■*. . \ i 4 ► * * ‘ * ** 

( 1 ) Vide Petr. Annat, apparat. Ub. 4. de facrt* pccl. PP. (m) Vid. Cara»- 
fol. 15. $c Burium pag. 26. in vitaipf. 


■*g( m 



gefimam , feptem plenis ante Pafcha hebdomadibus ; ubi, 
etfi apud Caranza ( fol.ia.) videatur, folis Clericis abfii - 
nentium k carnibus praefcribere^ quia difcrelaejfe debeat vi- 
ta Clericorum k Laicis ; eundis (n) tamen jejuriio indido, 
ficuti ab Apoftolis conftitutura erat , ftridius ad Clericos 
attinere ,tanquam exemplum caeteris daturos, afferuit. - - 
Septimus iit Clemens Romanus ipiius Petri difcipulus j 
qui Clib y.Conft. cap.17. ) ultimis fex Quadragefimae die- 
bus, folum,fuo tempore, permitti fidelibus efum Panis , 
Olerum &dqua, fcribit , ut adveniente Paflionis Chrifti 
memoria rigidius jejunaretur : quem laudabilem morem 
legimus in Epiphanio ( haer.75.) continuatum. Nec ob- 
ftat,conftitutiones Apoftolicas a pluribus haberi ut Apo- 
chriphas ,& S. Clementi fuppofitias $ nam hoc non tollit 
quin ex illis jejunatum jam illis temporibus inferamus. 
Tandem Canon 68. Apofiolicus ( licet vero ab Apoftolis 
Synodaliter non ftatuti dicantur h. pluribus , in his ta- 
men, quae fidem & mores concernunt, fo) a Pontifici- 
bus, a Confiliis, ab ipforumq; interpretibus, venerabile A- 
poftolorum tempus probatur ex Canonibus illis} in quo 
deponitur Clericus & communione privatur laicus , qui ( pr<e - 
ter quam fi imbecillitate impeditur corporis ) Sacram quadra - 
gefimam Pafcha , aut quartam feriam , aut Parafceven , non 
jejunaverit\ clariflime demonftrat , jam illis temporibus, 
jejunium in praxi obligans, & tanquam mortalis peccati 
reum transgrelforem Q alias non fiendum ) puniri gravif- 
fima anathematis poena ; continuarique poftea , fseculo 
4. in Gangrenfi, Can. 19. i & f*culo 7 . circa dimidium, in 
Toletano 8. Can. 9.- Si his antiquitatis monumentis ,Lu- 
therani non confentiant, cumque eorumdem Novatori- 

" bus, 


( n ) Vld Burium ia Thelesphoro pag. 15. Sc 14« (°) Vid Zephetin. Pap. epift. 

ad Epifc. SiciI* ap. Gratian.dif. 1 6 circa an. 210. Synod. Trullan. can. 2 » Leo 
9. contra epift. Abbatis Niceti.*& alios. • • 


88 


■MC 


bus, nullo tefhmonio , nuUo exemplo jejunii legem comp^U. 
fi pofe C cum arroganti JpologiflA ) adhuc dicant i fatfc 
eft, quod Orthodoxi roboremur ex didis, 

/>• i i n i • i •• . 


12 . 


— VIM v** VA VilVU3| 

Circa dele&um , deinde , ciborum , ad quem a jeju- 
niis evellendum, Apologijla , facra Pauli Oracula ( apag. 
38. } Epiphanii (]pag. 46. ) & Theodoreti dida confudiq 
toonere teneor ipfum de Encratitu , Marcionitu & aliis , 
quos ipfe (pag.44.) commemorat ; infuperque dc Ebh. 
niti» y quos Epiphanias , (haer. 30.^0. j Euftachianis (apud 
Socrat.lib.2. cap.33 .'jPaApofiolicis faeculo 12. revivifcen- 
tibus , ( apud S.Bernardum Ser. 66. in Cant.) ; ficut apud 
Augufiinum { haer, 2 5 . ) Encratitis { quos ©mnes univer- 
fa femper Catholica profcripfit Ecciefia , eo quia, certa 
ciborum genera, abominanda & ex naturd fiua i»ala,dete* 
dabantur ; de quibus , fi Lutheranum Authorem dpohgi- 
fla defiderat, adeat Pfafium £ad laec. 2. cap. 5 * §• 1* ) Sa- 
turninum accufantem > circa abftinentiam ab ufu anima- 
torum ; Tat i anum , quod vinum damnans , etiam a Sacrifi- 
cio Euchariftico expulerit , quare Hydroparaftats didi 
funt ; & Encratim , ufum matrimonii, & animatorum ci- 
bum profcribentes (§ -7.pag.45:. ) infuper , idem de Mar- 
(Unitis afferentem C §. 8 . pag. 46. ) quod cibos in fe ma- 
los exiftimaverint : fed neque prstermittat Apologtft* 
Capud eundem faec.2. §. 6. pag.4*.) accufatos Gnofices, 
quod jejunia improbaverint ; ficut ( ad fiec. 4. cap. 4. § 2. 
pag. 84O Jovinianum Monachum , eo, quod nullam tribuent 
prarogativam jejuniis , aut abjlinentia h certis cibis-- acer - 
be eapropter h Hyeronimo (p) refutandus. 

1 His ouoque , & Catholicis , & Separas teflibus, &• 

teatur Apologifta, quod : cecidit in Syllam , . 

Carybdtm : alia fiquidem fuit hsrefis de immunditie 
turali , & abominanda ciborum, contra quam Conci ^ 




(p} Lib. contra Jovinian. 








4$S( » m- 


s 9 


Ancyran. Can.14. in Clericos lege tulerat circa An. 308. ; 
alia de non abftinendo a certis cibis , jejuniorum tem- 
pore ; utraque graflante , valde jam ante ikcuium quar- 
tum , quafi ipsa Apoftolorum astate : in utramque in- 
curfum Euftachium , profert GangrenfeConfil. (q) Jejunia , 
sjUdt in EcclefiA pradicantur , contemnenda ajfervijfe - - etiam 
cibos carnium , tanquam illicitos reputajfe : contra fecun- 
dum errorem definiens, (Can.2.) ji quis ,carnem edentem-- 
cum religione fide condemnat , velat fipem propter hujus- 
modi perceptionem ,non habentem , anathema fit (ubi,non ab- 
ftinere in jejuniis, fed femper immundam & illicitam fe- 
cundum fidem carnem dicere , condemnatur ; ficut Can. 
50. & 52. Apoft. idem legitur: ) contra primum (Can. 2. 
allato) jejunia TRADIT vi IN COMMUNI, & AB EC- 
CLESIA CUSTODITA fervanda decernens. Damnavit 
femper , itaque, Ecclefia, cibos vitare tanquam immun- 
dos ex fide ; laudavit eos , qui femper abflinuerunt a car- 
nibus ex devotione; praecepit, ab Apoftoloru tempore, 
jejunia certis diebus fervari folita,ciboru dele&u. Dete- 
ftandum errorem , habemus ex hucusque addu&is : imi- 
tandam devotionem , fuademus exemplo Danielis £ cap. 
10. ;) Baptifta ( Math.$. 4. ;) Chnfii , nunquam , praeter 
efum agni Pafchalis, carnibus utentis , pifcibus pluries 
(Luc.24.J0an.21.;) Petri Apofloli (Nazianz in orat, (r) 
de pauper, amor. ; ) Mathei (Clem.AIex. lib.2. paedagogi, 
cap.i.; ) Jacobi (Eufeb.lib.2. cap. 2 2. ;) Antonii (Athanas. 
in vit . ; ) Hilarionis ( Hyeron. in vit. ;)aliisque praetermif- 
lis, fandliffimi mei Patris Dominici (Eccl. in ejus offic.) qui 
abftinentiam a carnibus, cum tota Communitate nun- 
quam a Praelato difpenfabilem, in fuo Sacro Praedicato- 
rum Ordine fervari voluit. Praeceptum, juxta ufum,& Tra- 
hi ditio- 


(q) Epift. cft. aperiendo Gonc. Gangr. prsenofiu. ap. Carama fol. 44. (r) Apud 
Comnenum pag. 229. 


90 


-&§( $ m- 


ditionem Apoftolicam tenemus, ex demente (lib.T^.cao 
37. ; ) Thelesphoro (loc.cit.) ante ; & faeculo 4. antiquio.* 
rem teftantur, Bafilius forat. 1. dejejun. ;) Epiphania] 
( haer. 75* & in calce lib. de hasres. compend. ); CyriUus 
iiyerofol. £Catech. 4.); AugufiinusQ ib. 1. de mor. Eccl. cap, 
31. &feq. lib. 3. contra Fauftum) j Hyeronimus (lib. adn 
Jovinian. ) ; & alii plures. Audiat , inde, Apologifta, Grae- 
ci Nicolai ( s ) Comneni , de Lutheranis, judicium : Arffoe pe. 
Jlis authores , Nicolaitas , Valentinianos , ajfeclasque fovinia. 
ni ^ fequuti , contra deleffum ciborum grundir e aufi funt: eo- 
rumque differiis primum contra temperantiam orthodoxam, 
auditum ejl , quod in Gracos, e Eytagor eorum fieffa , Nebulones 
producunt . Quid ergo mirum , quod Apologijlam , fimul 
in Latinorum & Graecorum jejunia dideriis plenum, Ar- 
ffora pejlis fautorem , & Nebulonem , vocemus eundi? 

Et fiquidem more & praxi cujusque Ecclefise jeju- 
nare, tam innumero dierum, quam in abftinentiae modo, 
docent de praecepto, bene fentientes Latini, ac Graeci; 
tantum abeft, ut in modum abftinendi Grscorum, etfi 
prae Latinis comperto rigidiorem , Latini invehamur , ut 
praecitatus Conmenus (t[), fe pr®fentem,narretaudifle(an. 
1 668. ) Pontificis Maximi, tunc Clementis p . , ad Collegii 
Graecorum alumnos, ex more, die Fefto Hypapantes 
d Purificationis B. V. candelam offerentes , diredam 
mirificam laudem , hujus , Gr acorum , in jejuniis , cafix fer- 
vat a fieveritatis : addente Pontifice ; a fe maximopere di- 
ligi Gentem illam , olim, orbis terrarum Magifiram , Ecclejia 
columen , &c. Quod nemini mirum erit, fcienti, Papam 
hunc, ex dolore captae per Tureas Candia y obiifTe; quare, 
juxta Prophetiam , vulgo Malachia , didum fiydus olorum , 

explicuit quidam in Epigrammate : (u) 

CO Gomaen. refp. 4, Sed. 2. n. 12. pag. 229. coi. 1. (0 Ibidem S-&. 

10 pag. 3iS. coi. 2. (u) Vid. Biviam In ipf. rita. 


9 * 


44K $ )&*• 


Ut meriens modulatur Olor , fic Cetndia , eidem , 

Non moduli , at gemitus , caufaque mortis erat. 

Imo , idem Comnenus, inter plura Pontificia decreta if, 
( penes £x) Allatium f jubentia ufurpari a Graecis com- 
mendabiles ipforum mores & ritus, h$c addidrt. (y) 
Mores noftri , Romx , hoc foculo , puplich ufuveniebant , 
ex diplomate (num. 62.) Urbani. 8 . , donec ad evitandum 
incommodum alumnis • Collegii noftri , peculiari privilegio 
indultum efl , moribus Latinorum ut vivant , Gracos mo- 
res iterum accepturi , poflquam Greciam redierint , nec aliu- 
ri unquam, ut ad Latinum ritum transire ill/s liceat , ex 
pr&cepto ejusdem Urbani 8 . ( dipl. n. 1^0 > cu j us fti ~ 
jtar, alumni Udem , etiamnum , >7? w/o jurejuran- 
do felemniter obligant , ( infr. ■ fciiicct , J 'ede Apoflolica 

approbante , in JEJUNUS , ^ CIBIS , JlffOts S /INQUIS 
ANIMAT , abftinemus. &c . concludit &tt.XX,vt\'Rom<s ,Epifi 
copo Graco olim petenti , alumnis Gnecis ex 

Apoflolica benignitate licet , lic er et > '#/ nimirum jejuniorum 
more Latino peragendorum potejt as fieret ; graviter re fponfum, 
eam ob rem , k fe de ApoftolicA, Gracum Roma Epijcopum de- 
tineri, ut EX GRJECIS INSTITUTIS VIVENS, MORES- 
6 )UE PROBATISSIMOS grjezorum professus , 

-SchiJmaticorum refellat calumnias , afferentium , mores Grx- 
eorum k Romana EcclefiA damnari. Sic venerantur Latini 
Catholici, antiquam Graecorum in jejuniorum cibis tem- 
perantiam! fic deteftantur & proferibunt Gnoiticam re- 
novatam in Lutheranis ingluviem : Sic A palogifl* mor- 
dacis infringitur veneniferum in facra jejunia telum. 

Quid enim, ifte,Cpag. 38. 39- & 4°0 duplex illud, 
jam diu a Lutheranis detorto fenfu corruptum, contra nos, 
repetit Apoftolicum teftimonium: Si eadem pag. 39. ade- 
rit, in primo (1. Cor. 10. 25. 27J diftinguere . Paulum, ido- 

lotbita a cibis cceteris; in fecundo vero, (Colos. 2. 16.20,) 

M 2 ad- 

(x)Leo Allat.lib.de interft. & pag.5. ad rj- (>) IdemComn.loc.cit.n.8 pag 1 17. 


92 





& 



OC<*» 


^ ■MMRHMMBMMMM ai^HMaHV 

addit, caville a Cerinthianorum erroribus ? Nec pudet eum 
qui fe Dodorem , & Profeflorem publicum Theologi 
jadat, ex teftimoniis, extra rem, juxta ipfum,adduai s 
negativo hocce argumento fidere (pag. 39.) Si tamen certi 
tempore y certisque diebus > Chrijliani , ab hoc aut alio ciborum 
genere fe abjlinere debuijfent y haud dubie , exceptionem quan- 
dant , aut reJlriSlionem addidijjet kpoftolus , nec dixtjjtw 
Omne quod in macello venit manducate . Parcatur mihi quod 
etiam imerenti refpondeam; (z) fapientibus , enim,e^ in- 
Jip tentibus debitor fum. Quis equidem inter nos tyro, ad 
refellendum praeceptum , quod nemo Graecorum aut La- 
tinorum vocavit unquam Divinum , fed omnes fatemur 
Ecclejtaflicum y auderet arguere ; ex eo quod verbo Dei fcrip- 
to non habetur expreftum ? Vapularis meus calamus non 
videatur injuftus defipienti Scholaftico ; quia non adap- 
tatur hic cenfura Dodori. Satis fuit demonftralle ex 
verbo Deo fcripto y quod teneamur parere Ecclefia , licut 
fupra fecimus ;ut continua faeculorum ferie manifefto hu- 
jus praecepto & praxi addudis, covincamur de lege. Hinc, 
difcant, & Lutherani obedire , & Apologifta arguere. Pro- 
hibitis idolothitis ; non prohibebatur, coetera quae Judaeis, 
evacuata lege, jam licita, contra praenominatos haereticos, 
Apoftolu docuifle, communis eft SS.PP. confenfus,& A po- 
logifta fatetur; dum ait; omne quod in macello venit man - 
ducate ; Si hoc praeceptive dixiftet , male edocuiffet Ro- 
manos (14.21.:") bonum e(l non manducare carnem y & non 
bibere vinum. Si , quemadmodum Apologifta , vellem ar- 
guere, dicerem , quod Paulus, in primo loco , repidione 
nulla ufus, praeceperit, femper edendum ex macello Corin- 
thi ; confulueritque , Roma , a Macello abftinere ; fed 
abiit aliud inferre, quam; confuluifle abftinentiam; eva- 
cuatam afleruifle legem Mofaicam in cibis; nil autem de 

rogalle 


■«!( * )gs* 



rogafie juribus praecepturae Ecclefiae jejunia per ciborum 
deledum. Pro fecundo, quem adducit, loco ApoftoJi. 
( Coi. 2. 1 6.) nemo vos judicet in cibo^aut potu, aut in parte 
diei fejli,aut Neomenia, aut Sabbatorum ; miror, A pologifiant 
non praelegilTe , Q v. 8. ) videte, ne quis vos decipiat per Phi- 
lo/ophiam, aut inanem fallaciam, fecudum traditionem homi- 
num , fecundum elementa mundi , non fecundum Chrifium\ 
ut Traditionem Ecclefiaftica, cum inani antiquorum/*/A*- 
cia confunderet : certe timuit retorquendum fi bi telum 
pro Lutheranorum commentis: legit ( in ipsa Biblica ca- 
pitis paraphrafi ; ) hortari , Apoftolum , ut caveant ne ul- 
lis , aut perfuafonibus , aut impofturis Philofophorum , feu 

LEGEM (MofaicanO INDUCERE VOLENTIUM , /edu- 
cantur k Cbrtjti fide ; ideo Cerinthianos (pag. 39. ) vitandos 
faflus ,motivum finxit, ob quod ipfos confutaffet Apofto- 
lllS. Scribit ita : quum non deejfent ex h&reticis , qui in 
ciborum difcrimine fingularem fanttitatu laudem quarerent, 
ifiudque obtrudere aliis adniterentur ; feriter eos reprehen- 
dit Apofiolus ; & , Ut ab iis ( Cerinthianos ut admodum efi 
verofimile innuens ) fibi caverent ,ColoJfenfes admonet & C. En 

peiorem hiftoricum, quam antea pravum Scholafti.cum ; 
fed peflimum dicamus Confidorem. Cerinthi haerefes, 
cum Ebtone , ex (a) Ireneo, Epiphanio , Auguflino , for- 
fan Apologifta non crederet: Lutheranum Pfafium repe- 
tat* Utqui(b), in Philo fbphia hebr&orum.; z&Valentiniano- 
rum jEonum indagandam faeculo 2. originem, celeberri- 
mum Jenenfium Theologum ffoannem Francifcum Buddeum , 

Gratis fibi data laurea, praeconizat; ejusdem mominis 
& qualitatum Apologiftam , circa primi fasculi hiftoriam, 
edoceat. Cerinthiam ( inquit Pfafius ) & Ebion&i , contra 
quos Evangelium fuum fcripfife dicitur veteribus Joannes, 
Chrifii divinitatem pracipue negavere , NECESSITATEM 

M 3 1 TI’ 


(aj> In libris iftor. de haerefibus. (b) Pfafius faec. 2 . cap. 5 . 4* P a 2’ 4 2, 


94 -wc m )gfe§- 

ITIDEM SERVANDAE LEGIS M 0 SA 1 CJE 
Eft ne Ytoz^quarere favMitatis laudem in deledis jejunio! 
rum cibis , leu ciborum difcrimtne ; aut legem Mofaicam 
in ciborum quorundam prohibitione perpetua fervandan/ 
ftatuere ? Secundum docebat Cerinthus , & profcripfit Apo! 
ftolus ; primum , fine Hypochrifi » ut legem Chrifliana® 
fervemus , exequimur Catholici : primum cum fecunta 
confundit Apologifia 3 ut gulofos prodat, & indodos fe. 
ducat. a 

Secundo £pag. 41.) Iraneum producit 5 qui epift. 
ad Vigorem Rom. Pont. 9 verbis ex Eufebio fumptis (lib?.. 
c.24. pag. 192.) videatur, certa inEcclefia jejunia, infine 
fecundi faeculi, denegare. Sed fi Apologifa verba Irensei 
rede perpenderet , & motivum , non reprehendendi , ut ipfe 
ait, fed confulendi Vilioris , melius infpexifiet, hunc S. Ec« 
clefis Dodorem non memorafiet. Verba, ficutApoIogi- 
fta feribit , refero : Neque enim de die Jolum ( fcilicet 
Pafchatis) controvqfjia ejl y Jtd etiam de forma ipsa jejunii 
f Pafcha antecedentis. ) fjhiidam enim exiflimant^unico die 
Jibi ejfe jejunandum , alii duobus , alii pluribus ; nonnulli eti- 
am quadraginta horis diurnis , ac noli urnis computatis , diem 
/itum metiuntur. Atque hac in obfervando jejunio varietas, 
non nofira primum atate nata e(l > fed longe ante apud majo- 
res no [Iros coepit , ffbll NEGLIG ENTIUS , ut vero Jimile 
e(l t PRAESIDENTES, EX SIMPLICITATE , & IMPE- 
RITIA, OR TAM CONSUETUDINEM , POSTERIS TRA- 
DIDERUNT Arma nobis dedit ; in ipfum Apologiflam 
vertantur* Ergo JEJUNIUM ANTE PASCHALE ab 
omnibus fervabatur; varietasque in OBSERVANDO (igi- 
tur praecepto ") JEJUNIO , nedum tunc 9 fed E.ONG 
ANTE (faeculo vix completo poft Apoftolos) IRENX- 
UM , ex his , qui NEGL1GEN TI US PRAESEDERUNT, 

_ 00 Idem, faec, j, cap. 4 . 5, 3* P a g- J 9' 


* 


'#$( $ )»■ 


95 * 


cx eorumquc SIMPLICITATE & IMPERITIA orta, in- 
crepanda confuctudo provenerat, & vitiata Traditio. In- 
doftior nofcet, illationem hanc, nulla ex parte infician- 
dam ; NEGLIGEN! IA enim PRJESIDUM Eccleffo non 
auderet jejunia , fed minueret; eodemque modo,^r- 
vanda ea quas fierent praedicaffe, fi lex non obftrinxif. 
fet , non NEGLIGEN TIA fuiffet , fed zelm t Nec capio, 
quomodo, fi tantum verba-oalleret , hinc negare legem 
duorum illorum foculorum praetenderet , quando male 
OBSERVATA , & ex NEGLIGENTIA devians, ORTA 

CONSVETUDO fupponitur. 

Neve Apologiftae,autLutherano cukumque, reftet is. 
effugium , infpiciatur lr eruti motivum. Lis inter AJiati- 
cos cum Polichrate Ephefmo Epifcopo , & fere omnes re- 
liquos Chriftianos , fuit direffe circa celebrationem Paf- 
chae , indire&e vero circa jejunium, non quando incipien- 
dum , fed quando folvendum ; quia ctfi iftud ex negligen . 
tia, & imperitia diverfimode fervaretur , eeque , etfi diver- 
sa die, terminabatur in Pafchate ; fignu ergo eft, quod ma- 
jor erat differentia, in folutione jejunii , propter Pafcha, 
quam in illius initio; nam ex diverfitatePafchatis & in- 
terpolatorum dierum in jejunando, primitus, in particula- 
iibus Ecclefiis, venifle nomina Scptuagejttna , (,dj 
quazejtmoiy&c. eft certiffimum ; quatenus Septuagefima die 
ante Pafcha incidente, indicebatur jejunium , ut per de- 
cem hebdomadas ( non jejunatis Sabbatis & Dominicis 
exCan, 6$. Apoft. , & feriis 5 . ex decreto Qe) Melchiadis 
in honorem Afcenfionis Dominicse, quod antea obferva- 

bant plures Ecclelfo) fieret Quadragenarius dierum nu? 

merus ; indeque manfit Dominica in Septuagefima > 1 * 
immediata poft diem Septuagefimam ante Pafcha » 
Sexag.Quinquag.& Quadragefiraa; anticipando, aut polt- 

( d) Vide Surium.OttemoJUctn. ver. (e) apud Garranaa. (o\- 27. 


96 




ponendo initium jejunii, juxta incidentiam Pafchae, di. 
ver/imode per particulares Ecclefias. Hinc nata diffe- 
rentia dierum jejunii ; quas £ quin dicamus fuppofitia 
Irenai verba adduda ,etfi ex Eufcbio fumpta , ficut de ter. 
tio fragmento epiftolse ad ViBorem , ex Bibliotheca Tauri, 
ttenfi defumpto, convicit eruditus (f’_) Scipio 'Majfeius ) po- 
tuit, ex negligentia Prcejidum , in quibusdam Eccleliis', taV\» 
de venire, ut ad paucos reduceretur dies, jejuniu. Etfi for- 
fan loquatur Ireneeus , (]& eft verofimilius) de ultim <e heb- 
domada diebus ,in quibus rigidius jejunari, ex Clemente,& 
Epiphania , fupradiximus, qui, ex diverfo Pafchatu die, in- 
certi erant ad unum , duos , vel plures. Quod clarius 
patet; nam litigaffe ViBorem & praecepi fle , nedum circa 
Pafchatis diem ,fed circa folvendum jejunium , ut ex Eufe~-, 
bio ipfo exprefse fcribunt £g) Caranza } (h) Annatw, (& 
ex Lutheranis Krommaierm Cent.2. pag.203.;} offendit, fe- 
culo fecundo , jejunio Antepafchali fuppofito , curaffe 
Romanos Pontifices, Anicetum ^oterum, Pium , Eleuthe • 
rium^X, ut Krommaterus numerat; ~) acriusque, minato Ana- 
themate, ViBorem 1 , , ut correda negligentik prafulum * 
idem eflet Pafcha praemittendu,a eundis jejuniu. Infuper, 

( Pfajio , & expreflius Krommaiero ^ Lutheranis teftibus, ibi- 
dem ) fere omnium, praeter Affiaticos , unitas in Pafchate 
& jejunio, certiorem dat Eccleffae ab Apoftolis latam le- 
gem, quam eam tollat confuctudo Aflaticorum, orta ( jux- 
ta Irenaum ) ex Prajidentium negligentik Jimplicitate , & im- 
peritia. Catholicis credentibus , praetermitterem ; fed 
Lutheranis , fui Krommaieri verba referibam. £lp are 5 
concilia Provincialia fuper hac causa fuerunt habita / B°- 
manum , a ViBore ; C&farienfe^a Theophilo ; Galhcum,ab Ire» 

Hcso ; P onticum .i Palama ; Achaicum ± h Bachilo: & Ajittti- 

cum 

(f) Epift. ad Abbac Oachininm , prima in Tom. 1 6- fecunda tom. a 6 - Gio ' n * lc 
de letterati d* Italia, (g) Caran. fol.14. (h') Annat. Lib.4. art. II* P a 2 * 


•e® * m 


97 


cum a Polycrate. In quibus tamen omnibus Synodis ( exci- 
pere debebat Afliatica ) communiter decretum efl , ne liceat , 
ni fi in die Dominica , in qua Dominus refurrexit , & in qua 
mundus conditus efl. Dominicum Pafcha celebrare myfterium ; 
ATQUE IN HAC SOLA, JEJUNIUM PASCHALE ESSE 
SOLVENDUM - - morem gejferunt hifce decretis , Orienta- 
lium nonnulli (^dicere debebat fere omnes ;)y»/ vero ritui 
k majoribus accepto tenacius adh<ef erunt , odiofb & fchifma- 
tieo Quartadecimanorum nomine fuere ojlentui habiti , donec 
tandem in Concilio Ni cano, inter cecumenica primo , major pars 
minorem ad fe pertraheret. Definitam enim fuifiein Con- 
cilio Nicano I. celebrationem Pafchas flendam ab omni- 
bus Chriftianis die Dominica, quartamdecimam lunam 
infequente, etfi non habeatur inter vulgaria Synodi illius 
decreta, legitur tamen apud hiftoria tripartitam Theodo - 
reti lib, 2. cap. 1 2. in Epiftola Concilii illius ad Alexandri- 
nam Ecclefiam & fratres per Egyptum & Lybiam & Pen- 
tapolim conftitutos: Evangelizamm vobis de confonan- 
tia fanSliJfimi Pafcha , * - itaut omnes Orientales fratres , qui 
tum Judeis primitus celebrabant ; - - confone cum Romanis 
(Pafcha} debeant cufiodire. Ecce conflans totius Eccle- 
fiae praxis, in Pafchate celebrando, & SOLVENDO 
JEJUNIO; ut jam fecundo feculo, foli Afiatici ex negli- 
gentia prafulum errantes , in Ephefina Polichratis Synodo , 
contra reliquos , errorem fuftinere voluerint. Irenaus 
autem , qui Smyrnenfis ([ 0 , cum Florino , Polycarpi di- 
fcipulus , unde Lugdunum venerat , rerum Afiee gnarus , 
defenfionem illorum fumpfit ab Anathemate , non quia 
non errarent , fed quia error eorum ortum haberet ex 
ignorantia imperitia , & negligentia Prafulum . Hinc ad 

Blaftum , Presbyterum Romanum, Gnofticum,^/?#*/»/ Se- 
darium , & Florinum condifcipulum , utrumque ob Quar - 
tadecimanorum fchifma a Viliore depolitum , fertur, (k) 

N ace- 

(i; Vid. Petr. Anat ait. 11. cit. (k) Annatus ibid. 



9 s 


■«se $ m* 


acerrime Irenaum fcripfiflc , quia ifti non ex ignorantlT 
fed ex malitia , pretextu ritus Pafchalis , Judaifmum jn 
Eccledam inducere cogitabant, quibus valide fe opp 0 „ 
fuit; dum ignorantiam Afiaticorura corrigens inLu°diu 
nenfi Synodo , a Vittore minime puniendam confuluir, 
Tertullianum , tertio , opponenti nobis Apologifa 
refpondere fas elTet , quod Hieronymus ( 1 ) ipfum citattfv 
Helvidio : 'Tertullianum , hominem Ecclejtce non ejje ; cuius, 
jam Montaniftae , (m) confequens error Q juxta Hilarium ) 
{criptis probabilibus detraxit auctoritatem : fbluni vero di- 
cemus, GV/a/fam /. Rom. Pont., in Synodo quadam Romana, 
opufcula Tertulliani dixifle Apochrypha, cauteque legen- 
da, nedum ca quae contra, fed plura pro Eccle/ia confcri- 
pta ; eodemque modo, (eri plera t Qn^) Hieronymus^ evol- 
venda, ficut opera Ortgenis , Novati , Arnobii , Apollinaris ,&c. 
Non igitur dicam , cum Nicolao Comneno (pj citato, ad- 
ducenda verba Tertullianum fcripfiflc , refponfurum pro 
Chriftianis , calumniam eandem fuperflitionis , ac jaftanti* 
pajjis ab Ethnicis i quam nos ( Orthodoxi praefentes) pati- 
mur h Novatoribus : nam certiflimum eft,quod Apologtfia 
dixit (pag. 42.} Montaniftam jam fuiffe Tertullianum de 
jejunio fcribentem , cau/hmque Montani contra Catholicos 
agere, C ut videat Apologifta , nos , etiam ab ipfo ob/e- 
dam , veritatem fateri : ) fcriplit fiquidem librum hunc 
de jejuniis, adverfus PJyehicos , ideft animales , quo nomi- 
ne vocabat Catholicos , Pauli di&o abutens, (pj anima- 
lis homo non percipit ea qua Spiritus Dei fisnt , quia negan- 
tesCatholici mentitum illum Montani Paracletumt rejici- 
entesque Montaniftarum do&rinas , feveritatem jejunio- 
rum illius non fequebantur, fecundas nuptias cum ipfo 

non damnabant, & alia. Noviter ergo docuerat Montanus , 

cele- 


(0 Hieron. ad Helvidium, (m) Hilar. com. in Matii. 
tal.fct.Ecol. (o)Conin. refp.4. $e&, i.n. 9. pag. 217, coi. 


(n) S. Hieron. Ca- 

i* C?) ^ or *2 , i4' 


•«gc * m* 


99 


celebrandas efletreS in Ano quadragelimas;nempe ante Pa- 
fcha, poft Pentecoften, & ante Dom. Natale ; contra quem 

feribebat Hieronymus ad Marcellum ( epill. 54 ' 3 • noS > unam 
quadragefimam , fecundum 'Traditionem Apofiolorum , tempore 
nobis congruo , jejunamus , iUi tres in Anno faciunt (fu adra- 
de fimos , quafi tres pajji fint Salvatores : non quod & per to- 
tum Annum , excepta Pentecojle, jejunare non liceat t fed quod 
aliud fit neceffitate , aliud voluntate munus e ferre. „ Hoc 
fcripfifle Hieronymum , fecundum Latinorum ritum , nemo 
dubitat, qui fciat ,ex immemorabili facra confuetudinc, 
Grocos lege adltringi , prseter magnam Quadragefimam an- 
te Palcha , ad tria diutina alia jejunia, fcilicet ab o&ava 
diePentecoftes, ad felium Petri & Pauli j a prima Augu- 
fti , ad felium Alfumptionis B. M. V. ; & a 14 Novembris, 
ad Natale Dominicum j qu£e,abllinentia non aqua, (per- 
miifis fcilicet pifeibus in jejuniis Felium Apoftolorum 
praecedentibus , Goario (^qj telle , inter Ruthenos 
integre adhuc fervari , explicabo ( alibi de eorum 
moribus tranaturus) diffulius. Unde nedum credam 
impugnatum a Hieronymo ab aliis,) (r) Montanifii - 
cum jejunium , quia necefariam triplicem alfereret quadra - 
cefimam , alias dillinxilTet line dubio Gracos , quorum mo- 
res non ignorabat Hieronymus ; fed quantum conjicio, ot> 
ejusdem , & plus Tertulliani , motivum. Accufatur a plu- 
ribus Montanus , cum S. Auguftino ( apud Petrum Anna* 
tum lib. 7. art. 4. §. de Montanillis , pag. 308. ) quod fe 
Paracletum doceret; vel ab aliis, quod ita fe, pr8e Apo- 
ftolis iplis, Spiritu Sanao afflatum fpecialiter dixerit, ut 
Montanillae , fibi , non Apoftolis , cum Spiritu S. gratiarum 
plenitudinem , infufam ejfe crederent , & docerent , Hac, per 
ouendam Proclum) delufus Tertullianus infania ^Pomapul- 

* Na f as > 

(q) Goarius in Euchelog. Graec. (r) Rigaltiut in paradoxa Tertulliani. 



ICO 




/Ztf , Carthaginemque rediens , ( ut praeter (s) flSrmJ 7 

Baroniiy pluriumque Catholicorum teftimonia , verba (V) 
Krommaieri dem propria ) Paracletum quoque nominavit 
Montanum s diftinguant etli nonnulli , /»/rr Montani Vara* 
cletum, & Tertulliani ( feu Paracleti vocem:) Hunc )V oc'e 
Paracleti i Spiritum S.Jtngularium revelationum Authmss . 
* 7 /«w v<rr^ ( Montanum ) majorem Spiritus SanSli plenituL 
nem, quam qua fuit in Apojlolis intellexijfe , imb feipfum Pa- 
racletum diftitajfe « Quisquis ergo legerit Tertullianum 
ipfum ( lib. de jejun. cap. 1 5. ) dicentem : DUAS IN AN- 
NO QUADRAGESIMAS Xerophagiarum , nec totas , exce- 
ptis fcilicet Sabbatis & Dominicis , offerimus Deo , duas jam 

celebriores quadrageJtmas y VMch.atis y 8 iPenteco{iQ$ i innu- 
entem : non ne inteiol y Tertulliani! St Montaniflas, fecun- 
di QuadragelimS, celebrafie Spiritus Sandi in Montanum 
confidum defcenfum ; iftamque praeceptive inter Monta- 
niftas impolitam ? Scimus , ( ut omnia ex Tertulliano ab 
Apologifta objeda jam compledamur, J Tertullianum non 
vitalTe cibos, ad defpicienda opera Creatoris (^Ut pag. 44. ci- 
tatur ex lib. de jej. cap. 15-;) cujus erroris liberum dicit 
Paracletum , idelt Montanum, Sed quoque Icimus , nec 
Montanum tres , nec Tertullianum duas praecipere po- 
tuiffe Quadrageliraas ; unde jufte Apollonius citatus (pag. 
43., ex Eufeb. lib. 5. cap. 18. ; ) libi objicit : qttis eft novus 
ille DoUor ? opera ejus & doSlrina fatis aperte produnt. Hic 
ejl , qui nuptiarum difjidia docuit , qui jejuniorum leges (ultra 
fcilicet Eccleliae ) impofuit. Aut, conjedo quod in ho- 
norem mifli in Montanum Paracleti jejunaverit, nemo 
non dicet fuperftitiolilfima jejunia, & facrilega. 

20. Haec libi oppofuifieCatholicos, probant verba ip- 

fa Tertulliani apud Eujebium lib. 5. hilt. cap. 24. , ab Apo- 
logi- 


(0 Petrus Annatuslib. 4. art. 12. pag. 295. (t) Krommaierus.Cent 2. de 

fta^u Hccl. pag. 96. j n nota marginali. 


•&8C * »»• 


101 


logtft» ( a pag. 42. ) nobis objeda, led contra ipfum & Lu- 
tiieranos covincentia; quae fic repeto: Arguunt nos { Ca- 
tholici) quod JEJUNIA PROPRIA cuftodiamus : non er- 
go communia Ecclefiae oblervare acculabantur. Certi 
( pluribus interjedis ) in Evangelio , illos dies determinatos 
putant (Catholici]) jejuniis , in quibus ablatus ejl Sponfus: 
vere advertit ipfe Apologifta fignificari Autepafchale jeju- 
nium, receptum, non ex Evangelio, fed ob ablationem Spon - 
ft ; quam habemus ex Evangelio. Et bos ejfejolos LEGITI- 
MOS (dies) jejuniorum Cbriflianoru : igitur ante Pafchalia 
fupponebantur LEGITIMA , (eu obligantia. Itaque, de 
CJETERO Jejunandum ex arbitrio : fi cx arbitrio jejuna- 
batur de C dET ERO , ante Pafchale jejunium erat de pra- 
cepto. SIC, & Apoftolos obfervafle, NULLUM ALIUD 
IMPONENTES JUGUM certorum & in commune omnibus 
obeundorum jejuniorum : Quid clarius , ut impolitum ab 
Apoftolis jugum illud certorum jejuniorum Gjuadragejima in 
commune omnibus , inferamus ; non vero ALIUD jugum , 
quod fido Paracleto Montani , fine Authoritate & ob 
motivum facrilegum , imponebatur ? Lutheranos ratio* 
cinantes vellem in judices , num deliret Apelogijta ? verba 
hasc producens contra jejunia praecepta & communia* 
quae potius inferuntur ex ipfis. . r 

Stupidius C P a E- 45* ) m0t0 du ? )10 contra &> ex21 
can. jo. Laodiceni Confilii , negare jam impotens , la*cu- 

lo quarto , guadragejjima u/um , aridtsqne vejet Lbn- 
(lianos in diebus jejunio /acris ; non fuifie tamen e- 
aem omnibus impofitam , fed dodrinam pro his qui li- 
bere quadrageffimam jejunare voluerint, ne ferta qutnta 
pojlremee hebdomada jejunium folveretur , dehonefiaretur- 
.ut f,c aaa/ragejjima tua , ( ut Canon loquitur ^ co- 
natur fuadere ex adonationibus Grsci 7 hodon Balfa - 
menis ad Canonem illum. Non dicamus tantum > hic * 

N 3 



Apologiftam ftupidum, fed mendaciffimum. 

Equidem nulli Graecorum aut Latinorum jurisperito no * 
patens , ita oppofitum adnotat ; ut ( tum ad citatum Carf 
50. Laodic. tum ad Can. 69. ApoftoJorum ) dicat , r u < 

ne in mortis quidem confinio , licere , ni fi fi/cibus vefii, \j 
addens y nunquam , vel in mortis periculo , quarta , ^W f 
th fieri a , quadr agejfimaque jejunio, agrotis , carnes permtu 
tendas ejfe. Putavit procul dubio sfpolooifta , Ballamotmn 
a coeteris ignorari, ficut abipfo, ideo, filo tefte, credidit 
mendacium confirmare : vel forsan , fciens, Balfamonem 
ita Latinis infenfum, ut ( in fuis Notis ad Nomocanonettk. 
Thot bi, & alibi) Latinos a Graecorum facris arcendos, 
fcripferit, utque h$reticos habendos; cumque nec lege- 
rit , hunc , ab aliis Grsecis, etiam Latinis non addiflis, con- 
futatu > Ut ex Demetrio Cbomateno Atchiepifcopo Bulgar/<e s 
habetur in Qy) Jure Graco-Romano , putavit, Ruthenos, 
fibi Balfamonem iftum falso citanti , nec comperienda ve- 
ritate, credituros : Sed, taliter dicam /Ipologtjiam decep- 
tum , ut ex citato Balfamone ortum duxifle putem aufte- 
ritatem illam nimiam , nedum in majori Rutheni populi 
parte fervatam, fed etiam a viris alias litteratifiimis ( me 
tefte & redarguente) fuftentatam veluti legem; qua, nec 
in ipfo mortis pervigilio , aegrotis , confulente Medica, 
carneum jusculum fumere, Quadrageffimae tempore, lici- 
tum dicant; quomodo in ipfa nofira Legati Hrfpanr domo, 
cuidam morientiRutheno, etli me contrarium procuran- 
te & fuadente , confultum a Parocho & Monacho Philo- 
fbphiae Profeflbre publico > & ad mortem ufque ab aegro- 
to fervatum, vidi. Originem rigidae hujus obfervantias 

quaefiturus > eruditiores adiens , audivi duplicem ; fed 

ut- 

00 Apud Nicol. ConunemTm. refp. i.Sed. 3. n. % pag. 12. coi. z- (x) Apud 
«mvd. refp. 4. Sed. 1. a. 9. p. coi. 2. (y) Toro, I. lib. j. refpon/V pag. psu 
fecju. & 322. - - 


«v 


•mc » )®ss- 


103 


utramque infirmam. Alius, fic fentire dixit cum aliis Bal- 
/amonem ; fed hunc > legem non facere , immo in lege ex- 
plicanda errafle pluries , Graeci ipfi reliquere convidum. 
Alius, rationem adduxit, fed falfam: nullibi , dixit, in- 
venturum me canonem Ecclefiafticum aegrotos a lege je- 
junii difpenfantem , unde difpenfatos inferre potuerim : 
nullibi tamen Canonem direde de jejunio decernentem, 
qui infirmos non excipiat , ad tollendos ignorantium 
fcrupulos, repetam; fiquidem mecum fenfilfe jam plures 
iapentiores inRutlia , dicam : nam, Can. 68* Apoftol, decer- 
nente deponendum Clericum ; & comunione privandum laicuw, 
non jejunantes /aeram 'uadragejjjmam Pafc ha , quartani 
feriam , & Parafceven, haec addidifle lego frater quam 

Jt imbecillitate impeditur Corporis - - Canone 19. Gangrenji ; 
anathema dicitur ei , qui (a) SINE NECESSITATE 
CORPOREA ( quam, aegritudines , & exercendos graves 
labores popularium , intelligunt eundi ) Superbiendo , & 
/limulo fu a cogitationis impulfus , tradita in Communi jeju - 
nia, & ab Ecclefia cuji odit a y/olvit. - Canone.9. Toletanae 
Synodi. 8. clarius: (b) Siptsquis , fi ne irtevitaotli necejji- 
tate, atque fragilitate & evidenti languore , feu etiam tm- 
pokbilitate atatis , diebus guadragetfime , efum carnium 
prqfump ferit attentare . - - Item , illi vero , quos , aut atas 
incurvat , aut languor extenuat , aut necejfitas arElat* non an- 
te . prohibita violare pr <e fumant y quam k Sacerdote permirum 

percipiant. His , & Graecorum, & Latinorum , Apoftolicis- 
que praeferiptis , nofcent Rutheni, Balfamonem , aegro- 
tos ultra leges ftringere; nec jufte refpondere, ficut au- 
divi a praedido Monacho; nobis Sacerdotibus , non attinet 
agrotos a lege liberos dicere , fed ipfis non abfiinentibus jux- 
ta heem , iqnofcere ; nam ignofei non debet, ubi non elt 
culpa , nec culpa cft, ubi lex ipfa excipit. Sed his edo- 

( 1 ) Apud Caranza. fol. 70. (a) Idem fQl.46. C b ) Idcna foL 2 ° 2, 


104 


•«sic * 


di Rutheni apertius nofcent , Apologiftam , aut dcfi. 
pientem, aut deceptorem, dum Balfamonem prodit tan- 
quam contra fanos injufte pium, quem potius dixerim in 
aegrotos crudelem. Hoc noftrum fapientillimum Javors. 
if/«/»ipfum, non latuit; cujus in Patriarchali Mosku a 
Exarchatu Praefedi, litteras, circa cibos in jejuniis, di- 
fpenfatorias,ad cclfiflimum Principem Borizfjoannidem de 
Kurakin diredas ; quas, Ruthenice , mihi, ab ejusdem 
Filio Pr, Alexandro , porredas , originales ; ita Latine ver- 
to - - Dejcriptio ex Itbro. KORMCHIA(leu formulario 
Epifcoporum juxta Synodos) de jejuniis fanftis - - - Ex- 
cerptum , & confirmatum ex JanSlis Patribus , & ex fitpra- 

diSio libro , KORMCHI A Et in ipfo libro KORMCHI A 

( habetur) Canon Sanlilorum Apofiolorum 6p. Folio 19. typis 
exprejfum .* - - - Si quis Epi/copus , aut Prasbiter , aut 
Diaconus g aut Subdiaconus , aut LeElor , aut Cantor , in 
Magno jejunio ( ideft Quadragefiima j non jejunaverit , & 
per totum annum , quamlibet feriam 4. &* Parajceven , de- 
ponendus ejl : niji impediatur corporali morbo. Infirmo enim 
difpenfatio permittitur > juxta vires , butyrum ut fumat , 
& vinum. Si autem Laicus homo non jejunaverit, fegrege - 
tura communione fidelium - - - Synodi Particularis Gangren - 
fis Canon iS. in fol. 59. - Si quis ex abfiinentibus ^hoc eft 
Chriftianis fi absque necejfitate corporea ,fuperbierit , & tra- 
dita iu communi jejunia > & fervat a ab Ecclefia diffolverit , 
cum p lenii advertentia ; Anathema fit - - - Sexti Oecumeni - 
ci Confilii , canon, s 6. in folio ips- - Arment , in S. Magna 
fhtadragefitma , cafeum & ova comedunt , quolibet Sabbato. 
Pracipit ergo Synodus , ab his abfiinere. Si autem aliquis 
huic non obedierit , fegregetur ,* fi vero Ecclefiafiicus , depona- 
tur • “ Canon' 14. S» Archiepifcopi & Mart . Petri Alexanp 

de ini , in folio 26 2. Feriam 4. & Parafceven jejunemus, fiqui- 

dem feria 4. e fi honoranda , quia , in illa , confiliumha i- 

J 1 . tum 


•&>§( $ )m- 


IOf 

tum eft , ad Chrifti venditionem : die Paraficeves , fialutaris 
Vafiio - - . Thimothei Archiepifcopi Alexandrini , <?*«*«. 
10. folio 2jo, - ufiqne ad extremum vitee morbo infirma, 

tur 3 etiam hebdomada ante Pafcha , comedat butyrum y 
bibat vinum - - His extradlis > ^ canonibus fandiorum \ de 
jejuniis Ecclefia Orthodoxa Orientalis ; Ita placuit Spiritui 
S. & Nobis - - - Siquidem V. Excel, manifeftavit nobis 
veftram infirmitatem , & talem conftitulionem , quod pror- 
fus nequeat haberi /alus fine efu carnium fn quo , & Medi- 
ci experti tefttmonium vobis dederunt , & frafcriptionem re- 
gularis vita i V. Excel, petiit a Nobis difpenfationem 
pro tali cibo : laudamus hanc pietatem veftram , quia , uti 
filius Ecclefia fiandia, fine benedidiione Pajiorum Ecclefia , 
non audeas hoc in pofterum facere , & de antectdlis ab folutio- 
nem petis. Ideo jurisdidiio Noftra; gratia , dono , & poteftate 
fandlifftmi & vivificantis Spiritus , collata a Salvatore N. 
JEfu Chrifto Divinis ipfius Apoftolis & difcipulis , ligan- 
di atque folvendi peccata hominum , dicente ipfis: Accipite 
Spiritum S . ; &: quibus dimifieritis peccata , dimittentur eis, 
& quorum retinueritis , retenta erunt i & : quacumque alli- 
gaveritis in terra erunt ligata & in coelis y & quacunque' 
fiolveritis in terra , erunt fioluta & in coelo - - - Hujus Gra- 
tia , & poteftatis Spiritus Sandli , fi quidem & ego indignus , 
a Chrifto & Apoftolis , fuccejjive , particeps fiadius fum : ideOy 
Tibi , Filio meo fptrituali , Principi BORIZO , poteftate , mi- 
hi d Chrifto datet Archtepiftopali y remitto prateritam comestu- 
ram carnium in jejuntorum tempore : & PROPTER CON- 
SERVANDAM SALUTEM , NOSTRO IMPERIO VAL- 
DE NECESSARIAM , IN POSTERUM DISPENSO cir- 
ca eundem cibum y & , nomine Domini , benedico : Cum hac 
admonitione , tamen y quod in magno jejunio ante Pafchay & 
etiam ferit 4. & die Parafceves , omnium jejuniorum , prop- 
ter Commemorationem Palfionum Domini , abftineas te a car- 

O nium 



nium efu. Si nutem prorsus impoffibile fuerit , & neceffitas 
extrema infirmitatis uirferit ; difpenfamus , & in iflis diebus 
parum aliquid de carnibus fumere , fed non ad fatietatem * 
quia & hoc , infirmis , & debilibus , imputabitur pro jejunio, 
quando efurientes , cibis non utuntur ut fatientur , nec / 'atis - 
faciendo appetitui usque dum fatisfiat. Cee ter a vero , pietatis 
<vefir& , juxta Ecclejafiicos canones , in quantum fieri pejjit , 
prudenti recomendo tbfervantia ; ut ita fialuti corporis confu- 
lens , animam fervis integram ; & de vitii temporali curam 
habens , non amittis aternam . (Supfcriptio) Humilis Ste- 
phanus MetropoliV Refanenfis > S 1 Muromenfis - - Petropoli, 
Anno 1720 , Die Augufli. 22. - - ( sigillum Archiepificopale : 

Manus, ad fe cruce lignandum, Ruthena Ecclefias more, 
parata) - - de verbo. ad verbum verfa tranfcripli/ 
ne nimietati credatur BBfamonis in jejunii lege ; neque 
{erupuiis terreantur aegroti. 

22. Prodccit quinto Apologifta , Eplphanium (^utipfe 

advertit pcg. 46. ) difputantem contra , Apofiolicos voca- 
tos, haereticos; qui, tefte Epiphania ipfo , hsreli 6 r. 
A p obi at id, hoc eft renuntiatores vocati funt , eo quia bo- 
norum />offeflionem docebant illicitam: udem porro d Ta - 
tiani dogmatibus propagati , hoc ejl , ab Encratitis & Catha - 
ris ( ideft Continentibus & puris } quos , nuptias , cibos- 
que carneos tanquam in fe malos detestaffe , diximus 
fupra, etiam ex Lutheranis authoribus. Quid ergo com- 
mune iftorum cu Orthodoxis^ qui nullum cibu, quia ex fe 
ma/um , vitandum dicimus, etfi diebus jejunii vetitas 
carnes Sc a carnibus procedentia doceamus? Eodem mo- 
do fcriplit Epiphanius (ibid) : Habet quidem renuntiationem 
Eccle/ia , fed non ideo deteftandas nuptias exiflimat. Habet 
bonorum' inopiam , fed non adverfus idos infolenter effertur , 
qui ea jufie pojfident : ac immediate fubj unxit ; ad 



b,ec , * ciborum uju temperant multi (ideft fcmper j ficut Mo- 
nachi, vel alii; voluntarie , aut ex voto) fed non centra 
eos , qui illis utuntur ( extra jejunia ) fupirbe /e gerunt Qui 

enim manducat , non manducantem non (pemat y &qui non man~ 
ducat manducantem non judicet . Sicut ergo, nuptias illicitas, 
aut bonorum juliam poileffionem, nefas ftatuere, ita cibos 
natura malos dicere , femperque ideo vitandos, hasrefis 
Apoftolicorum fuit , contra quos arguens Epiphanius, 
cibis pro libertate uti , aut abftinere, Catholicos do- 
cuit. Certorum autem jejuniorum praeceptae a carni- 
bus abftinentiae contradixifle Epipbanium , non amplius 
Lutherani contendant: vixit enim (d)ab anno 288. ad an. 
403., cujus ultra feculum vita, cooetaneos habuit Patres 
Confiliorum Gangrenfs anno (V) 324., St Laodiceni ( f ) 
an. 364. (vel apud Apologiflam , 367.) quorum decreta 
non ignorans ; illorum ( Can. 19. ) anathematizantium 
fol ventes jejunia ;iftorum( Can. 50.), Xerophagia, ku efum 
aridoru praecipientiui absq; dubio Epiphanim ficut Apo- 
ilolicos haereticos reprobaflet. Defiliantque aliquando, 
erroribus veritatem confundere , nam apud non ignaros, 
potius hi mi feri homunciones proprias Confpurcat char- 
tas, quam San&is Patribus Ecclefiae detrahant. 

Nil ergo refpondendum reftat, his, qu$ ( pag. 47. 2 3 

SC^-B.)ex Theodoreto, Socrate,& Sozomeno,k^o\.Og\^ fubbad- 
dit. Theodoretus Equidem, relatas in quatuor libris, Htere- 
ticarum fabularum haereles , confutat , quinto fuperad- 
dito libro; in cujus cap. 29. (ut idem Apologfa notat) 
de his qui a vino, ejuque carnium , tanquam abominandis , 
abftinendum effe docebant, fermonem repetit : hos au- 
tem , incipiente (tempore ipfo Apoftolorum ) Ebione, cum 


(c) Rom. 14. 3. 
(e) Carranza 


(d) Vide Petr, Annatum. lib, 4. art. 22 » pag* 379 * tom * 1 
fol, 44. (0 idwn fui» 62* 





Azimis , alteram partem myjlerii in fola aqua, conficere: 
continuafleque faecalo fecundo, in Tatianis & Encra - 
titis , vocatis eapropter Hydroparajlatis ; praeterquam ex 
(g) Epiphania , diximus fupra ex Lutheranis accept iffi. 
mo Qi) Efafio. Quis igitur non horreat, cum Chriftiana 
primorum faeculorum in jejuniis pietate, fabulofas hafce 
a Theodoreto profligatas haerefes , confundere ? Similiter, 
quod ipfo faeculo- 5. fcribat Socrates , difcrepantias in je- 
junando , 'Horna , Alexandri a , per Achaiam , & IUiricum, 
quis mirabitur? Sed quid inde contra nos concludetur, 
qui (fupra ut vidimus) jam faeculo 2., Irenai tempore, 
plures varietates, ex. n egi i genti a , Jimphcitate , imperi- 
tia in particularibus Ecclefis introducas fatemur? Quid 
quod Sozomenus hos varios jejunandi ufus, faeculo eodem 
confirmet ? Hinc, de hac re , concludetur, quod, nemo 
praceptum /criptam proferre pojjit , Ut( ex Socrate lib. $. hi- 
ftor, cap. 2 2 . ) Apologifta conatur, inferre? Si Apojlolicos 
didos Canones, non dicamus ab Apoftolis fcriptos , ve- 
neramur, pro majore parte, ab Apoftolis traditos ; coetera, 
Pontificum, Confiliorum, Sandorum Patrum, addu- 
Ca jam teftimonia, nos edocent; praxis Ecclefiae ipfii 
Apoftolica , fequenda nobis proponitur : Lutheranis non 
detrahemus , fi de ipfis dicamus ,quod de Euftachio Von- 
ti Epifcopo Q praeter Gangrenfem adduCam Synodalem 
Epiftolam) fcripfit ipfe ( i) Socrates , quod (cilicet Aerianis 
adhseferint: qui,tefte etiam Augu/l/noQheereG 5 3. )) p rae- 
ter in Arianorum hasrefim lapfum , propria dogmata, ferun- 
tur, addidi(fe nonnulla,\ntet quae, «er ftatuta /olemniter ce- 
lebranda ejfe jejunia ,• fed , cum quisque voluerit jejunan- 
dum , ne videatur e/fe fub lege : quem errorem, innovatum, 
& damnatum a Synodo Gangrenfi , in Euchftachio , Lu- 

the- 

(g) ^piplisn. h*r. 50. (h) Pfafiui hift. fac, 2. cap. 5. $. 7. pag. 45* (0 

Socrates lib. 2. hift. cap. 24. 


iC9 




thcrani redintegrarunt , ut antiquiilima jam ab EccleM 
proferipta deliramenta repaftinent. Hos vitantes Ortho- 
doxi, hanc tandem audiant, circa hucusque di&a , Au- 
guftini fententiam ( k} aliis diebus jejunare ^remedium efi> 
ut pr&mium , in quadragejfima non jejunare , peccatum. 
Rutheni vero, qui in jejunando , Gracorum fuftinent 
morem , feniculi Imperatoris dndronicijzlztum a Nicepbo- 
ro Gregora ( 1 ) imitentur exemplum ; cujus jam fenefeen- 
tis valde, fic narrat fervatum jejunium : appofita erant om- 
nia tefiacea , propter jejunium illorum dierum; poft qua , cum 
merum bibendum fuiffet , quo , vetulus ftomazkus , ad durio- 
rem illum cibum conficiendum firmaretur &c . Siccis quippe 
& aridis cibis, vefcentibus, merum , ad roborandum fto- 
machum , bibere , nemini dicam illicitum; fuadebo ta- 
men omnibus, ( juxta (m} Sobrietatem , quam Apoftoli 
praecipiunt}, temperatum. 


SECTIO IV. 

A Patrocinio crapulae , tranfit Jpologifi* calamus ad 
atram lituram Sacrarum Imaginum ( apag.48. ad 
7 c } tamque contra veneratas oblatrat imagines, ut nec 
umbram rationalis hominis referat. Si mendacia, apud Lu- 
theranos jam pridem contra nos inventis, non adderet, 
nec ita diutius, ut nunc opportet , noftrum calamum 
detineret. Pro ftabilito dogmate cultus imaginum , le- 
gere debebat ipfum, quem impugnabat , laudandum Ja- 
vorskium ; qui Dogmate I. , quinque Paragraphis , lllu , 
ex Scripturi , ex Cmfilii , , ex SS.Patnbm , ex Urftcr.uEccU- 
jiafiica, & ex miraculis , ad colendas imagines, a DE 


rkl Auenft. fer. 62. de temp. ( 1 ) Gregoras lib. 9 - M*. cap. ult. 
' ; (m) 2. Tim. 4.5* Tit. 2. 12. - 1. Pctr. 5. 8- 


tratis , convincit. SiRuthenum Javorskii dialedonApoT 
logiftae Lutherani non capiunt, non in ipfum Latine in- 
vehant , quod mill/es a Latinis legere oppugnatum. In. 
ter Latinos plures, BeUarminum (n) oflfero, qui extern 
fiffima Controver/ia , Luth er anorum ( & plus Calvimfla- 
rum ) profligavit edam fomnia.' Mirandu tamen, quod, 
qui Je fuit arum toi Authores , ad Sacrae horum Societati 
maledicendum, 'ft Apologi* decurfu, percurrifie fe jadat; 
Eminentiflimi fujus opera (quae nec in Rujfia defunt) 
aut non viderit» aut non vidifle fingat ; ne obmutefce- 
ret, eo nominato, qui Lutheranorum plurium ora jam 
claufit. Voabit nos Apologifla deinceps, ut, ipfo invi- 
to ,Jefuitaruup>\zt&§, fulgeat : interim, fiquidem ipse nos 
compulit, dLuse circa a fe tada eunda, & ultra, nos 
audiat. 

4 Nomti cum primis , Idoli , quorum nos adorato- 

res, & idolbatras t audet adhuc repetere , in Lutheranos, & 
haeretico eundos, vibravit Hieronymus (o]); Idolum hse- 
refi con^atans , cum Idolum fit falfa imago ; harefis vero 
falfa iniginatio ; de haereticis explicans, DEI minas : (pj 
Difper$ m nomina idolorum de terra , & non memorabuntur 
ultra ; & pfeudo-prophetas. Ultra falfam imaginationem , 
utinaa aliquando relinquant Lutherani impudentiam 
nobi impingendi idololatriam ,quafi , ut feribit / Ipologi - 
Ja pzg. 49 .) ; cultum illum » & honorem foli Deo debitum 
rebs aliis deferamus , qui, nedum pofl: Lutherum , fed pri- 
mi jam Iconomachis, explicavimus, in Synodo generali 7., 
t/tius Ecclefiae Religiofum noftrum in imagines cultum : 
fq) (Accione 2.) Nos~ - imaginum pidturas fecundum pri - 

[eam Patrum Traditionem recipimus , & has defiderio noftro 

adoramus, UT IN NOMINE CHRISTI DEI NOSTRI» 

1 EI 

(n) Tom. 2. controv. 4. ftb. 2. per totum, (o) S. Hyerotj. in cap. 2. Habat. $c 
ZachariXo (p) Zachar* I j. 2* (y) ApudCaranza fol. 244. 


III 


■*sc $ )m- 


DEI . PARiE, & OMNIUM SANCTORUM , FACTAS. 
SED APERTIS SERBIS TESTAMUR , NOS DUMTA- 
XAT IN UNUM DEUM FERUM, LATRIAM , hoc efi 
cultum & fidem nofiram , REPONERE. Et, (]A<fiione4. ) 
ex lib.4. Athanafii zoxtfxz Ari anos , infertur, quod : omnis 
honor imagini exhibitus , ad prototypum refertur. Sicut ex 
cap. 7. Bafilii ad Amphilochium , de Spiritu S. : Colligitur; 
falfiim , & fiultum ejfe axioma , quod falfa Synodus £id- 
eft antecedens fub Copronimoj fpurferat ; quicumque ima- 
ginem adorat , in duo Chnfium dividit. Clariusque Ad. f. 
^objedis ex parte haereticorum teftimoniis, Exodio. & 
Levit. 6., de non fiendis,aut adorandis,/c«//r///^J ex- 
plicat Synodus : Si facimus hominum piorum fimilitudines, 
non tamen ea fiunt , ut adorentur ut Dii , fed ut eas videntes, 
ad imitationem facinorum illorum irritemur. Si vero Simi- 
litudines Chrifii facimus, fani, non propter fimilitudinem ad- 
oramus , fed quo mens, per ea qua confpexit ,furfum volet- - 
Non idem igitur , DEUM & IMAGINEM dicimus , fed 
Deum cognofcentes , fimilitudinem in imagine difpenfationis 
illius humana figuramus. Gentiles autem errantes , fimilitu- 
dines , Deos ejfe arbitrantur. Hasc funt, quae , ab odavo 
(imo CO & feptimo ) fa?cuIo,per decem fequuta, Lu- 
theranis Ecclefia Catholica docet j h$c, Tridentinum (TeA* 
25.3 repetit ; haec Orthodoxi omnes, tam Latini , quam 
Graeci ,proteftamur; quin fidae imaginationi Iconomacho- 
rum , velint finem facere Lutherani , quorum atramento, 
rudi ipforum plebeculae, renovetur ldolum irrogatae no- 
bis Iconolatria. 

Hanc eapropter , ab Apologifik renovatam , dele* 3 

turus, repetere teneor differentiam, inter ldolum . quod 

eft fimilitudo , fed falfa , rei qua non efi ; & Sacram tma- 

ainem , quae eft ; fimilitudo verd y yei Non iftam fta- 

4 biliara 


(1) InSyu. Quinisexta. Can. 73. & 82. 


biliam ex Bellar mino J 'e fuit k (cui tamen Calviniftarum 
fcriptor Amefius ($) differentiam hanc nequivit impu- 
gnare convictus ) ut dicamus, nec idola imagines efle,nec 
e contra ; neque duas fpecies fub genere fimilitudinis 
quia ubi res non eft , nec fimilitudo aliquid eft. Diver- 
fitatem hanc Haebreis Propheta tradidit, & Chriftianis re-* 
novavit Apoftolus. Ille : (t) fljuid prodeft /culptile , quU 
fculpfit illud fiElor fuus , conflatile , & IMAGINEM FAL- 
SAM ? quia fperavit in FIGMENTO FICTOR EJUS , ut 
faceret flmulachra muta,Q \de{i ,nxl fignificantia}. lfte (u): 
Scimus , quia nihil e(l idolum in mundo. Eandem primis 
Lutheranis objecit , e Ruflia, Petrus Mogilas^mConfejJlcne 
Orientalis Ecclefla ( parte 3. qu. 55. pag. 326. } cujus verba 
ipfe Apologifla transfcribit , Q pag. 50.3. Sic , falfa vene- 
ratos Gentiles refpuimus , qui,etfi veros homines, & res 
alias adorarent , falfam tamen divinitatem , aut perfe&io- 
nem, in figuris, aut Symbolis exprimebant. Sic Nos 
colendos depingimus fandos , in quibus participatam 
bonitatem Divinam , (x} Deumque in ipfis laudandum , le- 
gimus j fic Cbriflum Redemptorem, in quocumque nobis 
noto opere inftruhentem : fic Angelos , ficut DEus praece- 
pit, ad exteriorem fidelium cultum, formari in propitiato - 
rio Q Exodi. 25. 18. & 37. 7. & infuper, modis quibus 

DEus ipfos remittit, ut Qy ) volantes , (z) juvenes , quo- 
rum quoque fefliva vefles , ( ait (a) Gregorius ) fplendorcm 
noflrtCy denuntiant , ScChrifli, folemnitatis. Sic Deum ip- 
fum,etfi perfede incomprehenfibilem & inexplicabilem, 
pingimus, eo modo , quo DEus ipfe pluries apparens nos 
docuit ; fatisfimusque fimilitudine illa imperfeda, qua 
DEus eft ufus , cura Adamo , Caino , No e , Abraham , Moyfe , 

&c. : 

(s) Erbermannus in vindiciis ad Bellarmi. lib. 2. cap. 5. controv. 4. (i)Habac. 

1 2. 18. (u) t- Cor. 8. 4. 00 Plal. «50. 1. (y Ifa. 6. Apoc. 14. 6- (0 *' vlar ‘ 

16- 5*(a)S* Gregor, hom. 21, in Evang. 



&c.: proftramurque ante eum reprefentatum , ficut, A£- 
rabam (b) adoravit pronus in terram ; Loth (]c) ante 
Angelos in humana forma ; in templis coram imagini- 
bus, Cd) ficut lfraelitae , ante Krcam , Cherubinos,&'c. Sic 
& fandiflimam Triadem in Linteo exprimimus, ficut :fe) 
in Convalle Mambre , Abraham, in his, qui fibi apparue- 
runt tresViri , DEum fingularifiimum adoravit , & dixit f 
Domine -- Patrem , inquam, concipimus , & exprimimus 
f cum ( f} A ugujlino ~) apud Danielem , ( g) in throno ubi, 
antiquus dierum /edit : Spiritumque Sanctum , (h) fub co- 
lumba /pecte , & (i) igneis linguis , quomodo non femel 
eft vifus : quia eunda fpiritualia , anologice , ut dicimus, 
& imperfede, ab ipfo Deo oftenfa depingimus, & per fl- 
militudines a nobis fadas, finem, quem Deus habuit co- 
lendi ipfum iic manifeftatum , & in £k) Santtis mirabi- 
lem, intendimus. Exulet igitur idololatriae nomen, & pu- 
deat Lutheranos eam nobis objicere , poft tot noftree, 
pietatis allatas Confeffiones ; recolantque cum primis 
Iconomachis , fibi , jam faeculo 8. , datum ab oecumenica 
Nicaena Synodo refponfum ; ( 1 ) ubi poftquam faffi funt 
Patres Divinam naturam perfede inexprimibilem , mini- 
me vetantes adduda Scripturarum facrarum fymbola , 
concludunt : non in materia , aut in coloribus honorem 
conjlituentes ,fed per hoc , officium nojlrum, quod ipfis , k Deo , 
quorum typum imagines gejlant , debemus , impartientes\ cum 
fetamus , juxta Bafilii M. /ententiam ; quod , imagini honor 
exhibitus , ad ipfum prothotypum referatur . 

Nec originem Iconomachia audebo Q cum Bellarmi- 
»o, citato, cap. 5.,) ad Hebraeos reducere, etfi in novo 
eorum Thalmud,l aeculo 5. invento, legatur, £Ord.2. trad, 

P 1. dift, 

(b) Gen.18.2. (c)Ge W19. i. (;d) 2. Paralip.7. 3. (e) Gen.18. 1.2. 
Sc 5. (0 Vide Augtift. iib.2. de Trin. cap. 11. pro tota Trin. & cap. ult. pro 

Patre, (g) Dan.7. 9. (h) Math, 3. (i) A#. 2. 3. (k ) Pfai. 67. 36. (l) 

A&. 3. ap. Caranza fol. 246. 


ii4 ««( m )M » 

i.dift. a. ;[), Chriftianorum Ecclefias cflc idololatriae do* 
mos ; nam ob Chriftutn adoratum hoc aflerere perfidos 
illos, eft citra dubium. Neque Hebraeos crediderim jam 
faeculo 8. ita potentes apud Imperatores, ut eorum in - 
ftantiis motus Leolfaurm, imagines e Chriftianorum tem* 
piis delendas decreverit (ficut ex Cedreno, Zonarh , & aliis, 
tradit loco jam citato Bellar minus.) Ad veram itaque im- 
pias hujus Sedae radicem inquirendam, quaedam ex Hi- 
ftoria Ecclefiaftica referam j & Lutheranis, Lutheranos 
etiam teftes producam. 

Natum faeculo 7.; fedudamqne maximam orbis par- 
tem per ejusdem deliria, tempore Imperantis Heracliti Ma- 
humedem, neminem latet. Hic,(m,) ex Chriftianifmo; 
Haebraifmo, & Gentilifmo , jadatis revelationibus, Hlco- 
ranunti fabulis ineptiisque refertum, edidit: interque iftas, 
docuit (^cap. .) DEum folum , rejed is omnibus 

imaginibus, elfe colendum & adorandum: Cujus tamen, 
eodem faeculo , fequutum interpretem (n[) Hali , ample- 
xati funt Perfe, etfi Mahumetiftae, recipientes in eorum- 
dem templis imagines ; ob quod , a Saracenis odio inex- 
plebili habentur. Eodem faeculo damnatis Monothelitit, 
in Synodo oecumenica 6. , ([quorum Sedatores, (o[) He- 
raclitei & Conflans 2. , Imperialibus decretis , errorem ra* 
dicaverant ; primus, illum ftabiliens decreto, quod voca- 
vit Eftefim ; fecundus, ipfum impugnare prohibens :[) fuc- 
eeffit Anno 71 1., Philippicus Bardanes ,qui([ 6 Lutherani, 
ultra Catholicos Scriptores , veftrum (p[) Kromaierttnti vel 
delete vel audite "j inter Iconomachos PRIMUS delevit ima- 
gines , e templis ejecit . - - . Concilii fexti oecumenici decre- 
ta impugnavit 'i & ,Monotbelitarum Patrocinium fufcepit» 

Verum poft vix biennium fin Imperio) conjettus fuit m 
r car- 

(«0 Pfafius S*c. 7. cap. 6 §. I. pag 155. (n) Krom®leriiiCen*or. 7. §. Je 

ftatu Kccl. pag. 344. (o) Vici, ultrt Annatnm lib. 5". art. 7« * P* 

$.3. (p) Cent. 8. initio. 


4sg( * )gst 



carcerem > & propter incommoda plurima , quibus REMPU- 
BLICAM & ECCLESIAM AFFLIXERAT > exclufis ocu- 
lis in exilium pul/us. Solas ,item , imagines Patrum qui 
Conjilits oecumenicis prioribus interfuerant , odio in ili OS , 
qui, in lexto, Monothelitas damnaverant, ejecilfe Phi- 
lippicum , fciibitCq) Pfafius ; fatetur tamen, eapropter 
a Papa Confiantino damnatum ; licut poftea a fucceffori- 
bus , Gregoriis , 2. & 3 . , Zacharia i & aliis , cum Graecis Or- 
thodoxis clamantibus Germano Conftantinopolitano , 
Georgio Cyprio, & Joanne Damafceno , damnatos legimus 
Leonem Jfaurum,& Conjlantinum Copronimum. Hinc con- 
jicere licet , unde Iconomachia pullulaverit : quamvis 
enim tribus primis Ecclefiae Chriltianae feculis daremus 
nullum fuifle in Templis ufum imaginum ,( cujus contra- 
rium demonftrabimus ,) fatente tamen Apologijla pag. 
61. &68.;) a feculo 4. , templis eas illatas (etfi adora- 
tas in callum negare , videbimus ) ; mirum elfet , quod tri- 
bus feculis integris , nec Synodus aliqua , nec Patres, ido- 
lolatriam nobis objecerint ; ufque dum , ad Mahumedis 
exemplum , PRIMUS ( utLuthcrani fatentur ) inter Ico - 
nomae hos delevit imagines , & h templis ejecit , Philippi- 
cus ; quem imitati funt, feculo ociavo, alii Iconomacni^oA 
Synodum tamen Nicaenam 2. ita quieverint, ut ufque ad 
Lutheri tempora, adoratarum imaginum facrarum ufus 
accreverit, poftque iplum , conftanter a Graecis & Lati- 
nis, etiam inter Tureas, dogma fervatum Orthodoxorum 
permanlerit. Fateantur Iconomachia etiam inviti , Mahu- 
medanum fe fequutos exemplum, quod introduxit Philip- 
pici Monotheliticum odium } & contra pietatem Catholi- 
cam toties libi explicatam, delinant idolum fingere, jux- 
ta addu&um Hieronymum , aut idololatriam & cultum ob- 


latrare Gentilicum. 



Mife- 


(<]) S*c. 8. c»p-3- r-2- P a g- t6l ‘ 





Miferum fubinde corruit , Apologifla aliatum"? p ag~ 
49. ) effugium ; quo , inter Calvinijlos exiliantes a Tem- 
plis, & Catholicos adorantes in ipfis imagines, putat fe 
medium invenifte; quoin templis permittantur , adorari 
vero , aut cultu religiofo proftequi, illicitum ducat. Fai- 

fam , inde infert a Javorskio irrogatam Calumniam, dum 

fcriplit : Verba Dei : ne facias ttbi imaginem , aut ullam fi. 
militudinem ; ipfi Lutherp , lapis offenfonis fuerunt , Inde 
rejecit factas imagines ex fanEla Ecclefa. Putavit mate- 
rialiffimus vir ifte ita obtufum Javorskii calamum , ficut 
ipfe offendit hic proprium ? Aut seque hebefcentia Le- 
fturorum Catholicorum ingenia , ficut fimiiibus argutio- 
lis fit plebecula Lutherana ? Sciant igitur , hi , quibus 
fcribit Apologi fla , vidifle, ante me, ffavorskium , prseter 
fcripta h$c, plura Lutheranorum templa, in quibus (eti- 
am Mos k u £ , tam in veteri , quam nova , ut vocant , Lu- 
theranorum Ecclefia) facrae imagines infpiciuntur quam 
plurimae. Scribens ergo, Lutherum in Verbi DEI lapi- 
dem irnpegiffe , ut factas imagines rejiceret ab Ecclefia fan - 
<^,non de ejefrionc materiali, fed de facra veneratione 
eis debita intellexit : fic populus Regem petens, dicitur 
(r ) abjeciffe Dominum , fibique, quia Dei providentiae non 
meminiflet, ducentis Ifraelem ex ^gypto, dixit Samuel: 
( S ) vos projecijlis hodie Deum veflrum: fatis enim ille ab- 
jicitur, cui honor debitus denegatur. 

Fatendum eft, gravius peccare Calviniftas % qui fa- 
cras imagines contriverunt; fed aeque Lutherani, eas di- 
fferiis inhonorant; nec enim gravius, meo videri, eft ima- 
ginem delere ffESU. Chrifii, in qua, Verum DEum adora- 
mus in figno ; ac eam Idolum dicere , quod nunquam 
aliud fignificavit , quam ftlam reprefentatam Divinita- 
tem ; nec vere liceret confervare, fi Idola efient, in io- 


(0 *• Reg.S.7. (s) j.Reg, 10. 19. • 

C- 


cis facris : ficut legimus in Ecclefia : (t) quod fanttus Bo- 
nifacius Papa Quartus ,4 Phoca Cee far e impetraverit donari 
Ecclefia , Templum Roma , quod ab antiquis Pantheon voca- 
batur. In hoc , igitur , ELIMINATA OMNI SPURCI- 
TIA ( ideft, Gentilium Idolis) fecit Ecclefam fanlla Dei 
Genitricis, atque omnium Martyrum , ut , EXCLUSA MUL- 
T ITUDINE DJEMONUM, plebs univerfa ; ad Ecclefam , 
in honorem Omniusn SanElorum confecratam , conveniret. Sa- 
neque ; ficut legens Lutherus ; (u^) non adorabis ea , neque 
coles ; in fculptili,& fimilitudine, de quibus loquebatur 
Deus, intellexit facras imagines, etiam ffESU Chrifli,w& 
fibi in eis daretur cultus, quem exhibitum Lutherani vo- 
ciferant fuperftitiofum , & idololatricum ( ut A pologifla 
pag. 49. yi.&c. .); Ita Calvinus legens antea : non facies 
tibt fculptile , neque omnem fimilitudinem ; intellexit, ne« 
utiquam in facris aedibus confervandas. Ex Grammati- 
cali quoque cortice litterae , inferre potuerat uterque ; 
nedum adorationem , cultum , & confervationem , fed etiam 
formationem interdici imaginum , quam nemo damnavit 
hucufque, ficut cun&i damnamus (^cura S. Th. 2,2ae. qu. 
169. art.2. ad 4.} fabricare Idola, imo & infidelibus ea 
vendere, quos fcimus ea adoraturos, ne idololatriae per 
fe fequendae concurramus. Mirorque , Lutheranos non 
afferere, DEum,cum praecepit : (x) Non facietis vobis, 
fculptile, (addiditque) nec titulos erigetis, nec inftgnem la- 
pidem ponetis in terrei vefra , ut adoretis eum; reprobafi 
fe religiofum opus Jacob , qui in monumentum promifli- 
onis fibi fadae, & in fignum ,quod (y) • vere effet Dominus 
in loco illo ( Bethel ) - - Surgens , tulit lapidem , & erexit in 
titulum ; fundens ( exteriori utique cultu) oleum defuper : 
in quo , Deo fibi reprefentato, votum vovit , offerre deci - 

7 p 3 m4s 

(t) Breviar. Ord. Pr»d. in Officio Omnium SS. (f) Exodi 30.4* & 5 ; 
(x) Levit. 26. i- (]y) Gen. 16. fs§u. 




-§sjg( « )®st- 


mas omnium , quae DEus efTet Jibi daturus ; tantum autem 
abeft,ne DEus id male tulerit, ut legamus, (z) DEum 
ipfum, Jacob pietatem laudantem , novaque beneficia 
pro eo retribuentem : quem tamen audimus, ingrefiur/s 
Judaeis in terram Cbanaan , praecepifie : £a) confringite 
titulos , & fatuas comminuite --(.b) caeterisque gentilium 
regnis occupandis : arat eorum fubvertite , & confringite 
Jlatuas , lucosque fuccidite , & fculptilia comburite; quod fae* 
pitfime (c) repetit. Quadam ergo diftindione a DEO 
Ipfo inftruhimur ,ut cavenda idololatria,ftatuas confrin- 
gamus Gentilicas ; in fignis tamen exterioribus , DEum 
pro beneficiis nobis exhibitis recolentes, ipfum ejusdem- 
que fandos adoremus ( modo infra explicando. ) Verbo- 
que Dei t patebit ; num iftud , potius Luthero fuerit lapis 
offenfioms , quo, Jacras imagines ( a cultu figni & refpedi- 
vo) rejiciens , in facrilegium rueret, Q ut juftifiime dixit 
ffavorskius ; quam nobis , ( ficut Apologifia objurgat ) ut 
pracipiti lapfu , in Juperfi itionem , & idololatriam incidifle 
cenfeamur. 


Quia ergo , /Jpologifta , Q ficut caterorum Luthera- 
norum )opufcula, in Religiofum Orthodoxorum cultum, 
pluribus erroribus fcatent, quam lineis , fuo ordine hu- 
jus ineptias percurramus - - Graea non minus , quam La- 
tina Ecclefia ( prolfequitur eadem pag. 49. ) fuperfiitione 
& idololatria fuppofita/ tolerabilior ejl , in quibusdam , il- 
lius , quam hujus fententia. Primam , ecce , rationem 
quam aflignat. - “ Grcecos , nimirum ( ait) imagines non 
fculptas , utpote , quas tanquam idola fugiunt , fed pittas 
tantummodo habere , confiat. Acutiffime nonne Luthera- 
norum Theologi ! Ecquis , nifi Lutheranus ineptiens 

tolerabiliorem diceret idololatriam ( quam , etfi falso, fuppo 

nit ) 


(z) Gen. 31. 13. (a) Num. 35. $ 3 . (b) Deutcr. 7. 5. (c) DeoKr. 12 - 2 . - 

16* 32 . & alibi. 



nit ) in fimulachro piSlo , quam fculpto ? Scio , fere om- 
nes ejusdem fe&ae fcriptores de rebus Rufii * , hujus er- 
roris taxare Ruthenos $ addidit Apologifta, eundos com- 
prehendere Grecos. Eft ne idem , imagines C Si dare- 
mus) habuiffe pidas, ac damnaffe fculptas? Quis non 
rideat ? Si Confefiionis Ecclefi ae Orientalis , queft. 55. Apolo- 
gifta legiffet integram , inveniffet (pag. 3 2 $ D Quemad- 
modum enim , cherubim , qui tabernaculum foederis inumbra- 
runt , genuinos ipfos cherubim , qui in Coelo Deo apparent, 
reprefentabant , &“ adumbratos tamen illos ADORABANT 
IJraelite , & venerabantur - - eodem modo , cum Judaei ta- 
bernaculum foederis venerabantur , convenientique honoris 
cultu excipiebant (2. Samuel. 6. ) eo nil peccabant , neque 
hoc Decalogi praeceptum irritum faciebant , quin potius exi- 
mia Deum gloria honorabant. Pari ratione , nos etiam fa- 
cras imagines venerantes &c. Itaque , non pittos Cherubim 
ibi praecepto DEI appofitos , meminiffet , fed (jd) duos 
Cherubim aureos , & PRO DUCTILES - - utrumque latus 
propitiatorii tegant , expandentes alas , & operientes taber- 
naculum : Unde , Graecos , imagines fcupltas, tanquam 
idola fugere , non deliraffet. Quid enim quod , rufticis 

credituris. Patriarcham Alexandrinum Metrophanem Cri- 

topulum adducat Apologifta fic fentientem ? Hic, juxta 

fapientiflimum Gra;cum ([e) Nicolaum Comnenum Papado- 

poli ), iftud , ficut alia axiomata , ab amicis & hofpitibus^ 

fuis Lutheranis didicit t quique ( afferens , in Antipanoplia 

cap. de confefiione myfltca : cum peccato deleri & poenam 

peccati ,ut poenas pro illo a juftis luendas poft mortem, 

neget)/ (i) impudenlior in Antipanoplia & in Epiflolis , 

quibus , blanditurus amicis fuis haereticis , nifus eft ,hxr e fum 

Arftoarum coloniam in Graeciam deducere. Idem fg), elapfo 

fdteu - 

(^d) Exod. 25% 18. (e) Nico!. Comff. refp. I. Misftag. Sed. 8. n. 10. pag. 50, 

Coi. I. ( f ) Ibid. n. 2. (g) Idem Comn. refp. 3. Sed. 6. n. 4. pag. f$ 4 * 


110 


4«C & 


, nundinatus longk pregrinatione ( in Germaniam } 
pefitlentiffima dogmata penes Lutheranos , queis mox A lex an. 
drinas infulas mercaretur ; in feneftute perfidiosa , apud igno- 
rantem plebeculam potens , aufus ejl , Stoicam Seciam Chri- 
Jlianis ingerere , pariaque peccata omnia , fupercilmk teme- 
ritate docere. Sic fcribit ( orat, in eos qui omnia innovant) 

(h) : etque delinquit qui minima defpicit , & qui maxima : 
Quid nova vocabula , nobis , peccatorum , ingeris , dicens , 
gUJEDAM LE THALIA , QUASDAM VENIALIA ? 
Jimpliciter omnia mortem anima inferunt &c. Sunt ne ver* 
ba haec ipfiflima Lutheranis , & Calvini fis communia? 
Etiam ad ufuram, horum accepit dodrinam , cum ifti 


graviora peccata concedant ; Chritopulus , <cque peccare 
dicat) qui minima defpicit y & qui. maxima cujus oppo* 
/itum ) praeter mille Graecos authores Q quibus Comne- 
nus utitur j ex ipsa Ecclefiet Orientalis Canfejfione ■, Ortho- 
doxe creditum habetur ; quae , 0) divi f° pacato in mor- 
$ale y & non mortale ; ait : peccatum non ad mortem , QUOD 
ET VENIALE aliis quibusdam nominatur , illud e fi ; quod-- 
non adimit gratiam Dei , nec morti aterna reos addicit &c. 
Quidni idem Chritopulus . imagines eundas damnare in 
Graecia incapax, Lutheranis blanditum dicamus, fculp. 
tas , idola dicentem, ut importor Apologifta, contra Grae- 
cos, illius adduceret teftimonium? Quod, ut, nedum in 
dodrina, fed in fado quoque videatur falfiflimum,* lega- 
tur primo Confeffio Orientalis Ecclefite , Quam totam qui 
percurrerit, nec minimum hujus erroris fundamentum 
inveniet: Secundo; in Confelfione quam Magnus CZAK 
Joanes Bafilidis, Lutheranis no viter ortis objecit, legitur: (Q 
divinis imaginibus ; fefu , Domini & fervatoris nofin 
puri (fima Genitrici * ejus - - qua ejl mediatrtx falutts homf 

£ JJ tfUMy 

• » , « . * c % I 

(h) Ap. Cornnen. ibid. CO 3 * Q 0 * l 7 * ^ ^ 

pag. 304. Cl) Bafilidcs refp. ad Confeff. Rohit*. cap, i 3* 



12 I 


rttttn , «c per eam placatus ejl nobis Deus - - pote (latum c<ele- 
jlium, Sanfforumque omnium; qui , Jaluti nofira opitulan- 
J ;ur £ sive pi&ae, five fculptaefint 3 cultus praedandus a£ 
feritur. Tertio, teftes adduco quotquot Ruthenorum 
Ecclefias frequentaverint, qui , etfi haerefi obccecati , 
imagines fculptas Jefit Cbrifii , ibidem fe vidifle dicent, 
nedum fuper altare in facrificii loco ; fed extra ad po- 
pulum oftenfas j in Ecclefi® Ufpenie Q ideft, Aflumptio- 
nis B. V. Moskuae, fupra omnes piduras , portse fan- 
duarii eminet talis , ut magnitudinem viri cujuslibet 
aequet. Quarto , legant Lutherani laudatum ab ipfis 
D. de Meiersberg. Legatum Leopoldi C* far is , ad Cza- 
rem Alexium Michaelovttz y Sereniffimae nunc imperantis 
Anna Avum (Anno 1661.) qui etfi a Gallis , imo & 
Germanis ipfis, & C m ) Lutheranis, cenfeatur nimis in 
Mofkovitas injurius ; htec /crtbif, (n,) Sculptas imagines , 
praterquam in Ecclejia altarii Moskovita rejpuunt ' fentit 
igitur , jam fuo tempore, licet maledicus, eas in altari 
habitas ,& adoratas. Etfi ergo, antiquitus, non in 
ufu communi eflent, minime deteftandas fculptas ima- 
gines apud Graecos fuifie, fed aeque adoratas, acpidas, 

ex dicendis patebit amplius. 

Secundani tolerabilioris y Gracorum y pTc£ latmis , J en K 9* 
tentia , caufam , in Theodelirante Apologifia ( pag. 5°0 
Legamus : licet Chrijli , & SanUorum , Angelorumque , 
vrout in humana forma apparuerunt , imagines , in pretio 
( Gr$ci ) habeant , ipfius tamen Det , apud ipfos imaginem 
non repertas ; utpote , quem ceu /piritum infinitum , effigie 
quadam , aut coloribus pingi poffie negant : imb , fine cri- 
mine, id fieri non pojje , afferunt. Contra mendacium , hic, 

7 quo- 

Vide Gudmund. Krook. de Stat. Eccl. & relig* Moskov. Sec. I. caj. I. 

5< 9# p a g. 9 . (n) Meiersberg. itinerar, pag. 27. in verfione Italica Neapoli 165/7. 



quoque, praediros occulares , mecum profFero teftcs, qui 
Ecclefias Sanfttjjima Triadi dicatas vifitaverint. In lftis 
& aliis. Trinitatem , tum in tribus Abrahd apparentibus 
viris, tum in antiquo viro Filium Chriftum in finu ha- 
bente, fupraque volitante columba, expreflam viderunt: 
in fupramemorata Ufpenie,\macx pulchrioribus Moskue, 
ad pedes fculpta» Crucifixi imaginis , formofifliina offer- 
tur major depida tabula , Patrem seternum cum Filio, 
fimul , adextris, B. Virginem coronantes, fuprapida co- 
lumba, fpiritus Sandi typo , oftendens : imo generalif* 
fimum fuit , fupra Ruthenorum templorum fanduarii 
altaria, pendere fculptara columbam in Spiritus Sandi 
typum, in cujus vacuo finu, venerabile Euchariftiae Sa- 
cramentum aflervatur. Contra errorem , vero; quod, 
Jine crimine hoc fieri nequeat , quis negavit, nedum decipi , 
fed ftupidum efie eum , qui , Deum in fimilitudine crea- 
ta perfefite vellet exprimere? Nec Deum pofle finitam fpe- 
ciem impreflam creare, ipfum intelledibus Beatorum re- 
prefentantem perfede & clare , docet (p') fanior Theo- 
logia ; fed ut clare percipiatur , ipfe , fine fpecie diftrin- 
da fit eorum mentibus prasfens: Quomodo ergo Deum 
exterius figurabimus? aut; (p) cui fimilem fecimus Deum? 
aut quam imaginem ponemus ei ? Perfedam , quam Deus ip- 
fe non fecit, externam, impoflibilera fuppofuit (q)facra 
Synodus 7* quam fequimur, inftrudi, quod (r) Deum ne- 
mo vidit unquam : imperfedam tamen , quomodo Deum 
apparuifie Prophetis & Patribus , notumque ab ipfis fub 
exteriori figura legimus toties; nec Synodus interdicit, 
nec exemplo Dei contrariam credimus, ut ex facra hi- 
ftoria depingamus. Ne autem Lutherani amplius id no- 
bis obijciant, non ad ipforum primos Theologos , hoc 

idem 

t » »> 4 >- 

(a) Thomiftae omnesTraft. deviOone Dei. (p) Ifa. 40. l8« Ol) AU. 6. 
Tom.4. ap. Caranza fol. 251. ( r) Joan. 1. 18. 






UJ 


_ ^ — i j. — — « ^ ■ ■■ ■ ■ ■■— ■ 

4 dem docentes ( ut poft primum , fecundum Chemni- 
tium. loc. de lege fub Decalogo. Controv. 3 * in ad- 
not. ad catech. Dieter pag. 646. ) fed ad Catechefim 
ipforum illuftratioremCquam, ut video, Apologifta igno- 
ravit) eos advoco (s) licet ne ( interrogat^ imaginem Dei 
Patris & Filii , & Spiritus SanSli, depingere ? Deus ( refpon- 
det^ in efflentia , & natura fuk , quia Spiritus invifibilis & 
infinitus efl , effindi, «ut depingi, nec debet , nec potefl. Qui* 
ZT Deus Pater ANTIgUl DIERUM IMAGINE ( Da- 
nielis 7. 9.) itemque , VIRI INSIDENTIS SOLIO flfa. 6. 
l.) fle mani f efl avit ; Spiritus. S. , vero , in flpecie columba 
apparuit fMatth. 3. 16. ) fine impietate ulla tales apparitio- 
nes depingere licebit. En Quomodo, tolerabilioris , Grae- 
corum , quam Latinorum, Theologia , Apologiftffi Luthe- 
rani judicium ferent, qui propriam Catechefim ignorant. 

Tertiam .quam ,ad idem , rationem dedit, ftupidius x 
ipfe A^gifla revocavit; dum ( pag. 50. ; minus Lati- 
nis deficere Graecos, probat, quia cultum quem Duham vo- 
cant imaginibus tantum deferendum docent , neutiquam 
autem , eum qui LATRIA adpeUitatur , quive floli tantum 

debetur Deoi Sui tamen oblitus ( pag. 53.) fc nbit. Pa- 
rumque foeliciter , per diftinEIionem tm DULIAM ET 
tATRIAM , INROMaNJE quoque Ecclefia Scholis fatis 
frequentatam , hinc Cideft ab idololatria)/* expedire ad- 
nituntur. Si enim , etiam terminis ipfis Graecis utimur 
Romani , Latria & Vulia, ad diftinguendam adorationem 

foli Deo , fan&isque praeftandam ; intolerabilior nt Apo- 
logifta oppofitio, quam fuperftitio Latinorum ,praeGi:e- 
cis; ex quorum unanimi, etiam in vocibus, confenfu, 
tolerabiliorem^ in Graecis» ipfam Latinorum (ententiam in- 
fert. Duliam & Latriam direde non diftinguimus ■ ob- 


CL* 


r#) Canradi Dietetici.- Inftitut. Catechet. i Lutheri catechefi deprompta, de 
v 1 Decalogo, inft. 4 2 *P a 2*73v 



jedis & imaginibus , fed Deo & fandis : id autem dpolo- 
gijla confudit , quia neque quod Graeci , neque quod 
Latini dicimus, capit. Latria , & Dulia , diftribuntur 
objedis; & propter ifta, pariter diverfificantur in lignis. 
In objedis eft excellentia , fuprema in Deo, cui per La m 
triam fubijcimur/ 8 c participata in fandis, quibus reli- 
giose fubmittimur , per Duliam. Inter hos , & eorum 
figna , difcrimen eft aliud ; quod /ignis , fecunda- 
rio, non propter fe, fed propter prototypos , adorationem 
damus , ( ut ex Nicaena Synodo. 2. ( Ad. 3 .) jam diximus^ 
Et in TridentinU ( Seft. 2y.J clarius explicatur, cautiusque 
praevenit Confeftio Orientalis Ecclefiae C qu. 55 - cit. in fi* 

ne) dicens: illud modo curandum nobis , ut cuique imagini 
fua addita Jit infcriptio , qu<£ , cujus fanSli imago Jit , tn~ 
dicet i ut eo facilius intentioni animoque adorantis fatis- 

fieri pojjit ; ficut de fado fit in Ruflia , tum in Eecle- 
fiis , tum in privatis domibus. Eundem ergo cul- 
tum , etfi diverfimode , praeftamus imagini , ac ob- 
jedo quod recolit ; fed illi tranfitive, & propter illud; 
ftridiusque loquendo, nec Latria datur imagini Chrifti, 
nec Dulia facris Sandorum : voces hae /iquidem, fonanc 
interiorem fubmiffionem erga eum qui adoratur, quam 
nunquam imaginibus , fed prototypis deferimus : Im- 
proprie autem & refpedive , five Latrtam , five Duliam t 
imagini praeftamus , quatenus exterius lignum exhibe- 
mus fubmiflionis internae , qua Deum & Sandos adora-; 
mus: itaut imagini Chrifti, ut ligno, major adoratio 
( Latria fcilicet) impertiatur quam cuilibet Sandorum, 
qui ob excellentiam propriam adorabiles, etfi ad imagi- 
nem fint Dei, fola Dulia colendi funt, ut advertit. S. 
Thomas 2. 2. qu. 103. art. 3. ad 3. & 3. p. qu. 25* ar f* 
3. quia idem eft motus ad imaginem, & in rem imagi- 
natam. Hoc docent Catholici , fiye Latini fint > five 


- esit m )M- 

Graeci. Hoc docuit Javorskius. Hocque neganti Luthero, 
verbum Dei lupis fuit ojfenjionis. 

Idem fenfit jam ipfe Apotogifta , qui (ne alia quo- ir. 
que culpa vacaret) fandlos quofcumque adorandos ne- 
gavit, ut imaginibus redditum cultum, idololatriam re- 
peteret. Quod utfuadeat, plus fuperbiae , quam per- 
fpicaciae oftentat. En ejusdem verba ( pag. 52. ado- 
randos tamen , colendosque ejfe Q San&OS ) eo magis abnuir 
mus , quominus , ip(i , probaturi ejfent , fi nobis Juam dec la- 
rare pofient fententiam: Q San&orum animum, etiam non 
loquentium , comprehendifle fe jadat; & profTequitur) 
cumque , quod rerum nojlrarum conjcit fint ( San Qli) aut pre- 
ces noftras , votaque audiant , atque cognofcant , probari ne- 
queat ; nonne vanus e fi, omnis ille cultus , irritusque ? & C. 

Jam Orthodoxos percepifle hic exprimit, quod imagines 
ob prototypos adoremus; fed in novam labitur haerefim, & 
deteftabilem arrogantiam. Quid San&i de nobis eos ado- 
rantibus fentiant , dicit inflatus ifte homo, fe nofcere ; 
negans , San<fk>s nojlrarum rerum ejfe Confcios^precesque no « 
Jlras & vota audire , aut cognofcere . Plus blasphemaverat 
Calvinus , fcribens. (t) Quis, eousque longas ^ fanSlis , efi 
fe aures revelavit , qua ad nofiras voces porrigantur ? - Imo 
gc Lut herus , dicens : (u) P ro meritis S. Petri , ne unum 
quidem obolum darem ut me adjuvarent , quia feipjum juy 
vare non potefi • Sed Apologifta pius fuperbit,dum,San- 
ftos e coelo nos audire aeque negans, ipfe, e terri fandos 
{e comprehendere ja&at. 

. Si his opponerem- S . Thomam ( 2. 2. qu. 83. art. 4. 12. 
& 3. p. qu. 10. art. 10. ) docentem, fan&os ecoelo,vel 
in Divina eflentiA clare visa, vel fpeciali libi a Deo fafta 
revelatione , preces & vota noftra percipere; altiorem, 
{ibique infipidam proponerem Theologiam ; quam , ut 

Q_3 folent 

(t) Calvinus, inftitut, lib. 3. oap. 20. £• 24 ' 00 t-uther. inatt. 4. qu. 6. 


•W( $ )M- 


126 

folent, ne ludibrio vocent Thomifiicam , eam legant cap 
1$. decretorum fidei , in Confilio Senonenji ; ubi damnan- 
dis haereticis , fandos orationes noftras capere neganti- 
bus, dicitur: quam idfalfumfit , eum facilt inteUe£lurum> 
qui non ignorat 3 fanttis pervium ejfe Omniforme Divinita- 
tis fpeculum , in quo , quidquid eorum interjit t illucefcat - - 
Ciariusque in Divina fapientia , (eu in verbo , quam in 
terris cognoverint , fine verbis /bnantibus i $\ma.t\uz a Bea- 
tis percipi, docuerat Auguftinus* lib. 1 1. de civ. Dei. cap. 7. 
& 29. Si Hyeronimum adduco afferentem; (x[) Vigilantium , 
ob fimilem Lutheri Dodrinae , de barathro fui pedoris , 
Coenofam evomuijfe fpurcitiem ; acrem fed juffam audirent 
cenfuram. Si A ugufinum repeto, jam . (jf) contra Fauftum 
Manicbeum ; nofcent unde ducant Originem. Si Lita- 
nias ; (i Lit burgi as Bqfilii & Chryfoflomi recolo; di* 
cent , totam Ecciefiam per 14- ffecula clamaffe in vanum. 
Si memoremus haereticis ( z ) hmbrofium £a) A uguftinum 
& alios ; nec verentur in omnes faecul^. SS. PP. naevum 
fuperftitionis impingere. Si Cyprianum (b) rogantem 
Papam Cornelium , ut quem contigerit primum Deo frui, 
poft mortem, pro alio j pro fratribus & fbroribus ( hic ma- 
nentibus ) non cejfare ab oratione ad Deum flagitet : 
Si eundem (cj hoc ipfum a coeteris fidelibus expeten- 
tem : Si Origenem , ( d ) cum , nec dubitandum afleruit , 
orationibus nos juvare fandos antiquiores, opponamus; 
forsan corrupta, faeculorum 2. & 3. monumenta audier 
mus. Si Pontificem Romanum Felicem /. dicamus , or- 
dinaffe, (e) celebrandas Miffas fuper fefulchra Martyrum , 
aut ubi ifta non effent , poni fub altari eorum reliquias 
anno 272.) quod (notat Caranza) dejlruxijjc Lutheranos 
v . ■ : 

(x) Cap. 3. adverf. vigilantium. 00 Aug, lib. 20. c. 4. 15. (z) Orat, de prae- 
r ».„. Sacerdotis ad Mifiam. (a) Lib. meditat. cap.40. (b)Epift. 57. CO*"®” 1 
Gyprian. Lib. de laude Martyr, ad Moyfen & Maximum, &c. niim. 68- & 8*. 
(d^ Origen. hora. 23. in Numer f (e) Caranza* fol. ao. & Burius p»g* 39« 


parat. 


127 


•fcsc m 


tempore : Si Pium /.(anno circiter 160.) addamus , (0 

Novati Thermas, in Templum S. Potentiana dedtcajfe: Domum 
fcilicet Pudentis Senatoris, Sandarum Pudentiana&Pra* 
xedis Patris, in qua Petrus Apoftolus Romam ingreflus 
hofpitio receptus fuerat; nec Romano Martyrologio fi- 
dem dabunt haeretici, ubi (die 26 . Julii) de ejusdem 
Pontificis Fratre legimus: Roma, Sanfti Pajloris Prasbite- 
ri , cujus nomine titulus extat in Viminali apud S. Pudentia - 
nam. Si Novatoribus iftis negantibus fuifle fub Impera- 
toribus Ethnicis, ante Conftanttnum Magnum , certa Templa 
vel Locum determinatum, quo , ad Sacra , Chriftiani con- 
venirent; adjungimus, Evarijlumdc Anae letum, ex Grae- 
cis , Romanos Pontifices immediatos ad Sandum Cle- 
mentem, Apoftolis fere coetaneos, de facris locis decrevit 
fe; (g) dnac letum , praecipiendo in illis celebrari; Evari * 
(lum, diltribuendo Praesbiteris & Diaconis determinatis 
domos Divino cultui mancipatas : Si tandem eredam in 
Hifpania, Cafar augusta, per Jacobum Majorem Apoftolum, 
fervatam adhuc , in Columnae aeque marmores fumroita- 
te, Beatiflimae Virginis, ufque adeo, e toto fere terra- 
rum orbe peregrinis confluentibus, cultam imaginem; 
ex traditione totius Hifpaniae, Barchionenjique (h) An- 
nalifta Flavio Lucio Dextro ( cujus, ejusdemque Patris 
S. Patiant meminit S. Hyerontmus ; in fibi dicato libro de 
feriptoribus Ecclefiafticis ) reproducimus : nec antiquif- 
fima monumenta, nec Canonica (i) Ecclefiaj jura, dicent, 
Lutheranis novi-fciolis praeponenda. Quo ergo me ver- 
tam , ut homines , eunda praeter fe fpernentes convin- 
cam ? Dum fuae fedae authorem , in hoc pariter a me ci- 
to producendum fpedant ( fiquidem ut in Sandorum 
r memo- 



f f \ iMem Authores ad Pium I. (%) Iidem Authores, & alii, (h) Chroni. 
con Flav. ad An. Chr. 38. ( i > de confecraiione dif. j. cap. fyifcspus Det. ex E. 

pift. I. Anacleti* 


n8 




memoriam , titulos feu Ecclefias dicatas negent , Luthera- ■. 
«i, nullas ante Conflantinum Af. fuiffe , dicunt ) explica- 
tum mihi vellem loquendi modum ( in Adis S. Silveflri 
/kj) expreffum) fub Confiantino M. fide jam publica: TEM- 
PLA CLAUDANTUR , ET ECCLESIAS PATEANT ; 
nifi fupponantUr enim Chriftianorum , vocatae, Ecclejts 
( ficut gentilium , Templa) etfi occultae, ubi perfecutio 
aliter non permitteret, potius dicendum erat, erigantur , 
facrentur , quam PATEANT , quas fupponuntur occul- 
tae: -Nec minus dicam, Chriftianos ante Conftantinum fer- 
vidos; ad pro domo Chrifti fubeundum Martyrium; quam 
pro liberandis a Tyrannorum manibus Ecclefiae thefau- 
ris,ob quae £1} pauperibus erogata, per eorumque ma- 
nus ad coeleftes thefauros praemifla, vivicomburio afla- 
tus, Chrifti Hoftia fuit, Xijli Secundi Diaconus , nofter 
Hifpanus Laurentius . Sicut, itaque, primi Chriftiani , 
colledos ex devotione fidelium Ecclefias thefauros oc- 
culte fervabant, abApoftolorum (m]) tempore, per mi- 
niftros Diaconos, adEcclefise, & pauperum ufus; itaoc- 
culta habebant loca, Deo, & in Sandorum honprem 
dedicata, ubi ad facra conveniebant; quomodo Pium /. 
legimus S. Pudentiana dicafie Ecelefiam , anterioresque 
Pontifices, ad Iaera , elegifie fepulchra Martyrum Seban- 
dorum ; tum ad ipforum cultum , tum ad eorundem 
circa nos Patrocinium implorandum : jamque fteculo 2> 
Angelorum aureas imagines , ad Laudem DEI & Gloriam 
habitas, teftatur Patriarcha Metkodim Q orat. 2. de Re- 
furredione. "j 

Jamque, ad hunc a primitiva Ecclefia probandum 
praeditum cultura in imagines & fandos , iftorumque 
creditam, & invocatam interceflionem , Lutheranis Lu- 

... ... -thera* 

. . i w’ J • 

(k) Apud Burium in vita Cleti Ponkifl pag. y. ( I ) Eccl. in OfRc. io. Aug. 
(m) A&. 6- & alibi. 



129 


thtranum producamus Authorem. Et quidem ( cum in 
fine quarti Jaculi , jam fateatur s. Ipologifta (pag. 5-4.) in 
templis toleratas imagines , non tamen antea) tam ratum 
firmumque , dicit, & extra omnem dubitationem pojitum ma- 
nere , donec qui diffentiunt , vel unico EXEMPLO , vel uni- 
co TESTIMONIO EI D E D I G N O , fecus fe rem habere , 
demonfiraverint : Nec dubito, inter alios, hoc ipfum le- 
gifle apud fibi &Lutheranis eundis FIDE DIGNUM 
P F A F IUM, feribentem : (n) Jaculum hoc ( quartum) 
multis jam fuperftitiombus fuit maculatum ( inter quas ) reli- 
quiarum venerationem hoc avo cceptam - - peregrinationes 
religio/as ad fe pulchra Martyrum : - Invocationem Sanlio - 
rum. Captus quoque hoc faculo fub finem fuit Imaginum 
ufus. Crucisque veneratio. Eft ne (Xutherani Theologi !) 
fidedignum hocce teftimoitium ? Audivimus, pro vobis, 
raucifonum hunc Tubingenfis veffraj Academice calamum: 
audite eundem , & vos , pro nobis , aliter antea (/secu- 
lis tertio & fecundo ) ufque ad veftrum faftidium per- 
fonantem ( o) De cultu religiojo , Angelis , /anilis , imagi- 
nibus , reliquiis , Cruci , Eucharifiia , prcefiito , filent omnia 
hujus avi (^fkculi 3. ) monumenta ( quse non poteff affer- 
re negantia ) etfi memoria Martyrum , & SanSlorum annua, 
& oblationes pro Martyribus , jam celebrarentur ; CREDE- 
RETUR £>UE ILLORUM PRO VIFIS INTERCESSIO. 
Item (p) Ritus Ecclefiafiici , hoc faculo , mirum , quantum 
au&i fuere. Inveniuntur hic jam ALTARIA- - certa 
domus congregationibus J 'acris defiinatce , Grace , Kiriaka , 
ubi nempe ob perfecutiones fieri poterat , ut Chrifliani , cer- 
tis in adtbus convenirent. Infuper.* (qj queis ritibus , ad- 
dimus , faculo SECUNDO JAM NATOS , DIES FESTOS, 
Dominicam , Pa/cha , Penthecoflen , D lES/FUE MARTY- 

R RUM 


(n) Pfafius faeculo. 4. cap. 3. 9. pag. 77. & 78. (o) Tfafias fseculo. 3. cap, 

2. $. 2. pag. 48. (p) Ibid. §. 3. (<3) Ibid. §. 4. pag. 50. 


130 


•«§( & m~ 


RUM ANNIVERSARIOS. Seculo quoque faecundo di- 
xerat (r); Loca conventus Chrijlianorum , non fuere templa, 
qualia tunc nondum extabant , fed Domus privata , ccena - 
balnea , porticus , CHRIPTAE denique & COEME 
TERIA MARTYRUM ( Si h»c fateamur, fepulchra' 
Martyrum habebantur ad cultum) In conventibus (pr 0 f. 

fequitur } vero htfce peragebantur - - feptimo , commemo. 
rationes MARTYRUM. Q fubticuit , religio pe) Rurfus: 
Cs) Fefla hujus Jaculi 2. fuere , Dominic us , Pafcha , 

Penthecofies : gllEIS & ADDI POSSUNT ANNUAS 
MARTYRUM COMMEMORATIONES. CRUCIS SIG- 
NUM T, hoc obtinuijfe tempore , facile negabit. 

Eft ne Martyres & SanElos colere ; oblationes pro eis , & 
memorias celebrare , credentes , eorum intere e fjionem pro vivtsl 
Hoc fi negant Lutkerani ex (faeculi quarti} fcrjptoribus, 
Athanafio , (]t) invocante Mariam Virginem; Gregorio Na- 
zianzeno , (u) orante *£. Athanafium ; Hyeronimo , Qx ) 
rogante ad 5 . Paulam ; & aliis: fuum confulant Pfafium , 
quem fic fseculo 2. & 3- feribentem , pro inventis in fine 
feeculi 4. imaginibus, dicent FIDEDIGNUM. Certa , 
item, domus defhnata / 'acris agendis; feu Kiriaka , aut 
Latine DOMINICAE , nonne erunt Ecclefiae ? Altaria in- 
fuper ere&a ; /)/££ FESTOS , ANNIVERSARIIS MAR- 
TIRUM dicatos ; in his, facra2 commerationes ipforum; 
in ufuque Crucis Jignum , dubium relinquent, Sanlilorum , 
reliquiarum , imaginisque crucis Chrifii adhuc non inven- 
ta^ cultum Religiofum ? Si Academia ffenenjis , pro tu- 
endo fuo Apologijla Buddeo , Pfafium non fdedignum pro- 
nuntiet i TubingenJtSy hunc ejusdem Cancellarium fuftine- 

bit ; 

’>% “ r. i *-'* . -* 4 ' j \ ^ ■" * 7- * s . 

'( * * L , i V * ’ ■» ’* • v * - ’’ * +JI *. • , % • 

(r) Idem fec. 2. cap. 4. 5 . i. pag. 31. (1) Ibid. £. 4. psg. 35. (0 Arthanas. 

fer. fn Evang. de Annunc. B. M. infine. (u) NazUnz. orat, in S. Aihanaf. 
in fine. (x)Hyeron. in Epitapho S. Paul». 



bit/quo, pro ipfius inconfequentiis mutuo Lutherani 
pugnabunt. 

Sed quid, humana, in veneratos, invocatos, inter- 


cedentesque pro nobis Sandos, producimus teftimonia ? 
Si cum (y) Hyeronimo arguamus ; potius orandos, inter- 
celfurosque (jfine Chrijli mcdiatorts offensa, i. Timoth. 2.) 
inferemus eos in coelo , quam ( fine eadem ) rogabat Pau - 
lus viventes ipfum adjuvare , orationibus pro illo ad 
Deum - - utque, nedum pro feipfis , fed (]a) fimul pro no - 
bis (j ipfo Paulo fcilicet) orarent , etiam Thejfahnicen/es 
(jbj) monet: ficut, (c) orare pro invicem ut Jalventur , in- 
flruit eundos Jacobus. Clarius tamen , rogaturum fe, 
Petrus, fd) pro manfuris invita,/»^ ejusdem obitum ob- 
tulit, dum adhuc in terris feriberet : intercedentesque de 
fado , Oniam , Qg) & Hyeremiam, pro omni populo Judeeo- 
rum y & universa fandta civitate legimus , ( plurimaque 
omittentes]) invocandos didicimus a jjacob^ Angelos, & 
fandos; cum benedidurus Filis Jofeph , protulit: (f) 
gelus qui eruit me de Cunftis malis ( fcilicet 0 Laban ( g ) 
& Jacob ) benedicat pueris ijlis : ET INVOC ETUR NO- 
MEN MEUM SUPER EOS , NOMINA gllOgllE PA- 
TRUM MEORUM, ABRAHAM , ET ISA AC i quorum 
merita, ne DEus deleret populum, a Moy/e fibi propo- 
fita , afpexit , (h) placatusque ejl Dominus. Et quomodo 
pofient habere (i) Gaudium tn coelo Juper uno peccatore 
poenitentiam agente, plus , quam fuper nonaginta novem ju- 
Jt is , qui non indigent poenitentia , si juftorum & pecca- 
torum res invia, Sandisnon conflarent in Patria? Pa- 
rum dicerem, Si Lutloeranis praefentibus infblubilem ex 
Jacob adduda deprecatione pro orandis Sandis, ratio- 

R 2 nem, 

(y) Cap. 3. contr. Vigilantium, (z) Rom. 15-30. (a) Colos. 4. 3. (b) 2. 

Thelhi. 3. 1. (c) Jacob. 5. 16. (d) 2. Petr. 1. 15. (e) 2. Machab. 15. 

12. & 14. (OGen. 48. 16. (g) Gen. 31. 29. & 32. 2. (h; Exod. 32. 

14. (i) Luc. 15. 7. 


1$2 


w * ;g^- 


nera. airemem: nullam, etiam nafciturl , da»e vahbtaT, 

mfi frivolam , evafionem. * 


5 . Neque Apologifta , ex non praftita fandis wfis 
adoratione , contendens eandem iftorum imaginibus dei 
negandam ; etfi ( pag.54. , ) faflus, feculo 4. imagines in 
templis introductas , minime adoratas ; aufusjam eft ei- 
dem argumento fidere ; ut fseculo, quarto & deinceps 
fandos,nec religiose adhuc cultos afiereret, quo, nec ad* 
oratas imagines asque inferret: timuit liquidem,nos li- 
bi reproduduros , Templum, S. Epiphanio , ab ejusdem di- 
fcipulis dedicatum , imagine ipfius in eodem expolita ; 
ficut Iconomachis oppofuere Patres in feptima Synodo 
(Aft. 6.). Templorum autem dedicationes, impotentes 
haeretici negare fuifle cultum , blasphemant, jam in lan- 
diffimis fbeculi 4. Patribus fuperftitiofum. Idemque ref- 
pondebunt ad Religiofum Conftantini fadum relatum a 
(k} S^Damafo Papa , locantis in Ecclelia Later anenji , ar- 
genteas y Chrijli , duodecim A pofl olorum , & ejuatuor Angelo • 
rum imagines : ficut in Ecclefiis per ipfum in Palejhna ex- 

trudis, ubi maximam , ex auro & argento, imaginum 
copiam pofuifle, refert Q 1 } Eufebim , Nec minus infui - 
tabunt in Eajilium laudantem pidorem , qui in ex- 
primenda Barlaami manu pro Chrifto combufta, ipfum 
Bafiltum in Templo concionantem fuperaverit ; unde 
potius fortitudinem Chriltianam perliiaderet pidura, 
quam verba : & in ejusdem fratrem (n) Gregarium NiJ - 
fenum, facras piduras in Ecclelia laudantem, quia folet 

piPiura tacens , in pariete loqui, maximeque prodeffe : in 

eundos, item , lequutos S,SylveJlrum, Pontifices, quos (0) 
Adrianm /. refert , templa facris imaginibus exornalfe, 
quos omnes , nedum contra Calvinijlas , fervandas, fed & 


con- 


(k) Damafns in vita Conftantini. (1) Eufeb. lib. Sc 4 . de vita Conftantini* 
(m) Bafil. orat, in S <Earlaam. (n} Orat, in J heodorwn. (o) Libr, pro imaginibus» 


I 

l 


•me m )m- 




contra Lutheranos , adorandas intellexifle, clarius expli- 
caverat ) Bajihtts : QconUa Julianum Apojlatam, etiam 
in facras imagines debacchatum) quapropter, imaginum 
Morum hiftorias, (fcilicetChrifti, Mariae V. , Apoftolorum, 

& Martyrum) HONORO, & PALAM ADORO ;'>HOC 
ENIM , k SS. APOSTOLIS NON ESP PROHIBITUM, 
SED IN OMNIBUS ECCLESIIS NOSTRIS > EORUM 
HISTORIAS ERIGIMUS. Qujbus, nedum exulat om- 
nis , in colendis fandis , religioseque veneratis imagini- 
bus, fuperftitio; fed conflans Apoftolica fuadetur traditio. 

Quid autem rationabilius Q ut ad rationes obi- 16. 
ter me vertam ) quam Templum militantis Ecclefi® , do- 
mus aeternae Dei imaginem, externis, tum Chrifti, tum 
ceeterorum coeli incolarum , quoque fimilitudinibus re- 
prefentari ? Quid juftius,quam , qui venerationem Prin- 
cipi debitam , civilem , ejusdem imaginibus ad hunc fi- 
nem, ubi praefens non adeft , expolitis, praeflare didici- 
mus ; ipfiusquc Miniftros, falva fuprema dignitate Regia, 
interpellemus : Deo vero, dum differtur ejusdem vifio, 
erubefeamus , faCra adoratione , in imagine, fenfibiliter ut 
figno quodam ,profterni ; ipfiusque Miniftros Angelos ,& 
ab eo valde honoratos amicos colere & rogare propter 
ipfum DEum,a quo habent ut talibus honoribus digni 
fierent ? Quidque concordius , ( ut cum Patribus fa- 
crae Q q ) feptimae Synodi loquar efficacius ) quam , 
qui , ficut ex auditu , in amorem Dei , per ipfius Ver- 
bum accendimur ; ex vifu quoque , pidura non mi- 
nus motiva , ad proflandum Deo honorem debitum 
inducamur ? Verba Synodi repetam ut vim rationis 
oftendam : Videmus, quod ante facras fex Synodos , & 
poft has etiam , fanUorum pillura tn Ecclefa tradita fu. 

R 3 ' ermt 3 

(p) & habetur in Syn . st. Nic. Ait. 4 . (q) A&.6- Tomo. I. apudCaran- 

za fol. 


'J4 


~" 8 §§( ?% )§££•» 


erint , non aliter ac / 'aera Evangelii letho. Nam ~qua ~le. 
guntur } ubi ad aures, venerint , ad animum deinde levamus * 
transmittimus : & qua oculis videmus in piBuris ea aieo * 
que y mente complebimur : atque per duo JST/t 1 NVICFM" 

CONSE SUEM TIA , LECTIONEM , PICTURjm , unam 
cogitationem acquirimus , qua ad recordationem rerum g e fi a ~ 
rum pervenitur. Unde ex duobus ijlis fenfibus t in Canticis 
Canticorum (2.4.} invenire licet efficacem conjunEiionem ; 
fic enim dicitur : oflende mihi faciem tuam , & me audire 
fac vocem tuam . Sicut igitur Evangelium audientes, fin- 

« gulariter, detedo capite , eredi , ipfum exofculantes , 
idem , & Chriftum in eo loquentem adoramus; ita ima- 
gines , & in ipfis objeda facra, modo fuperius expiicato 
religiose colimus. Vel proprius : ficus is, qui Evange- 
Jium non audiens, fed apud fe immotis labiis legens, 
facram hiftoriam litteris expreflam adoraret fibi repre- 
fentatam per vifium : quare alius quislibet,idem objedum 
in pidura fibi oftenfum, eodem religiofo cultu adorare 
non poterit ? 

17. Sed pariter nunc confundamus novos iftos Icono- 
claftas ad hominem. Et primo ; non latet Calvini impu- 
dentia (cribentis : (r) plusquam ridiculi funt Sorbonici So- 
phifla , (eundi Orthodoxi debuiflet dicere} qui ex pra- 
fenti loco : in nomine JEfu omne genu feliatur ; genufle- 
Uendum effie colligunt quoties nomen Jefu pronuntiatur : qua- 
fi vox effiet Magica y qme totam in fono vim haberet inclufam. 
C Prefcindamus de materiali genuflexione ; adorationem 
enim in ea non confiftere, fed in quolibet figno externo* 
quo fubmiffio exprimatur interna, docemus eundi Ca- 
tholici; nec aliud lapientes Sorbonici, ac caeteri, inde, 
quam nomen Jefu adorandum colligimus. Ab Antilogia 

tamen liberum Calvinum nemo dicet, qui in ipfo defen- 

den- 


(0 Calvinus in cap. 2 . Epift. ad Philipenf. 


h m $ )m- 


nr 


dendo infudet. ) Legitur enim in eodem : f s) D» re- 


putanda eji nobis , in boc nonnae JESU, Divina Chrtjli Ma- 
jejhts . ut reverentiam apud nos obtineat, £)JIJE UNICO 
DEBETUR & ASTERNO DEO. Num reverentia aster- 
no Deo debita , vera fit ADORATIO ? etiam Calvinift<e 
refpondeant, qui nec aliam fandis concedunt. Luthe - 
rani fiquidem , audito Je/u nomine, inclinato capite, vel 
externo adorationis figno, Majejlatem religio/<e adorationis 
ex pafiionis merito Chrifto debitam , exterius profiteri 
pofie , non negant. De quacumque vero, five exteriori, 
five interna, loquatur Calvinus , fic infero in ipfius fequa- 
ces : Ratio figni jjefu Chrijh , ob quam tantum, nomen 
jjefu eft adorandum, non minus eft in pidura, aut qua- 
vis ipfius nota imagine, quam in voce ; igitur, illi, seque 
ac ifti , erit adoratio tribuenda. Quemvis ( Calvinum jp- 
fum, & Lutherum fi viverent ) illationem inficiantem , ad 
tyrocinia Dialedicse remitterem, ut inter figna vocalia , 
mentalia , & feripta, quandam , ignotam ufque adeo, dif- 
ferentiam formalem , novo SOPHISMATE fomniaret. 
Imo : nomen Jefu (etfi pluribus (t) commune) ex ap- 
propriatione figni ad Chrijlum D. , ftatuitur reverentia 
foli Deo debita venerabile : ergo imago Q ad minus, illi- 
us ) chrijlum Redemptorem & Salvatorem seque fignifi- 
cans, eadem adoratione digna cenfetur. 

Unicum Primitivse Ecclefise fadum , clarilfimeab i8. 


Eufebio O) afteveratum j a Sozomeno (x) confirmatum ; 
a Damafceno (y) Creditum j a Tbeophilato (x) narra- 
tum ; nullo non Icomomacho non verum j impotens Apo- 
logijla negare , conatur, mixtis additiunculis , fereque 

incognitorum etherodoxorum glofis, eludere (apag. 54. 

ad 60. 


fs") CTalvin. in Matii, x. v. 23. (t) !• Zachar. 3. (u) Eufeb. lib.7. Hi- 

ftor. cap. j8. C x ) Sozom. lib. 5. c. 20. y ) pamafe. lib. 1. de imaginibus . 

Theophila&u* in Math. 9. 


\ 



13 6 


•&§( $ )?M~ 


ad 60, j Faeluro elt • Imago Salvatoris in urbe, Quondam 
Dan , poftea Paneada, tandem Cafarea Philippi, mira- 
culum fanatae a fluxu fanguinis mulieris exhibens • 
continuo prodigio, etiam in figno , inexauftatn Chrifti 
mifericordiam oftendens. Hoc ut exemplum eludat • 

Eufebtum , ex aliis , quid relatum ( aiebant ferebant ) fcrip- 
fllfe, affirmat: cumque, ipfum Eu/ebium , /e vidiffi ft a . 
tuam illam , civitatem ingreflum , aflerere , non taceat; 
additum ab alio, Apologifta tanquam depofitarius anti- 
quitatum pronuntiat. Praevenit, fe convincendum , in 
Eufebio referendo , falfarium ; merctricumque mutuatus 
impudentiam, antecedit, aliis proprium imponere vi- 
tium, Integrum caput 18. Hyftoriae Eufebii lib. 7. La- 
tine vertam, ficut fapientiflimus Mr. Coujin Pqrifils an. 
2686 . Gallice offert legendum. Poftquam cap. 17. mira- 
culum a nobili Romano Afiyrio patratum, tollenda? fu- 
perftitionis causa in civitate Paneada , retulerat; natan- 
te ejusdem orationibus in Jordanis fluvio Vidima,quae, 
quotannis a civibus oblata, ope Diaboli, fubito abforbe- 
batur a flumine: Cap. 18. fle (cribit: Occafionem itaque 
natius , ut de hac civitate loquar ; credo non omiiendum , 
notabilifjimum id , quod in ea ASPICITUR. Mulier , quam 
Salvator quondam a fluxu fanguinis fanavit , erat inde or- 
ta. VIDETUR adhuc ejusdem domus , & ante januam , 
monumentum quoddam ejusdem fanationis , & gratitudinis, 
Iflud ejl , Columna quaedam Lapidaa , binas fiatuas areas 
fujinens : unam , mulieris , flexis genubus orantis ; altam , 
Salvatoris fi antis , amiPti diploide , manumque ad mulierem 
protendentis. GRESCIT ad hujus plantas ignota quadam 
herba , ad ejusdem ufque fimbriam ajfurgens ; a. quibuscum- 
que morbis fanandi vim habens. EGO IPSE HANCCE 
STATUAM VIDI. Nec mirandum , Gentiles , talem me- 
moriam beneficiorum qute 0 Chrifio receperant , confer vajje 


»37 



J 'olebant enim pojlerstati relinquere hac gratitudinis ip/orum 
figna, verfius eos , qui beneficiis ipfos obflrinxerant. IPSE r 
QUE EIDI QUAMPLU RIMAS , SALVATORIS , PE- 
TRI quoque & PALILI, IMAGINES , HOC MODO , AD 
NOSTRAM JETATEM USQUE , CONSERVATAS \ 
Sunt ne haec ex relatione aliorum ab Eufehio relata* aut 
a feipfb vifa ? Ubi,nec per fomnium, leguntur verba, aje T 
bant ferebant , quae Apologifia confingit? ASPICITUR - - 
CRESCIT - - EGO IPSE VIDI: funt aflertiva, ne, ex vifu, 
an relativa ex auditu ? IPSE QUE VIDI QUAMPLURI- 
MAS - - ad nofiram atatem u/que Confervatas % antiquifi 
limum imaginum ufum primorum Ecclcfiae faeculorpm 
vertent in dubium? Unde inferet A pologifia (pag. 56.) 
hanc d confuetudine Gentilicd derivatam con/uetudmem , 
Chrifiianaque Ecclefia minime probatam ( plura in Eufcbio 
verba farciens) $ cum Eufebius tantum dicat : nec mirandum 
efle quod beneficiorum receptorum a Chrifto piajn me- 
moriam, etiam Gentiles permiferint? Tot, infuper,£<*/- 
vatoris , Petri, & Pauli imagines , a Gentilibus diqsmus 
eredas; an inter ipfos, fidelibus, venerationi permiflas* 
Si adhuc, fafsa devotione mulieris, ipfam, in ereBtone 
Statua , cum A pologifia ( Ibidem ) vocent Lutherani 
mulierem Ethnicam : ficut infolentius Calvinus (a) ipfam 
afleruit, in tadu fimbria Chrifti , fuperfiitiofam ; Chriftupi 
ipfum audiant, (b) fidem ipfius quae eam /divam fecerit , 
praedicantem j ipfamque in pace dimittentem ; (c )utcog- 
noficeret Jeipfam d peccatis mundatam , C a h Scholiaftes 
Chryfoftomi.) Nec Martham Magdalena Sororem, dicam 
hanc, cum (d) Ambrofio j nec Veronicam , Chrifto occur- 
•rentem Crucifigendo, eique linteum offerentem , cui itn- 
prefla effigies Chrifti fuerit detersa facie , credam » en 

S Apo- 

(a) Calvinuj. ap. Corn. 1 Lap. in cap. 5. Marci, (b) Mar. 5. 34. (c) Scho- 

liaft, Chriftofl. ibid. (c!) Ambr. iib. de Salomone cap. 5. 


i 3 8 



I' 



Apocripho Nicodemi Evangelio : fed piam foeminam , 
ex profluvio fanguinis affii&am, vera fide Chriftum quas- 
refttem/ & l comprobato miraculo, amore Chrifti accen- 
fam» dimifiamque, nedum fanam , fed juftam. 

j« . - Non cultus , aut 'Venerationis causa , fed in beneficii 

recolendi memoriam , ( Apologifia balbutit adhuc ftatuam 
illam fuifle ere&am. Faveat quilibet ddnUd legerd (cap, 
19. {equenti, ) ipfurn Eufebium Hyerofolimis ( ait ) Fide~ 
les ; apud fe adhuc retinent Jedem ffacobi didi i Fratris Domi- 
ni > a Salvatore & Apoflolis ejusdem civitatis Epifcopi con- 
fli tuti : EANDEM QUE MAXIMA FENERATIONE 
CONSERFANT. - fihsod clare demonjlrat , Chriflianos , 
JEgUE TRANSACTIS SICULIS , ac NOSTRO ( erat 
initio 4. ) QUAM MAXIME, OMNI TEMPORE , SAN- 
CTOS HONORASSE , ob amorem quo ipfi in Deum ardent. 
Eufebium advocavit 5 Eufebium audiat. Ipfo, quoufus 
eft tefte ; nedum Imagines y fed dcSandlos, eorumque re- 
liquias, religiosa veneratione cultas^ a primis Chrifti fe- 
culis jdifcat. 1 1 - 

! Quod fi Sozomeno (V) ' juxta kpologiflam ( pag. 57. ) 
'credamus ; ftatuam hanc religiose cultam, non tantum 
ex loco lacro in quem transiata refertur, poft quam ope 
■fifuliitni -Ajpoftdtd • fracla fuit ; ! fed etiam ex moti vo Impe- 
rantis iHiusLuciferini, amplius convincemus, ffuiianum, 
in Chrijlumj contemptim Galtlaum vocatum , ferali odio 
furentem, ftatuam hanc dejcciffe ; Ethnicoque more, 
inter Divos , adhuc vivus , referri cupientem ; fupra ean- 
dem columnam , loco deje&ae Chrifti imaginis , fuam 
conftituifle effigiem ; quam fulminis iftu defihi-ffe ,, Coe- 
lum decreverit $' (f) eft compertiffimum. Quidni ado- 
rari Chriftum in illa ftatua Julianus viderit ; qui effigia- 

tus 

(e} Lib, 5. hift, cap. 21. (f) cx Sozomcao ibid.& ex hiftor, Tripart. lib, 6. 

cip. 19, ap. Cornelium, ubi fup. 



IJ9 


tus ibidem , Chrifto major adorari voluit ? Quique, jux, 
ta CyriUum Alexandrinum ( lib. 6. contr. Julianum ) re- 
prehendit Chriftianos, quod Jovis arma ceflaverint adora- 
re , interimque Crucis lignum adorent, imagines illius m 
fronte , & ante domos , pingentes ; Taceamus* quod aChri- 
itianis Imago Chrifti refeda, in Templum translata fue- 
rit, ne, Pbi/ofiorgium , Philo-ftupidus alius Apologifla con- 
fingat i cui neevum de non adorandis imaginibus Valle- 
sius detegat , Vel addat, ficut Apologifia nofter talibus 
Ec defis Lutherana Patribus ufus putat (^pag.ySJ dodifc 
fimis Catholicis Scriptoribus indijfolubilem texuifie ,no r 
dum. Certe non crediderim , Catholicos Scriptores fl- 
milium homuncionum erroribus anxios ; quos, primos 
Iconomachos , in Synodo feptima , nec memoraffe legimus» 
Quid quod Eunomtanus fuerit, quidve quod Novatores 
Iconoclajlam quoque ipfura producant ? Fateor, apud Qg) 
Pfafium , inter Scriptores 5. faeculi, legiffe me, fjiftoriogra- 
phum hunc Pbiloflorgium, fed pluribus Grsecorum Autho- 
rum tabulis recenfitis, nec nili illaudandum legi in ali- 
qua nominatum : unde, quem Graci quondam ad Icono- 
machiam Pfeudo-Synodicam non noverunt , in nonnullo 
Lutheri archivio , novi Iconomachi confervarunt» Apud 
ipfum Hernicum Vallefium , ( pr<sfat. in Pluloftorg, hunc, 
A ut h orem Beo invifum , ex Nicephoro QaUixto , audient ; ex 
Ebotio Patr. , hominem impium , minim&que fidei in Catho- 
licos > cujus affedatus Stylus Poefim plus fapiat , quam 
hiftoriam 1 Plurimum haereticos laudantem, lacerantem 
ad extremum ufque Catholicos ; in S, Athanafium inju- 
riofifiimum (addit in Didionar. Morer im.) Arianm^ ergo, 
& Eunomianus , quid ad nos, quod vere, vel fide, fiat a 
Lutheranis Iconomacbus. 

Rationabilius meminerimus, (h) Evagrii (qui fe- 

S i culo 


(g) PMujfjec. 5. cap. i.pag. 102. 

1 


(h) Lib, 4, csp. 26? , 

V ' ^ 



* s . 


140 


*mc $' 


C ulo 6 . j jfoannis ( i ) Damafceni ( qui 8 ) & Simeonis (k ) 
Metapbrajles fqui fa?c. io. referunt patratum Edejfa 
miraculum , ad imaginem ibi confervatam a Chrifti tem- 
pore, in linteo facie Chrifti imprefsa , miflam ad Regem 
dgabar um j cujus translationis , ab Ede/sa Confiantinopo • 
lim , diem feftivum ducebat illa Patriarchalis Ecciefia. 
-Aut S. Athanafii , ( 1 ) f five Authoris fibi Coaevi, faec,4. ,j 
qui f juxta Synodum 7. Ad. 4. , ) imaginem memorat 
Chrifti , a Nicodemo fadam, a Judeis miraculofo manan- 
te ex ea fanguine crucifixam , innumeris prodigiis cla- 
ram. Ne referam eundos Scribentes , S. Lucam plures 
B. Virginis depinxifie imagines : Ambrofium y (m) nofcen- 
tem in vifione fandum Paulum , quem antea in imagine 
ipfius pida viderat pluries & oraverat ; & alios pluri- 
mos : quibus clarefcit allata Bajilii fententia , adorandi 
imagines , pietate tradita ab Apoflolis. Iconomachiam 
fiquidem Caroli Magni infinuatam ( pag. 59 . ) , inferius 
ubi Apologtftac am repetit , vindicabimus. 

12. Ex Tertulliani (\wn\Montanifta ) iterata Confeflio- 
ne flib. de pudicitia cap. 7. & 10. depidae imaginis , 
fuo tempore, perditas ovis , quaerentisque & eam redu- 
centis aa ovile Paftoris, in facris calicibus : ficut ille fa- 
teri noluit fignificatum Chriftianum hominem in perdi- 
ta & reduda ove , fed Ethnicum ; ne poenitentiam lap- 
fis poft baptifmum utilem , contra Montanifias concede- 
ret : ita Apologifta f pag. 61. J Chriftum in Paftore ex- 
preflura, negari poffe concedit. Ratio audiatur : quia 
Tertullianus nec dicit , nec ex verbis ejus colligi potejl . 
Evangelicos efie audebunt Lutherani amplius vendita- 
re ; an Tertullianiftas ? Legunt in Evangelio, Chriftum fe 
affirmantem Paftorem (n ) bonum - - ( o ) non venijfe , niji 

ad 

^ % 

(i) Lib. 1. dcimagln. (k} In vita Conftantini M. ( 1 ) Lib. de Paflione 
Imag. Dni. cap. 4. (m) Epift. de inveni, corp. SS# Gcrvafii & Piolhafii » Su* 

rium. (n) Joan. u. (o) Maltu X5. 24. 


•%w * y&t- 



ad oves , qua fer ierant domus IJrael - - ( p ) potius ituros 
jubentem Apojtolos , ad oves , quas perierant - - ( q} & , (icut 
oves antea errantes ^converfos^ ( ait Petrus) ad Paftorem, & 
Epifcopum animarum , fideles : in Chrifti autem depi&a 
(x) parabola: Paftorem Chriftum non efle contendent , 
quia Tertullianus non dixit? Non minori, ( certius ego 
dicam ) fed majori fcelere, negat Apologifta , in Paftore , 
Cbrijlum ; quam in ove, negavit Tertullianus lapfum Chri- 
Jlianum peccatorem : hic enim adminus Ethnicos fatetur 
a Chrifto redu&as oves : ille, Paftorem negans Cbrijlum, 
cunttas ipfi adimi confequenter inferet. Sed Tertullia- 
num , f verbis ab Apologifta addu&is,! audiamus : (s ) ipfi 
piStura calicum veftrorum ( ideft Catholicorum ) fi vel in 
illis perlucebit interpretatio pecudis illius , UTRUMNE , 
CHRISTIANO, aut ETHNICO peccatori de RESUTU - 
TIONE conliniet. Sive Chriftiani , (ive Ethnici , RESTE 
TUTOR , poflet,ni(i ab Ethnico, negari Cbrifius , ut dicat 
Apologi fi a , ex verbis Tertulliani , Cbrijlum , in Paftore re ft[~ 
tuente , colligi non pojfe ? Chriftianum (emel poft baptiU 
mum lapfum, negabat Tertullianus reduci ; pro Ethnico 
tamen perdito ad ovile Chrifti reftituendo, fuponebat Chri- 
ftum Paftorem - - quem , ex Orthodoxa doftrina /*»f**- 
tia fecunda; haereticus infert: (t) preftitutoremChnftia- 
ni Sacramenti / & moechia afylum poft calicem fequutura. 
Ex verbis igitur , quibus Tertullianus blasphemat , Apo- 


logi tla ineptit. . . 

Efto vero f profequitur } dicatur, fuifie Servatoris tmagt- 3 

nem i num ftatim inde [equitur, eo tempore, imagines , in TEM- 
PLIS, AUT LOCIS in quibus SACRORUM peragendorum 
CAUSA Chrifitani conveniebant , pofitas fuijfe ; & quidem , 
ut cultus quidam aut veneratio iis exhiberetur ? ( Bone 

(p) Math. IO. 6. (q) i. Pe», a. 2J- (0 Luc> l 5 S* (O ca P* 7- de P udi * 
citia. ( t ) Ibid. cap. io. 


■3 


#• 

t - 


34 


141 


•mc % m* 


i)Eus ! } litentur -Lutherani Calicibus, in Templis , an 
in cauponis? Calicum ne ufus , de quibus Tertullianus 
loquitur , negat A pologijla , fuifie in locis , ubi Sacrorum 
peragendorum causa Chrijliani conveniebant ? Potius dubi- 
tari poteft , num ipfe fit Chriftianus. Neque melius ex- 
primi poterat cultus & adoratio exhibenda imagini ; quam 
locando illam Chrifti Pajloris , ovem perditam recupe. 
ratamque reducentis , in Sacerrimo nunquam fatis ado- 
rabili Calice continente verum fanguinem , quem pro 
ove redimenda & fibi Lucranda Divinus ille Paftor ef- 
fudit. Ne igitur putet A pologifia , Orthodoxos, TertuL 
Itant tempore , calices facros ita vulgariter expofuifle, 
ficut Lutheranorum Fratres Bohemos ; qui fuj in vexillis 
bellicis, plateis, & muris, eos pingebant, inde Calix * 
tini vocati $ de quibus metrice : 

Tot pingit. Calices Bohemorum terra per urbes , 

Ut credas Bacchi Numina fola coli : ■ 


Sacratius, Vafa Divino Sacrificio deftinata, in loco Eccle- 
fise di&o Diaconio , fervabantur, in quo, fimul repofitam 
ftatuam Chrifti Paneaden/em , refert ex Philojlorgio ipfe 
sfpdogifta Cpag- 57- 3 male inferens manfifle extra Ecele- 
fiarn/ Vafa facra fiquidem, apud Grgecos fervari in Ec- 
clefia , ad finiftrum latus fan&uarii , nullus qui Ecclefias 
viderit ignorat, llfum vero calicis , in Ecclefia, & 
cum fumma adoratione fieri , negabunt illi qui (x) bi- 
bent de manu Domini Calicem ira ejus , ni fi Divinus Paftor 
cos ad veri ovilis calicem facrum guftandum reducat. 

Parvihabitis iterum, a quarto fkcuio, fan&is Eccle* 
fi$ Patribus , quorum do&rinam fibi obijeiendam 
confundere impotens , blasphemat erroneam (pag. 62 }: 
pofitive prohibitam tribus primis fieculis ut probet 


ve- 


00 Vide Riftoricos, etiam Lutkeranos. Xromaier. Cent, lc. pag. 557. Pfa> 

Jium. faec. 15. cap, 3. 5, 2. pag. 283. (x; Ifij. 51. 17. , 


■esc * is*- 


J4S 


_ _ -■ - — — - — - 1 ■■■■■ ■ » ^ 

venerationem imaginum , vel adminus , in ufu fu i de nul- 
lo.* ad Nationalcm Hyfpanix Synodum . Eliberitanam (ali- 
is IUiberitanam ) anno 30$. a Chrifto nato Celebratam 
provocat; ubi f Can. 36. ) dicitur : placuit , piSluras in 
Ecclejiis efje non debere , ne quod colitur aut adoratur in pa- 
rietibus depingatur. Praefto fura , ut Religioflffimos Syno- 
di hujus Patres in meo CathalaniaQy^) Principatu , ( Ur- 
be nunc Colliberis ) convenientes , a nefanda Iconomqcbiq 
defendam. Nec ad hoc dicam fuppofititium canonem ; aut 
tantum pro B&thica Q melius Catalonis ) Provincia decre- 
tum ; aut folas imagines Dei aut Trinitatis comprehen- 
dere ; aut contra Synodum illam furorem effundam' ficut, 
feciffe Catholicos authores accufat Apokgifaf pag'63.) 
Nec tandem, prohiberi pi&uras in parietibus;, ne tem- 
poris decurfu deformarentur aut decolorarentur, ut fu* 
vole tangit Hifpanus (Y) Chronographus Mariana \ nam 
contingens earum deftrudio nil obeft, 'quinj>Qath°M co “ 
ruro , & plus Graecorum Ecclefi* , piatis ad parietes ima- 
ginibus exornentur. Secundam (a) Nicolai .Satidert tepe- 
tam & confirmabo rationem : ne a Gentilibus , m perje- 
cutionibus , contumeliose tranarentur. Hanc forsan A fio o 
aifta legit , Sed eam fubticuit; ne, facrilegis Proteitan- 
tiuro, in Gallia y Belgio Helvetia , Anglia, & .alibi, m- 
fultibus, compelleretur fateri veriflimam. Quam,pnus- 
quam fufius folidiusque fuadeam : noto, A pologiftam y 
verba Canonis fideliter relata in initio , poftea inver- 
tifle , cum (pag. 64.; feribit : tumque ratio additur ( ne 
piaurse fint in Ecclefia } qmd nefas Jit , adorare , 
aut Colere , id quod in parietibus depingitur.'. Nll mirum, 
Luthcranum ;authorem Lutheranos fic joientes fe y- 
cere ,* abiit tamen ut transpofitis verbis Ortho^o^ 

( 7 ) Pujades Chronica dc Cataiufia. (*) Mariaua. hift. de Efpafia. lib. 4- 
Sanderus lib* st* dc cultu irnst^» 



metum incutiat. Quis extremum non Capiet difcri- 
men inter haec duo : ne QUOD COLITUR , AUT ADO- 
RATUR, in parietibus depingatur , quod Canon expreflit: 
& : nefas e(l adorare aut colere , quod in parietibus pingitur , 
quod A pologijla transvertit ? Primum, aliquid adorandum 
fupponit , quod Cavet depingi: fecundum , picluram fup* 
ponit, cujus adorationem vetat. Primum decernit Ca- 
non $ quod colitur de fa&o , aut adoratur , fupponens : fe- 
cundum , fingunt Inconomachi; quo adorationem ligno- 
rum prohibitam fomnient, ex verbis ipfis quee adora- 
tionem fupponunt. 

2 e. Utque clarius patefcat motivura canonis addu&i , 
; attendi debet ad ftatum Ecclefiae in Hifpania, tempore 
Synodi illius. Etiamfi daremus , habitam iftam poft 
Niccenam i. immediate , ficut fentiunt quidam , pace 
jam Ecclefiae data per Conftantinum M . : certum eft tamen 
ex hiftoriographis , Imperium Romanum non ita paci- 
fice poffedifle tunc Hifpaniarum regna, ut Gentilitatem 
inde Conftantinus funditus extirpaverit : effrenes Equi- 
dem , Gothi , JVandali , Alani , Silingi , Suevi , & Salii , 
Europam, faeculo. 3., nedum armis in Romanos motis, 
fed idololatrae veram Religionem Chriftianam refpuen- 
tcs, agitarunt ; itaut , tempore Decii, etfi prius devi&i 
(b) Gothi , ufque in Italiam penetrantes, ipfum,ejusque 
filium oppugnarent & interficerent; usquequo, tempore 
Flavii Claudii , (c) cum Herulis ad trecenta hominum 
millia extenfi , in Myjia & Macedonia difperfi , ab ifio 
opprefii funt. Hifpania itaque, tot nationum tunc af- 
fli&a fed es , ( dj fuftulit, in Gallecia Suevos ; in Lufitania 
Alanos , in Beetica , Stlingos , & PVandalos ; & licet Cel- 
tiberi Romano; Imperio pro majori parte parerent ; Gi- 
th/, 

(b) Kromaier. Cent. 3, pag. 120. (c) Idem pag. 123. ( d ) Mariana lib. 4, 

cap.!. 




«45 


Ǥ( % )m- 


ibi tamen verfus Pireneos montes conledentes, tandem 
fortiores, coeteros debellantes, totam Hi/paniam occu- 
parunt. Nec Gothos ufque ad fscuium 4. Chriftianam 
legem amplexos , legimus, Baptizato eorum Rege /lia* 
rico : imo eisdem Chriftianos Dodores petentibus, inve- 
nimus ( e ) miflbs a Valente , Valentiniani fratre, & Imperii 
confortc, Ariano , ejusdem leds homines, a quibus eo- 
dem toxico inficerentur ; ufque ad Reccaredum (f) Re- 
gem , qui fub fine fsculi. 6. in Synodo Toletana 3. ex 
Ariano Orthodoxus declaratus eft. Sicuti ergo Gotho- 
rum anterior Ethnicifmus , ita Arianifmus (g) confe- 
quens valde conturbavit Hilpaniam. Quarum nationum 
mutus tunc temporis clades , viis funt Ambrofio , (h) 
Signa, ex Chrifti fententia^Luc. 21. 10. } mundi finem 
antecelfura : fitrgendt gentem contra gentem , & regnum con « 
tra regnum. Verofimilius tamen judicant authores'-, fyno- 
dum Elibertinam, celebratam, circa annum 300. vel 
305. £apud Tillemontium , in notis ad Tom. 7. not. 1, 
ad OJium. pag. 714. J unde vigente inHifpania idololatria. 

Hifpaniam itaque, etfi per Jacobum Apoftolum fi- 26. 
de Chrifti dicamus illuminatam,’ fi) quibusdam per eum 
converfis , ex quorum numero , feptem pojlea Epijcopi h Bea- 
to Petro ordinati , in Hi/paniam primi direbli Junt • non 
tamen ibi taliter quievit Ecclefia , ut perfequutionibus 
Imperatorum, Gentiliumque ibi dominantium , motis, 
innumerabilium illic Martirum fanguine irrigata non 
crefceret , ufque ad fines Isculi 4. & amplius. Primum , 
fufius oftendi , in oratione facra , quam in Fefto S. /fa- 
cobi , in Templo Catholicorum Moskus, anno 17*9- a 
me didam : ffub titulo : Nomenclatura Boanergica ) Mag- 

f na 

* , t • j 

(c) Vide Kromaier. Cent. 4 ad Valentinianum pag. 174. (0 apud Garanza 
pag m. 170. concil. Tolet. 3. (g) Vide Mariana Iib.4. cap, 1- (h) lib. 9. 
in Luc. 21. (i) Breviar. Rom* in fefto S. Jacobi ledi. 2. no&. 


*7 


146 










Britannia ^ Scotiae, & Hibernia Regi dicatam ,.Typi 
Petropoli editam , juflu Praefidis Academia D. de Blumen - 
drosdt; receptis pro 100. Exemplaribus, (cutis quadragin- 
ta per ejusdem Academiae Bibliothecariura , D. de Schu- 
macher ; duobus tantum clandeftine ex typographia ha- 
bitis, & fido impreflionis loco (Romae &c. j praenomi- 
natorum fraude, nunquam nobis tradi, (Teio, quodpo- 
tentioris Proceris ope) fiverunt. { Nec mirandum , Lu- 
therani fiquidem omnes funt , de hac eorundem juftitia» 
& fide, etiam civili ; hoc fentiendum , quod tales alat, 
& honoret viros , Monarchia Ruthena- ) Secundum,\>i&* 
ter communiores hifiorias, notavit Hugufiinus ; {k ) cu- 
jus tempore (< Sanlii Epifcopi {quidam) de Hifpania pro- 
fugerunt; prius plebibus , partim fugA lapfis r , partim peremp- 
tis, par tim obfidione confumptis , partim Captivitate difper * 
fis •' fed , multo piares , illic manentibus propter quos mane» 
rent % fub eorundem periculorum denfitate manferunt , 

* Quis igitur dubitabit , affligam tunc in Hifpania 
Ecclefia, congregatis 19. Epifcopis, cum celeberrimo Gfiog 
quos inter, pro fide paffi , membro quodam corporis ca- 
rentes non deerant ; quosque Orthodoxos, Sandos , & pe- 
ne non Martyres , fatetur Graecus ( in Latinos injurio/ 3 /fir 
mus) Georgius Coreffius Chius , Medico Theologus , novif- 
fimus elapfi faeculi feriptor { Prolegom. ad fynopfim 
Nili cap. 4*}; quorumque laudes infinuat Teltemo.ntim+ 
tota. 7. tit. de Qfio oxt* 2. pag. 503. j quis inquam dubi- 
tabit, ifios , fandi (fimo zelo canones illos edidiffe fem- 

* ' « * * 

per a viris lapientibus magnihabitos, magni q.ue roboris 
in Latina Ecclefia ? ViguiiTe tunc idololatriam Gothorum » 
ceeterarumque Gentium, confiat ex Can. 1. ipfius Syno- 
di , decernente contra eos; qui poft baptifmum idolatra- 
verint) & Can. 17. , contra eos,, qui; Sacerdotibus idolo- 

rum 

m s > Augulf. Epiffi. 180. ante medium., 


»47 


4 «( m m~ 


rum filias matrimonio junxerint. Igitur, P. P. timen- 
tes illic perfequutiones Gentilium, facras imagines Cquas 
adorandas fupponunt) non depingendas ftatuerunt , non 
abfolute, fed in parietibus , quomodo, a Ludibriis ido. 
lolotrarum advenientium liberari non poterant: hoc- 


que Tonant Canonis verba : ne quod adoratur aut colitur , 
in parietibus depingatur : ficque , extra parietes, live pi- 
dae , live fculptae imagines , tunc eflent , ut cafu requi- 
rente , Gentilium facrilegiis non manerent expofitse, /I- 
cut Iconomachorum infultibus vifum eft fequentibus 
feculis. Quisquis Hifpanias peragraverit , propheticum 
illorum Patrum fpiritum dicet : millena ibi inveniet 
ereda fanduaria in honorem inventarum imaginum , 
hic miraculose defignato loco, illic cafu reperto, ubi 
fepultae jacebant. Has , tum lapideas , tum luteas , tum 
ligneas, fepelierant Chriftiani ab inculcaturis Gentilibus, 
noviterque Mahumedanis , defendendas. Inter eundas 
(Retiam nonnullas noftro tempore repertas} eminet Bea- 
tiflims Virginis ftatua ad 7. a Barcinone miliaria, in fere in* 
acceflibili Monte Serrato , miraculose manifeftata , ubi Bar- 
chinonenfium quondam Comitum pietate, ex antro, quo 
delituerat, in Magnificentiffimum Templum translata, 
a ducentis Monachis , diurnis & nodurnis laudibus co- 


litur; difperfis inter prasrruptas illas faxeas pinnas exem- 
plariflimis Eremitis invocatur ; convenientibusque e to- 
to fere terrarum orbe peregrinis , continuata Miraculo- 
rum praxi, fandiflima Deipara, in imagine adoratur. 
Conftat igitur, ex motivo. Canonis Eliberitani fenfus , 
qui nullatenus contra imagines fuit , quas adorandas af- 
ferit fed ad ipfarum Cavendas contumelias , imminen- 
te perfequutione Gentilium, pidas in parietibus non li- 
nere decrevit. Vaniffime , inde, /. 1pologiJla( pag. 62.) 

T 2 ad 


148 


•*@( & )£»■ 


ad Agobardum Lugdunenfem recurrit ; virum , ob fedi- 
tionem contra Ludovicum pium , ab Epifcopatu fynodice 
depolitum; etfi poftea, fub Lothario , cujus Imperium 
vivente Ludovico Patre procuraverat, reftitutum. Hunc, 
imaginum cultum non damnafle fuftinent Galli , fed* 
earum venerationem ad prototypos referendam docuif. 
ie. Quidquid de ipfo Iit ; nil authoritatis praeftare vir 
hic poterat lconomachis , fi male intelledo Canone Eli - 
beritano % contra Orthodoxam imaginum adorationem 
fcripferit.( Vide plures apud Morer i in Di&ionario ) 

28. Mirum tamen eft, Apologijlam ■> dum San&orum ip- 
forum adorationem, ad eosque dire&as preces, invoca- 
tionesque , evigilans Vigilantium ( quem , Dormitantium 
potius apellandum , fenfit (O Hieronymm ) antea impro- 
baverat; Canonem 34. prasdldae Synodi non adduxerit: 
(m) Cereos > per diem , placuit in ccemiterio non accendi. In~ 
quietandi enim Sanliorum fpirilm non funt ; quo , ficut 
Lutherani, fuperftitiofam accufet pietatem colendi, & 
(an&os, & eorum imagines, accenfis in eorum honorem 
luminibus. Sed jam fibi refponfum fcivit , Chriftianos 
noviter ex Gentilitate converfbs , inter illius reliquias, 
non plene purgafle errorem illum, q*uo , defundos inter 
Divos relatos putabant luminibus & clamoribus evo- 
candos : quomodo inter Hsebreos extitifle Pythonem 
habentes, qui fallente Diabolo, fingebant fufcitari & re- 
fpondere mortuos, confiat ex (n) muliere ilia, quam 
confuluit Saul ut fufcitaret Samuelem , qui eodem ufus 
eft vocabulo Regem increpans : quare INQUIETASTI 
me , ut fkfcitarer , quo , Canon decernit , inquietandos Spi- 
ritus SanUorum non ejfe. Fuerit enim Phantafma , ope 
demonis Samuelem adumbrans, ut fensere (o) plures ; 

vel 

* 

0) Kyertro. lib. adverf. Vigilantium., (‘m) Apud caranza. pag. m, 39 . 

00* 1 . Reg. (o) Tneodoretus, , Ter tuli anus , Rupex tu* , BetU , & aiu* 


m im- 


149 


ve) ipfa Samuelis anima inaflumpto Corpore, ut verius ju- 
dicant (p) aiii (juxta facram litteram, Eccl. 46. 2?. ]) 
fufcitante Deo Samuelem anteaquam mulier magice eun- 
dem evocaret : increpatur tamen Saulis conatus , quo , 
poftquaro abftulerat magos & ariolos de terra , Pytonifiam 
inquietaturam Samuelem confuluit : eademque Magia 
Gentilica, aut error, dido canone prohibetur. Quod 
fi de Sandorum honori dicatis accenfis luminibus , repe- 
tant Lutherani , cum Vigilando : magnum honorem free- 
bent hujusmodi homines beatijjimis Martyribus , quos putant 
de • viliftfimis cereolis illujlrari - - Refpondebit Hieronymus 
( ,!cut Vigilando')', confiteor ( fi hoc judicant de fubftan- 
tiali gloria Martyrum ~) zelum Dei habent , fed non fecuii- 
dum /dentiam. Addet tamen idem : c au fabantur quon- 

dam & Apofoli , quod periret unguentum ; fed Domini voce 
correpti funt. Neque enim Chriflus egebat unguento > nec 

Martyres lumine cereorum ; & tamen illa mulier in hono- 
rem Cbrifti fecit t devotioque mentis ejus recipitur : & qui- 
cumque accendunt cereos , fecundum fidem fuam ^habent mer- 
cedem Q & infra ; diftingucns pietatem ritus Catholici, 
a fuperftitione Gentilium & idololatria) tllud fiebat Ido - 
lis , & ideo detefiandum eft ■ hoc fit Martyribus , & idcirco^ 
recipiendum eft. Confundatur hinc infolentiaLutheri, qua 
haereticis antiquiflime abominatis, Sandos PP. Ecclefiae 
poftponere, difcipulosfuos edocuit, fcribens O n poftilld 
exaltat. S. Crucis:]) Si adhuc Vigilantii monumenta fuper- 
ejfent , Quemadmodum Hieronymi etiamnum extant> facile 
crediderim , eum mulio Cbriftianius fuper hoc ( de venera- 
tione SS. in Sacris reliquiis ) quam ipfum Hieronymum , 
fcripfifife. O, impudentia! fed de ipsa fatis--- - Quod, fi 
de cereis, ad coemeterium Buftetumve , fepeliendis Chri- 

T j ftia- 

fp) Ambrof. in Lac. i» Hyeron. inlfa. 7* Auguft.lib. decura pro naort» Lira* 
Cayetanus. & aiiL 


JfO 



■es 


!( 


w 



/L)« 





ftianorum cadaveribus , accenfis, male inteiiigantur Ca- 
nonis verba ; ficut ( Catholicus etfi ) ut Synodum repro- 
baret} intellexit Gr$cus Nicolaus (q) Comnenus ( infra 

eapropter redarguendus) Refpondebunt , Gregor ius f r) 

Nifenus ; comitalfc funus S t Magrina , plures, qui cereas 
lampades haberent pra manibus ; & Hieronymus , (s) idem 
in S. Paula funere referens : ideoque , nil illorum daml 
navit Synodus , fed fuperftitiofam mortuorum evocatio- 
nem , quam diximus a Gentilibus & Judaeis relidam. 

, Nec> itaque, a tuenda facra illa Eliberitaria Syno- 
do defiftam , quin Catholicis quoque Scriptoribus eam 
minus veneratis fatisfaciam. Injufte fiquidem Cdm- 
nenus idem addit; reprobatam efle Synodum illam quo- 
ad plures ejusdem Canones decernentes, nec in fine vita 
dandam communionem pluribus gravius delinquentibus ; 
per Synodos, Nncyranumt Can. 6. ; Ni canam i, Can, 12., 
ubi Eucharilfia , eundis, etiam fceleratillimis, in morte, 
VOCatur necejfarium vita aterna Viaticum , ideoque decer- 
nitur, neminem ea defraudandum ; Ngathen/em Can. 11. ; 
& alias» Inj uftiusque , Bellarminus , (t) communionem il» 
lic negatam , intellexit de venia & reconciliatione cum 
Ecclefia , quam a peccatis in foro interno nunquam ne- 
gavit Ecclefiaftica dilciplina rigidior, ut videbimus. Sup- 
pofito igitur , ( CUm Alexandro Natali, Tom. 6. pag. 667. 
679. & 687. & aliis, utililfimos& difciplinas Ecclefiaftic® 
illius temporis valde confonos Canones iplius proban- 
tibus ) Synodum Elibertinam negandam in fine Commu- 
nionem Euc^ariflicam decrevifle , Can. i», ei ,qui poft ba- 
ptilmum idolatraverit ; Can. 2. , Sacerdotibus , preeter 
moechiam, idololatris; Can. 6., malefico, qui Diabolum 

coluif 1 

(q) Nicol. Comn. Refp. myftagog. Se&. 4. n.8. pag. 315. (r) Niffen. in vit. 

S. Macrin*. (s) Hieron. in vit. S. Paulae, (t) Tum. 2. Controv. 4. lib. 2 i 

cap. 9 . 


■mc * )m 


15 1 


coluiflet ; Can. 7. ,relapfis , poft poenitentiam prima?, in 
fecundam moechiam ; Can. 8., foeminis, quae alteri nu- 
pferint marito fuperftite ; Can, 12. , Parentibus , pro fi- 
liis, lenocinium exercentibus ; Can, 17 , nubentibus fi- 
lias cum Idolorum Sacerdotibus j Can. 18. ,Epifcopis, 
Presbyteris , & Diaconis , in minifterio , fcandalofe moe- 
chantibus ; Can. 63. , filios ex adulterio conceptos occi- 
dentibus ; Can. 65. , Clericis moechari uxores facienti- 
bus, vel moechantes non relinquentibus j Can. 66.,.pri» 
vignas in uxores ducentibus ; Can. 71. , puerorum ftu- 
pratoribus j &, Can. 75. , falso accufantibus Epifcopos,& 
Presbyteros, horum crimina probare impotentibus : Non 
negabo Comneno fuifle Patrum illorum rigidijjimam fe veri- 
tatem ; fed nec concedam ab aliis Synodis reprobatam, 
etfi aliter fiendum pofiea fenferint : fateborque in Grae- 
cia, & Oriente, benignius femper datum Vietittw* qui» 
Patres reprobaverint , aut mentionem fecerint moris La- 
tinorum, rigidius , fceleratiflimis , in fine vitae Commu- 
nionem negantium ; mitioraque poftea jura circa hoc 
ftatuentium. Nam Synodus Ancyrana ( fi Car anxa fidelis 
eft Author) habita. Anno 308- in Ancyra urbe Galatia 
( alias Gallogracia') ad Latinos nii attinebat ; Nieena ve- 
lo, dato, quod per viaticum necejfarium , Euehariftiara 
dandam explicet, Q de quo eft lis inter Canonijlas , quorum 
plures poenitentiam Sacramentalem intelligunt , apud 
Petrum Annatum Tom.2» lib. 5. fed. 3 . art. 2. not. 7 «-pag * 3 
& Bellarmmum fupracitatum : ) morem tamen Latino- 
rum non increpavit, ut videbimus ex Innocentia /. Alis 
Synodi funt valde pofteriores. Euchariftiam , in voto , 
necefiariam fimpliciter , necejjitate medii, ad falutem , (u) 
docemus omnes Catholici : ia re autem fufcipi , necefa - 
tium ( X ) adultis necejjitate pracepti y nedum Ecclefiajlici x 

fed 

{0} S.Th. 3. p. qu, 73. art. 3, (x) Idem qu. go. **»« I E- 


*m 


i p 




fed & Divini, ( Joan. 6. 54. & Tridentinum fef 1 j.cap.3 ) 
Cum tamen Chriftus , falva Sacramentorum fubftantia, 
plenariam poteftatem in iftorum adminiftratione Ec- 
cle/ise contulerit ; potuit ifta, & adhuc pofiet, ad hor- 
rorem quoruncjam criminum altius animis imprimen- 
dum, facri viatici Communione licite privare; ficquc 
jureEcclefiaftico ufos PP .Ehberitana Synodi docent (y) 
Authores non pauci, nec tantum Hifpani. Nec per hoc 
dicam fuifle non bene confultu poftea, mitigata antiquo- 
rum feveritate ; imo , Pium K , (z) legimus , An. 1569. 
corrcxifle confuerudinem Hifpanorum , reis morte ple- 
ctendis Euchariftiam eousque denegantium :ex quo tem- 
pore (a) non excufabuntur plures belli duces apud 
DEum, qui milites, & alios, in fragranti deprehenfos, 
in proxima arbore, fubito, absque Communione fufpen- 
di jufterunt. 

Sicut, ergo, injufte dixit (ubi fupra) fapientiffi- 
mus Comnenus , ( & certe miror de tanto Viro, in jure, 
tum Graeco, tum Latino, celeberrimo ) feptimx Sy- 

nodi abrogajfe Canonem hunc 36. Elibertina , quo , fuppo- 
nit quali damnatas ab ifta imagines : aeque indebite ad- 
dit, reprobatos pradibios Canones de non dandk in fine com- 
munione , per alias Synodos Dixifiet mitigatam fevert- 
tatem rigidijjimami & fubfcriberem : reprobatam tamen; 
ut nofcant eundi quantum deliquerit ; audiatur fandit 
limus & eruditiflimus Romanus Pontifex Innocentius I. 
fandorum Hieronymi & Augujlini cooetaneus ; ab illo (b ) 

mirifice laudatus, in Romana Ecclelia (c) fandis annu- 

numeratus , nemini ob facras fandiones non celebris. 
Hic, Epiftola ad Exuperium Tolofanum Epilcopum,cap.2. 

lic 

(y) V ide Ifambertum ad qu.8o. S Th. difp. 4. & Abelli Epifc. Ruthenenfem. 
MeduUTbeol. Toni, 2. Tra&. 1. cap. 4. Sed. 9. n. 3. pag. 85. & alios, (z) Wi. 

gandt. Tribunal Confeflarior. Tradi. 12. exam. 4. n.49 (a)Idcmibid. (b) Hic. 
ron. Epift. ad Demetriadem, (c) Breviar. Roib. die 28. Julii. 


“§§§( 


»n 


fic fer ibi t : (^d^) jjjuafitum ejl , quid de his obfervari 
oporteat t qui poft baptijmum , omni tempore , incontinentia 
voluptatibus dediti , IN EXTREMO FINE VlTJE SUAS, 
poenitentiam firnul , & reconciliationem COMMUNIONIS 
expofeunt. De his , OBSERVATIO PRJOR DURIOR , 
POSTERIOR , interveniente mi/ericordik INCLINATIOR 
ejl. Nam CONSUETUDO PRIOR tenuit , ut concedere * 
tur Poenitentia , fed COMMUNIO NEGARETUR. Nam 
cum illis temporibus crebra perfecutiones ejfent , ne communio- 
nis concejfa facilitas , homines de reconciliatione fecuros non 
revocaret a lapfu : NEGATA , MERITO , COMMUNIO 
EST i CONCESSA POENITENTIA ; ne totum penitus 
negaretur j eb* duriorem remijfionem fecit temporia ratio. Sed 
pojlquam Dominus ncjler pacem Hcclefis fuis reddidit , jam 
depulfo terrore , COMMUNIONEM DARI OBEUNTI- 
BUS placuit , & propter Domini mifericordiam , quafi VIA- 
TICUM PROFECTURIS ; & ne Novatiani haretici ne- 
cantis veniam , afperitatem, & duritiem fubfequi videa- 
mur. Tribuitur , ergo , CUM POENITENTIA , EXTRE- 
MA COMMUNIO, ut homines hujusmodi , vel infupremis 
fuis, permittente falvatore , k perpetuo exitio vindicentur - - 
Hinc corrigendus Bellarminus, qui , Communionis , in, Ca* 
none Elibertino y & reconciliationis , in addudo decreto 
Innocentiis nominibus, intellexit VENIAM : quam cla- 
re dicitur femper fuifle datam; Communionem autem, 
feu facrum Viaticum, obeuntibus, antiquitus denegatum. 
Parcendumque Clariilimo Graeco Comneno , quod repro- 
batam fcripferit fandiliimam noltram HifpanenCtum Ca- 
thalanam Synodum ,auia, etli durius, (ut ait Innocentius ) 
merito tamen, negata Communio ejl , concejja poenitentia : 
nec abrogajfe Synodum 7. Elibertina Canonem de imagi- 
nibus , fcriplifle debuerat; fed definifle adorandas illas, 

U quas 

(d) Apud Caranza fol. 91. & apud plures. 


/ 


if4 


4S8C * )&#• 


quas a Gentilium opprobriis Elibertina Synodus Caverat, 
lgnofcendum tandem mihi, ex amore Patrite, quoddif- 
fulius , nedum ab Heterodoxis , fed & ab orthodoxis, Sy- 
nodum hanc fartam teftam contenderim. Fuifieenim 
Illiberis , urbem Ileri <e t ( non Granatam , Ut contendit 
Mariana) nomen ipfum probat, compofitum ex Ilion , 
(Graece Urbs & inde Latine Ilium ) & Iberis - . quafi 
antiquitus di&a ' Urbs in ingreffu Iberia. Videatur 
tamen Pujades in Chronicis Cathaloniae. 1 . c. 


31. Ad S. Epiphaniam convertendus, cujus, & fa$um, 
& Dodrinam, limul nobis obje&urus ( pag, 65.) Apologi- 
jla rememorat: Abiit a nobis infolens ignorantia dlpkon- 
fi de Cajlro ( verbo Imago) San&iffimo huic Ecclelise Patri 
tribuentis principium Iconomachta (jquam a Mahumeda. 
nis potius ortam jam diximus j),etfi conati ipfum ab hee- 
reli liberare, quia tunc non effet veritas definita. Sem- 
per etenim fuilfet error graviffimus Epiphaniis a Patri- 
bus faeculi ejusdem Q quos jam introduxifle in Templa 
imagines fatentur Lutherani , ut vidimus ) line dubio 
taxandus ; & faeculo 8. ab Iconomachis in Synodo. 7. 
objiciendus; quod minime fa&um legimus. Neque ab il- 
lis, neque ab Apologifta memoratur Epiphamus , quod 
( haereli. 79. ) haereticos dixerit, quosdam, quiB. Virginis 
Maria imaginem colentes , circumferebant • quos, Coi * 
lyridianoss reprobat, & jufte,quia Dei Matrem habuerunt 
pro Dea , eidemque facrificium offerebant. Sicuti Ira- 
neas ( lib. 1. cap. 24. ) inter errores Carpocratis , ponit, 
quod imagines coleret Chnfti , Petri & Pauli , 
ter Gentilicas Homeri, Pithagora , Platonis &c. fuperfti* 
tiose & idololatrice cultas, collocaverat. Citatur igitur 
Epiftola Epiphanii ad Joannem Hyerofolomitanum Epif 
copuro, in qua narrat; fe ingreffum \wEc defiant Anabla 
then- 


•mk m )g^* 


1 5T 


/benfem, ut oraret, aCpexUVe in velo ad fores pendenti 
imaginem depiElam, QllASI CHRISTI , VELSASICTI CII- 
JU.SDAM ( irridenda ftupiditas illius qui corrupit Epi- 
ftolam ! j non enim memini fatis ait. j cujus imago fue- 
rit. Cum ergo ( proflequituQ hoc vtdijfem , in ULcclefia Chri- 
fli , contra authoritatem fcripturarum, hominis pendere ima- 
ginem, fcidt illud &c. Et infra, promittens pro farciendo 
damno aliud novum velum mittere ait: preteor , £Te) 
deinceps praeipere , in Ecclefia Chrijli , ejusmodi vela , qua 
eontra religionem noflram veniunt , non adpendt. Rufticif- 
fimi inter Lutheranos ipfos, & vetulae, Do&oremhunc 
Jenenfem irridebunt, quod laudet S. E piphanium , non 
Lutheri , fed Calvini, & Carolfiadii Patronum. Ex Epi- 
ftola , quam ( corruptam adminus ) e-narrat ipfe, verbis- 
que Epiphanii ab ipfo addu&is , nec minimum quid in- 
ferri valeret adoratam fuifle imaginem, fed in velo fo- 
ribus Eccleuae appenfo depi&am: imo, viros illius Ec- 
clefiae, ut feribitur, nihilo duxilfe laceratam imaginem, 
folum de veli fcifura conqueftos , dixilfe, murmurantes : 
Jt femdere voluerat , jujium erat , ut aliud daret velum , at- 
que mutaret. Quod cum audifiet f I Iptphaniusj fe daturum 
pollicitus efl ; ficque fedata fuit tota conqueftio. 
Hpologifta igitur , qui £ pag. 49. 69. & 72. ) imagines 
(non adoratas) in Ecclefia fervandas permittit ; qui, &. 
pag. 68- Circa finem facul i 4. , immagines illatas in Tem- 
plis lubenter concedens repetit ; Quomodo inconfe- 
quentiifimum fadum Epiphania impolitum laudat ? Vel 
Carolfiadii difcipulum fe dicat , (V) qui,infcio equidem 
Luthero, primus imagines e Templis in Germania abftu» 
Iit , ab iftoque graviter propterea reprehenfus fuit: Aut 
Calvino (f) fubfcribat, cum ; infanire, garrulat , eos qui fi- 

U 2 mula _ 

'i ^ m * 

(e)Cochlaeas tledifti* & faflis Lutheri. (Ij Calvin, lib. 1. indit, cap. if 


1$6 






«•» 


9 

'C+ 


mulachra Dei & fanttorum , exemplo cherubim , defendere 
conantur: Sive Helveticorum incorporetur coetui , dicen' 
tium (g) reijcimus , non modo gentium idola , fed & Cbri- 
Jlianorum fimulachra : Qui omnes, Q ultra Orthodoxam 
Graecorum & Latinorum damnationem, apud Tridenti - 
nam t $C (dl) Confiantinopohtanas , Hyero/olimitanamque 
Synodos^/ Lutheranorum omnium meruere cenfuram. 

32. Sed fi Apologifia velit Lutheranus perfiftere , ip. 

fum , non ut Barcinonenfis Dodor , fed, ut Catechifta 
rufticum , alloquar ; Q) verbis e Catechefi Lutheri de- 
promptis. Putasne , interrogatur, citra hunc finem cultus , 
adorationis , & Juperfi itionis , imagines fieri , & faffias tole- 
rari pofie ? Omnino , docetur. Primo , quia ceffante fine 
cejfat & ratio finis. 20. quia Deus ip/e imagines fecit , 
alios , ut facerent jufiit , & fallas toleravit , quod , biforia 
& exempla Vet. Tef. teflantur. 3 0 . quia , nec Chrifus , nec 
Apofioli , easdem in nov. Tejl. , fimpliciter ufpiam improba- 
runt , multo mitius abrogarunt, 4.0. fhtia IN PRIMITIVA 
ECCLESIA , IMAGINES , CHRISTI, MARITE , CRU- 
CIS , APOSTOLORUM , MARTYRUM, DOCTORUM , 
PASSIONIS DOMINICAS , alias , pajfim depillas , etiam 

IN PUBLICIS TEMPLIS , habuerunt. Quae , cum Diete- 
ticus , zk Sacra, fer Augufiino,Bafilio,Chrifoftomo , Tertulliano , 
Ni feno , & aliis confirmaflet , ( infra, inftit. 40. pag. 71.) 
addit : Errant igitur Carolftadiafoi , qui imagines ex templis 
deturbant: Vide Lut herum inc. 1. Mich. tom. 4. latine , JE- 
, fol. S 34 ' b. feq. Ubi , NON SOLUM BARBARIEM, SED 
INSIGNEM QLIOQUE INSCIENTIAM judicat , quod in multis 
locis , etiam Chrifti , & Apofiolorum , imagines, fine dificri- 

mine , e Templis ejeft* fint &c, Heec Lutheranorum Ca- 

teche- 

• 4 ; f- t n 

• r - . „ 

(g) Confefsto M niftror. Eccl. in Hclret. cap. 4. (h) Vid. Pfafium. fa ec. 

17. de geftis contra Ciri Ilum Lucarium . cap. 2. S* 6. pag. 3 f 7. gig. (i) Apud 
Cunradum Dietericorn. inftit. catechet» 38.de i, tabula Decal. pag. 69. 


>mc m )m- 


J t7 


techefis, Qua? , quomodo tamen ( infr. inftit. 41. pag, 
7^0 ut Calvtnijlis fiat mitior, doceat ; abrogationem , feli 
ejedionem earundem , effe rem adiap horam , & ( adhuc fe- 
clusa adoratione } Magifiratut politico liberam ; quam 
antea, ex Luthero , dixerat , non folum BARBARIEM. 

fed INSIGNEM INSCIENTIAM? Querendus erit />*- 
tilor alius JJENENSIS , Apologijla non impar, qui ambo- 
rum inconfequentias approbet. Mihi fufiicit, Luthera- 
nos convincere, qnod teneantur; vel corruptam Upipka- 
hii epiftolam , nobiscum fateri ; vel Epiphaniam pro hoc 
fado laudare non pdffe; vel adorationem imaginum ip- 
fius tempore jam in ufu ; fi fomnient, Epiphaniam , hanc 
in Ecclefia aliena, voluifie corrigere. 

Quia nihilominus Apologifta, pag. 67. rationes ju'3$ 
Jlasy & pugnantes, ( ait.), ut probemus corruptam epi- 
ftolam illam, requirit: antequam eas audiat, fcire vel- 
lem unde pragnans ejusdem calamus genuinum Epipba - 
nii efte foetum oftenderit ? Quia (addit tantum} eam 
Hyerenimus in linguam Latinam transtulit : & hoc Apolo • 
giflam afleverafle , fufiicit. Parturierunt (Jeme) montes ; 
fed obftetricante Buddeo , natus ejl ridulus mus. Quare 
compellit nos iterum fibi reparturire, qua? Baronius , Bel- 
larminus , PoJJevinus , (k) et alii jam ediderunt in lucem? 
Rationes adferunt : 1, quia S. Byeronimus totam fere 
recitans hanc Epiphanii epiftolam (in fua ad Pamachium) 
a fe latine verfam ; nec tamen hujus fcifi veli, ibi, unum 
memorat verbum. 2 . quia Iconomaehi in Synodo. 7. 
Epiphanium aliunde pro fe producentes» nil tale ex eo- 
dem objecerint, quod fine dubio non omififient. 3. quia 
Gregorius M. Qepift. ad Serenum MaJJilienfem , quam infra 
Apologifta(l) citat} non fupponeret, ipfum Serenum , 

U 3 pri- 

(k) Vide Petrum Annat, tom. i. lib. 4. de SS. Eccl. TP. art. 22. de S. Epi* 
phanio. pag. 381. (1) ex lib. n. indidi. 4. epift. 13. pag. 1100. 




-mc % )m~ 


primum'Confradorem imaginum, dicens /7/V.j5^Pl 

quo faUum Sacerdote aliquando auditum efl , quod fer, Ai ? 
Si non aliud , vel illud te non debuit revocare , ne defpetti , 
aliis fratribus , folum te fanttum , & Sapientem e Te “ crede- 
res? Quod tamen, fi Epiphanias a fe fadum feriptis ia- 

tfaflet. Gregarium non JatujfTet. Quartam addamus : Ec” 

quis tam ftupidus, ut Epiphaniam credat in ferio fa&o 
illo fic obliviofum , ut j an Chrifii , vel fantli cu- 
jusdam imago fuerit , fe feribentem dixerit non fa „ 
tis meminife ? Nugas iftas mifcere non horruit hae- 
reticorum malitia cum dodrina fandorum $ fed foe- 
ces ita craflae non extingunt lumen quod hi accende- 
runt oleo Sapientiae Divinae. Legiffet apologi fla , in 
ipsa Epiphanii editione quam "allegat , Epiftolam 
ad Lellorem , Dionijii Petavii , in Tom. 2 . , ibi inveniffet : 
Ultimi Epiphanii trattatus £ inter quos Epiftolam hanc 
® d Joan. Hyerol. Epi fc. poftremo collocat^) - - fuppofititii 
funt libri , atque SPFRII Q ecce preegnans verbum , quod 
Apologifla qusrebat j de quibus addit. Horum \ ducit 
agmen , ille de vita Prophetarum , quem fpurium efTe SFY. 
CENTTE MENDACIORFM NFGJE pelfuadent ! quibus il- 
le refertus ejl ; quem , velut fecutor quidam , Joachimus Ze- 
hnerus , excepit , ex ILLA L FTHER ANA , & PASTORI - 
EIA FOECE, &c. (Quidni , Lutheranis idem corrupti» 
ficium in casteris debeamus ? ) Jam orationes ilice ( ad. 
dit Petaviusj quee Epiphanis nomine FFCFM JAM DF. 
DFM FAC1FNT , fatis , cum flilo ipfo , tum aliis quibusdam 
indiciis , alterius , vel Epiphanii , vel Aut horis , fc effe de- 
clarant : - - Epiphanios , enim , fuiffe quamplures , Cypri eti- 
am Epifcopos, ob/ervatur. Alter , cujm nomine inSyn.d. 
AU, iS . fubfcripfit Theodorus Eptfc . Trimethuntorum / alter t 
cujus extat Epijlola ad lgnatium Patriarcham } &'c. 

Epi- 



Epiphanium ^ igitur, in aliquo /ibi affi&o commenta - 54. 
rio , ab haereticis in Synodo 7. produ&um ; quod pari- 
ter adulterinum Synodus novit; confiat (ex (m) Ad.6. 
Tom. 5. ) ab omni Iconomachiae fufpicione declara- 
tum & demonftratum liberrimum; tum, ex hoc quod 
ipfe , cum omnes haerefes fcribens confutaflet , procul 
dubio , & eam pofuijfet , qua: de imaginibus , ab iflis (] Ico- 
nomachis) fertur , Ji alienam a Chrifli religione hanc exi - 
ffimajfet . Tum quia , omnes SS.PP. illius sevi , quos tum 
Graecos, tum Latinos exprimit, opus Epiphania impoli- 
tum non agnoverunt. Unde Synodus concludit : Apage cum 
ijla impia , & intolerabili editione . Neque , hic , linguas 
fuas acuant , & exerceant , vaniloqui ijli accufatores refte 
fentientium ; quafi iUi qui antiquam Ecclejia traditionem 
recipiunt , Beato Epiphanio adver (entur . Nequaquam ; Com- 
mentarium enim illud rejicimus ; Beatum autem Patrem Ca- 
tbohece Ecclefia DoSlorem cognofcimus. Nil ad nos ; fi Lu- 
theranis , non pragnantes , videantur rationes adduftae : 
jujla adminus erunt in E piphanii corrupticolas allatae 
cenfurae, quibus inuruntur Iconomachi antiqui, & plus, 
noviflimi. 

Jam , Gregorium LM . , addit Apologi fta, ex duplici, 35. 
ad SfnfwwwMaflilienfium Epifcopum dire&a Epiftola , /c^ 
nomachis eum favere , contendens. Gaudendum , quod, 
contra invocationem fanftorum , hunc , Lutherani non 
producant; qui (n) Breviarium Romanum £ cum /anco- 
rum officiis) in ordinem redegit ; qui, in Canona Mijfa , 
ad orationem : Libera nos - - intercedente B. Virgine , cum 
Beatis Apoftolis tuis , Petro , d?* Paulo ; addidit : (o) atque 
B.Andrea ( cui propenfiffimus , Romae , in propriis aedi- 
bus, Ecclefiam & Monafterium aedificaverat,) & omni- 
bus 

(m) Vid.Caranza fol. m. 252. 253. (n) Hiftorici cun&i in ejus vita ; no* 
viflimc , Buritis in Ronu Pont, notitia, (o) Idem ibid. ad Gregor. L 


i6o 




bus Sanftis ; qui, fertum fp) Commemorationis S. Pauli. die 
30. Junii, inftjtuit j ne Pontifex, ficut antea, eadem die 
29. teneretur, utraque in Baftlica Q mutuo valde diftan- 
ti ) Petri & Pauli , quibus commune eft feft um s munia 
Pontificalia exercere ; qui, £q) Litanias majore & m i- 
itor es, (quas, in Dei, Sandorumque omnium invocatio, 
ne confiftunt } Ungulis Annis fieri decrevit 5 qUique * 
quamplurima in fandorum cultum confirmandum feri- 
pfit. Hunc ergo , ex eo quod , Serenum , quia facras 
imagines fregerat , correxerit, adorationemque fuperfti- 
tiofam vitandam docuerit, Iconomachts favifie Apologifta 
£pag.68. fequ.) putat j cum, zelum intempejlivum Sereni 
confrigentis imagines reprehendat j quod tamen eas adora- 
ri , aut coli noluerit, laudet. Tasdet jam, ad eundas 
Apologifta fraudes aperiendas, Lutheranos Amhox es ^ quos 
libi objiciamus, revolvere ; fiquidem eundos rejedurus 
erat, qui Gregorium tueantur, Orthodoxos. Audiatur 
tamen ipfis celeberrimus Krommaierus : (r) Sceculum pra- 
fins ( ait de fexto ) quod concernit ; non tantum abrogata 
dodlrina Catechetica , imagines , Laicorum Biblia , a GREGO- 
RiO M. fuere substituta : Sed d^(quod infra explicans, 

addit (]s ) quod , circa initium , ulcus tetigimus , Ecclefiam % 
variis ceremoniis & traditionibus humanis , ( Gregorius 

M . ) obruit. ( Qualibus ? ecce : ) luminaria cultui Divi- 
no adjecit ; in peragendis /acris , fplendtdo Miniflros orna - 
tu induit ; jejunia auxit ; MiJJat pro defunctis introduxit j 
Purgatorium ignem infufflavit ; coelibatum Miniftrorum , 
quantum in f e fuit , propugnavit ; INVOCATIONEM SANCTO- 
RUM ; & IMAGINUM CULTUM 1DOLOLAT RJCUM ( Ortho- 

doxe Religiofum ) approbavit & defendit. Cuinam , 

heu 1 

(p) Idem ibid. & in Onomafiicon. v. Commeratio. ex Mhrologo. cap. 42. & Pru- 
dtntio. himno 12. de SS.Petr. & Paul, (q) idem Qnomafl. v. Litania. (?) Cent,6. 
pag.319. (s) Ibid. pag. 321. • 


4 








_____ __ ] 6a 

heu ! ex Lutheranis credemus ? Quem Dedor Lipfie^Ss 
Centuriator plangit Iconolatram / eundem vl polo 0(1 a 
Jenenjis Iconomachum prodit ? Uterque mendax /ne- 

utri fidendum. Correxit Gregorius , Severum, quod ima- 
gmes fregerit Cavit ne adoratio indebita eisdem dare- 
tur folius Dei propria laudat quod adorari Jine refpe- 
ctu ad objeda fignificata Serenus- non /iverit, /icque ait 
hbi : (t ) adorari ■vero imagines, modis omnibus veta y non* 
quo & modis omnibus adorari , vetetur j fed male adorari 
vetatur omnibus modis ; foluraque, <?x vijjone rei oefta ar- 
dorem compunctionis percipiant fideles , & in adoratione' 
f fuprema J folius omnipotentis SanEla Trinitatis humiliter 
profiernantur ; unde in alia EpiftoJa , /ibi fiendum coi*. 
iUiit (\3>J ut populus - , in adoratione piClurse f quam fieri 
non prohibet), minime peccaret . Medium intendit Gre- 

garius , ut religiose , fed fine peccato , deteftata Sereni 
Iconomachia, venerarentur imagines , cultis objedis in 
ip/is f "quomodo fiendum, fupra* explicavimus. Hoc mo- 
do, ip/e Gregarius y ad Religiofi/fimos viros, Januarium 
Calaritanum £pi/c. , & ad Secundinum , mentem fuam ape- 
rit, ne Lutherani ipfius verba detorqueant.. Ad illum 
00 jubens, ut crucem , & B. V. imaginem, ex Synago- 
ga Judeoru m extrahat y his hortamur affatibus , ut fubla — 
tk exinde , CUM EA, QUA DIGNUM EST, VENERATIONE , 
imagine , atque Cruce , debeatis „ quod violenter ablatum ek 
reformare. Eyprefliusque Secundino imagines remit- 
tens, quas petierat : (y) imagines ,. quas , Ubi dirigen- 
das per Dulcidum Diaconum rogajli mijimus.. Unde , val- 
de nobis tua pofiidati-o placuit $ quia illum toto corde , tota 
intentione queeris , cujus imaginem pra oculis habere deji de- 
nas - - Scio quidem y quod imaginem Salvatoris nojlri noni 

X idea 

\ 

CO Eib. ii. Epift’. India*. 4. Epifti. 13; (uj). tib. 9- Indift. 3. Epift. ion,- 
C Xl ) tib. 7. epift.. 5> (7), Lib, 7. epift. 54. 


1 6% 


4$i( m )M- 


ideo petis , ut quasi deum COLAS £ ecce errorem , quem 
ad Serenum feribens caverat ) fcd ob recordationem Filii 
Dei , /» <■/#•* amore incalefcasy cujus , /<? imaginem videre 
dejideras. Et nos quidem , # 0 » quaji ante Divinitatem an - 
te illam proflernimur y fed ILLUM ADORAMUS , quem per 
IMAGINEM , natum , aut pajfum , fed & in throno /e. 
dentem y recordamur. Et dum nobis ipfa pi£lura , quaji 
feriptura y ad memoriam Filium Dei reducit , animum no - 
jlrum aut de refurreSlione l&tificat , aut de paffione demul- 
cet. Ideoquc , direximus tibi furtartas duas , imaginem 
Dei Salvatoris y & Sanlla Dei Genitricis Mariae Beatorum - 
que Apoftolorum Petri & Pauli continentes y & unam Cru- 
cem, elavem etiam pro benediSlione d fanllijjimo corpore Pe- 
tri Apoftolorum Principis , ut per ipfum a maligno defen - 
fus permaneas , cujus Jigno munitum te ejje credis. Itafan- 
diflimus Ecclefi® Dodor explicat , vitari idololatriam 
omnem, adoratis objedis in facris imaginibus memora- 
tis ; itero nedum Salvatoris , fed Sandorum imagines 
quoque, venerabiles, licut ipfos , efle; &ita, ex con- 
tadu clavis ad S. Petri fepulchrum , oftendit religiose 
ipfam habendam ; fperandumque a Deo, per imagines, 

& reliquias Sanctorum , non parum falutaris munimi- 
nis. • v«ikvm psa p v mu2qoD3f slfii ji 


36. Tandem, rejedurus Apologijla ( a pag. 70 ) facram 
Synodum Nicaenam. 2 . Oecumenicam 7. , qua, adamufsim 
difcuflum dogma de adorandis imaginibus ftabilitur: 
ad conciiiabulum fub Conflantino Copremmo ; & Syno- 
dum fere inauditam Francofurdienfem , fidosque Chriftia- 
niflimi Caroli Magni libros vulgo Carolinosy contra ima- 
gines, ptovocavit. Satis, Sinodus Oecumenica 7. , an- 
tecedens conciiiabulum illud explofit ; ficut Adrianus 
1. libros illos Caroli M. nomine publicatos. Idem hic 

eve- 


• ► *• » 


• / ' 



evenit Iconomachis , quod quondam fa&um legimus ab 
s, Inanis . Reiciebant hi Synodum Ntccenam /. plures alios 
haereticorum coetus opponentes: (z) Cafarea & Tyri, 
an. 335, ; Antiochenam. 2 . anno 341. Tertium , an, 345. , 
Syrmtenfem 3. & 4. an. 352. , unam Ariminenjem , obquam 
ingemuit ( ait Hyeronimus orbis terrarum, & fe Artantem 
eje miratus eji ; & alias *• ficut Eutychiani , refpuunt 
Oecumenicam quartam Synodum Chalcedonenfem , huic, 
prsecedens Conciliabulum Ephefinum ab ipfis habitum 
opponentes. Solum in hoc , Lutherani 
dunt; quod pcft Nicaenam Synodum , iiti , Filium 
genitum non fattum concedentes ; conjubfiantialem tamen 
& Omoufion , tanquam vocem in feriptura non habitam, 
negantes, Semi : Ariani funt didi. Lutherani vero, ul- 
tra Iconum , SanSlorum cultum quoque refpuentes , non 
Semi-’ lconomacht , fed Sanbl- Iconomachi apellandi funt; 
Nullam, ex oppofitis per haereticos Synodis , oecumeni- 
cam e fle, etfi aliqua abufive dicatur Generans, doce- 
mus C a ) Catholici ; ( tenenturque Lutherani Ananis 
obiicere) Generale fiquidem Concilium erit, concurren- 
tibus , aut faltem vocatis ex toto terrarum orbe Epifco- 
pjg ♦ Oecumenicum vero non erit, nifl a tota Ecclefia, flt 
ut tale receptum ,* quod nec Ariani , nec Iconomachi 
dicent, quorum Syuodos femper rejecit Ecclefia. Imnio 
Conftantinepolitanas , pro Iconomachis , nullum habuifle 
Patriarcham, adhuc Orientalem; preeter Catholicos au- 
thores, fatentur Centuriatores (b) Magdeburgenfes ; licet 
in fecunda, fub Copronimo anno. 755 * > ejedo vero Pa- 
triarcha Germano , alius ab eisdem haereticis (ufFedus fue- 
rit. Sicut ergo conftanter Ecclefia Synodum Nicenam 
retinuit, derogatis Arianorum coetibus ; & Chalcedonenfem , 

X 2 re* 

(V) Vide Pfafium ci». f*c. 4. cap. 5. S • 2. pag. 89. 90. (a) Vide Petr. 

Annatum. loni. 2. lib. 5. fe*. 1. art. 1. pag. 5. ( b ) Cent - 8. cap. 9. coi. 551. 


i(?4 


IlP Pf ^f r c R ^ CIN c L \f^ E ? he fi n * i ita anathematizati 
illa Pfeudofeptima fub Coprommo , veram feptimam A7- 

****** > ejusque Ada , tam in Oriente , quam in Oc- 

cidente, per tot fecula confervavit, damnatis etfi froe* 
num mordentibus, inGrascia, Bogomilis , in Synodis (d) 
Conft-Plams duobus, 1145. & 1147. ; apud Latinos 
Watdenfibus y (€) in Synonis Oxonienfi U6o. , & Latera* 
rtenji 3. an. 1 179- y & poft PViclew , Pragenfem , Huff , & 
alios; Lutkero , Calvino » Caroljladio f ceterisque, eadem 
haerefis tabe fuganda, ab Ecclefia profcriptis in Tri- 

dentina. v 


^ 7 * Mirandum tamen eft, Lutherancs homines, Syno- 
dos has Conftantinopolitanas ac Francofurdienfem, i i b-* 
rosque Carolinos vocatos , producere ; in quibus , (an- 
ctos colendos , & invocandos efle 3 meritum bonorum 
operu, & aiia contra ip(os definiuntur; ficut (praeter pfeu* 
dofeptimae Canones 15. 17; & 18 , quos inieruit Nicana 
Synodus fequens, Ad. 6. ) tradunt citati Centuriatores 
Magdeburgenfes, Iconomachos , fi manfiifent in Gnecia , 
Synodos halce allegare , nil mirum eflet 3 (ed pudeat 
Lutheranos. ad illas recurrere, quas ipfi in pluribus 
praecipuis dogmatibus, damnant. Similiter, fidis illis 
libris CW/- confunduntur, quos plura a Lutberams re- 
jeda dogmata confirmare detexit Bellarminus\ (g])pro- 
bantes, reijciendam elle Synodum Nicenam 2. , quia fi- 
ne authoritate Romani Pontificis congregata fuerit; ad 
quem( (cribunt 3 pertinere, controverfiarum (fi orian-- 
turj in fide, judicia: in quo, 8c mendacium deprehen- 
ditur ; tum fadi , ex litteris Adriani 1. ad Synodum, quas 
receptas & acceptatas, ( h) proferunt P. R^Adione. 2.5 


( fl ) Apud Lutheran. Pfafium Cxc. 

12. cap. 3. §. i. & (c) Idem ibid. 

pag. 98. (g) Tom. 2. controv. 4. lil>, 
natus ubi fupta. *rt. 8. pag. 73. 


tum 

5. cap. 4. §, 4. pag. (d) Idem fa?c. 

(f) Annatus. cit. lib. j. Csd. 3. art. 12. 
2. cap. 14. (h) Caranza. f«l. 216. & An~ 

r*. . L 


■#$( $ m* 


V6 


5 


- — - - ■■ 

t^jm ex Legatis (i) Adriani , Petro Archt - Prasbitero^dH Petro 

Monacho Abbate S. Sab<e , Tharajtum Coeterosque Syno- 
di Patres bis fifeitatis num litteras Adriani reciperent , 
quibus refpondentibus ,/«/£//>*»«»* ^fequimur probamus &c. 
refolvitur Synodica;tum ex fubfcriptione Lega- 

torum, ordine primorum , in fine Synodi i jura quoque 
Romani Pontificis, ibidem aflerta, Lutheranis non favent, 
<jui eunda illius judicia, immo & totius Ecclefi®, Iper- 
nunt. Pro Synodo Francofurdienji , quamvis ab autho» 
tibus paucis memoretur ; nec Caranza , inter confiJia 
approbata quae collegit , eandem nominet , aliquid ad- 
dam. Tantam lego Praelatorum illorum in Germania 
(licet quodam zelo motam) levitatem 5 ut, necfpeda- 
t is ( Synodorum in Graecia, maxime Ni came 2. feptennio 
antehabitae ) exemplaribus, contra id quod de ipsa au- 
dierant (fine dubio ab Iconomachis ) tulere judicium. 
Audiantur (Canone 2.) (k) Allata efi in medium quefiio 
DE NOVA GR JECORUM SYNODO , in qua fcriptmn habeba- 
tUY 5 ut qui imaginibus SanEiotum , it aut DEIFICAS TRINITATI \ 
fer vitium , aut adorationem non impenderent , anathema ju- 
dicarentur .* qui fuprafanJliffimi Patres tpofiri (ide-ft fandi,) 
omnimodis adorationem renuentes contempferunt , atque con~ 
fentientes condemnaverunt. Hinc , eos errore fadi deceptos 
'evincit Annatus ; fed ego dicerem preci pitanter decerne- 
re. Certe Iconomachi poft Synodum. 7. , hanc indebi- 
tas adorationis notam iropofuerunt Orthodoxis ; ficut, 
poft fridentinam clariffimd explicantem adorationum 
gradus, caventemque, ( 1 ) ut omnis fuptrfiiHo , wfantto- 
rum invocatione , Reliquiarum veneratione , & Imaginum 

f aero ufuy tollatur , obgannire non defiftunt , dari a no- 
bis , Sandis , & horum imaginibus, adorationem /oli Deo 

Xj debi- 

(T)Idem ibident. (k) Apud Petr. Annatumubi fupra.pag. 78.(1) Seffio- 
nc 25. decreto de iavoc. & venerat. S. S. 


1 66 


•mc m m 


debitam: contra quod, licet eundi proteftemur contrariu, 
quidqua intelligere,imd audire nolunt. Caufa autem non 
melius difcufsa, contra Synodum refolviffe Patres Fran- 
cofurdienfes, fupponentes fa&um falfiflimum, a levita- 
tis gravifiimae nota falvari nequit. Tantum autem abeft, 
Francofurdienfes PP. Lutheranis faveant , quantum 
deeft adorationi quam damus fandis, & imaginibus, nc 
fit Latria foli Deo debita , quam aliis, nifi Deo, datam 
reijcimus omnes , ficut allatae Synodi Patres. Nec nifi 
ftupidis fuadere tentent Lutherani , contra imaginum 
cultum, decreturam Synodum, cui praefuifle (m) legi- 
mus Legatos Papae Adriani /. , qui Nicenam Synodum 
adunaverat & confirmaverat, cujus refponsum habetur 
ad libros Caroli nomine ab Iconomachis evulgatos. 
Quod fi daremus , didis non obftantibus , Fr anco fur die n - 
fem fynodum contra Orthodoxos decrevifle ; quid conr 
tra Synodum Oecumenicam, particularis quaedam , etfi 
dicatur Epifcoporum plurium , cujus confirmationis, 
five a Pontifice , five ab Ecclefia in Concilio gene- 
rali aliquo datam, nemo meminit? Imo refutatio lib- 
rorum Curolinorum ab Adriano i. emanata , pariter Sy- 
nodum oppofitam reprobaret. 

14- Ut i gitur nofcant Lutherani , quam vane, ad reno- 
vandam Iconomachiam in Graecia defudent, & plus in 
Ruflia, ubi( Deo gratias) Tureas adjutores non habent 
ficut in Graecia, pro rejiciendis Iconibus : narrabo Q per- 
mittatur tandem) mirificum Dei opus , media B. Virgi- 
ne in imagine culta & invocata; quo patebit , plus- 
quam Lutherani deftruant feriptis , Deum , Ecclefiam 
«dificare miraculis. Devenerat, anno currentis faeculi 
13., ad Maximum Monafterium SS* Trinitatis ( vulgo 

Troitza') 


(m) Vide ArsJekin. tom. i. Theol. tit, quefl. reliquae de Conciliis, §. 3. 
artit. 4. pag. na. 86. 


•mi m 


16^ 


Troitza . ) Sexaginta miliaribus Q Ruthenice PORSTS") ver- 
fus feptentrionem , e Moskui diilitum , leptennis puer 
miferrimus, Cofmas nomine , brachiis retrorfum inflexis, 
manibus ad os facrum jundis , digitis utriusque , invi- 
cem complicatis , itaut , nec per vim , fine fradione dis- 
jungi pollent. Recepit cum Religiofa Monachorum cha- 
ritas, ut in (Bolmcha Infirmorum loco, cum aegrotis coe- 
teris , aleretur. Didicit hic in adolefcentia , legere, de- 
curfuque temporis idoneus , receptus eft ad numerum 
Ledorum Ecclefiae. Fuerat circa Infirmariam , jam ab 
antiquo , locata Imago B, Virginis ad lapidem inci/d, no- 
mineque Smolenskenlis Imaginis venerata, quam, pri- 
dem , Monachus quidam exterius occlulerat , ne popu- 
lum a concurfu ad Eccleliam diverteret. Crevit, Juve- 
nis, cum aetate, devotio; qua Beatillim* Virginis Patro- 
cinio, fanandum fe credens, occludi imaginem illam, 
cui falutanda; inclinabatur , aegre ferebat ; illi tamen con- 
tinuo praeces fundere non deftttit, optans, propriis cani- 
bus operimentum deftruhere quod alius miferat. 1 oit 
annos 1 7., quibus , ab omnibus notus , impedimento 
manuum laboraverat Qmen/e Julii decurrentis anni) dum 
/ Ut § , fcilicet , Acalbisf.s ) Laudes B. V fecundum 
\bi, letum Grzcum, in Ecclelia caneret, libi vifum eft vo- 
cem audire dicentem : Eja Cofma! preces tuae exaudi- 
tae funt, ut curationis recipias gratiam : Cumque, ex 
hoc, aliquid fentiret in digitis, advocavit adftantes, 
quibus, quid audilfet & fentiret , retulit. Videntibus 

igitur eundis, coeperunt digiti disjungi ; inde, brachium 

finiftrum in naturalem litum & motum veniens poterat 
folitum lignum crucis, a capite ad pedus & humeros, 
formare ; fed ut fenlibilius videretur manus Domini, 
iuanfit adhuc per plures dies, Cofma^ immobilis dextera, 
Paulatim, ut vulgaretur amplius , haec quoque ului re- 

itl- 





j6& 

ftituitur , itaut cunfti qui eum inhabilem ad hcec nove- 
rant , ambidextrum , ad folute formanda Crucis ligna 
jam videant. Opus efle illius , qui, in mundo conver/a - 
tus, (h) extendi juffit hominis manum aridam , fatemur, 
cum fanato hoc viro , cun&i. Sed ipfe qui facultatem 
(pj pifcina probatica contulerat, Jero/olmis t , , VH multi- 
tudini claudorum , ccscorum., & ARIDORUM , mota fer 
Angelum aqua , fuccurreret j ligatas manus non habet, ut, 
intercedente nunc Angelorum Regina,m\fet\s seque fubve- 
niat. Et, ficut illi qui, (q) claudu ex utero Matris inffatio* 
sa portk templi annis pluribus viderant, fanatum tamen 
per Petrum > in Jefu Chrifii nomine , mirabantur; ita ,cum 
illo , Co/mas hic , laudans Deum* nos invitat , ut nedum 
intendamus in Petrum , fed & in Beatifiimam Apoftolorum 
Reginam ;qus, virtute prsefens & in imaginibus culta» 
Dei movet mifericordiam , de cujus beneficiis gratule- 
mur- - Nec non valde notandum ; quod, fimul. ac 
©pus Apologifia contra imagines evulgatum eft Mosku*' r 
miraculo ifto, potius quam humanis calamis , Deus if* 
iud everterit. 

SECTIO V. 

. ' r ' .V ‘ ' ' ’ -V ' ' ’ ■ ■* " < 

V IX, opufeulum proffequi, infirmitas in me bimeffri* 
diftulerat ; cum eece, inopinatus hinc difcefius cura 
Domino meo Legato , mihi infinuatus,fupervenit. Sed, 
ut amicis hoc fifeitatis, & piis Ruthenis viris non pau- 
cis , fetisfaeere offendam;, quantum dierum permittat 
prefeifio, brevi calamo £ extenfurus forfitan quando fi 
tandem^ quies aliqua in terris mihi concedaturjrefponfum 
i ftuH ad finem perducere non defifiam. 

Rre.- 


(n) Mattii, £ 2 . io. 13 . (o) Jban. ro. Q0 3’ 


*Q\ 




Breviorem quoque, Apologijla^ ([apag. 75* a ^ 88 .) 
contra facras Traditiones exercuit pugnam ; citius quo- 
que celebremus a vera fide reportatam vi&oriam. Nul- 
lus lapis iydius , inter facros Ecclefiam ftabilientes, vi- 
vacius etherodoxiam detexit unquam, quam Divinarum 
Traditionum examen adhibitum. Cun&i, ante Moyfen 
feribentem , fideles , feripto verbo Dei carentes, nullam 
certitudine Divina credendam veritatem noviffent, fi re- 
jeftis 'Traditionibus a majoribus ad pofteros propagatis, 
ad feripturam provocare debuerint : Pauci fiquidem erant 
quibus loquebatur Deus, & per quos fides in Chriftum 
futurum diffundebatur ad cceteros. Quod argumentum 
heeretici qui conantur eludere , ita ineptiunt; ut Deum 
mutum videantur credere, ex-tjuo incepit datam legem 
Moyfi in tabulis feribere. Coeperunt ergof' ex his quos 
legimus j Sadducei, ut fuos errores tuerentur, fola lege 
Nloylis (cripta retenta , ( tefte (a) lofepbo) Patrum Tra- 
ditiones rejicere , dicentes , fola ea qua / cripta effent vale- 
re , non feripta vero nullius auSloritatis ejfe. Arianos , 
ftmi- Arianos , ad negandum Omoujion Filio Dei ( juxta om- 
nes SS. PP. > qui contra ipfos furrexerunt ) ad feriptu* 
ras provocafle , in quibus nusquam legeretur talis didlio. 
Traditione reje&a, nemo ignorat. Macedonianos 8c Enno- 
mi anos , de eodem accufant (b) Bajilius & (cj Athana- 
fus ; Neftorianos, (d) Cyrilus,' Euthichen , ( e) Mameas ; 
Lutheranos & Calvtnijlas , ipfa eorundem foboles , repe., 
titis, hic , ab Apologifta , mutuatis ipforum blasphemiis. 
Sicut ergo , a Niccena , coeterisque Sacris Confiiiis , anti- 
qui; ita a Tridentino ( fefi 4 « ) proferibuntur novi inter 

Latinos haeretici: cum hac veritas, & difciplina (Chrifti} 

Y libris 

(a) Jofephus lib. 3. antiq. cap. 18. (b) BaGl. lib. 1. contr. Eunomium, 
& lib. de Sp. S. cap. 25. (c) Athan. lib, 3. de Trin. (J) A&a Ephefm. Sy- 
nodi (e) Confil. Chalcedon, adi. i. 



libris /criptis , & Traditionibus fine ficripto , contineatur ; 
qua Traditiones y ex ipfius ore, ab Apoflolis accepta , aut ah 
jpfis /fpoflolis , Spiritu Sanfto dtftante , quafi per manus tra- 
dita ad nos ufque pervenerunt ; Orthodoxorum PP , exem- 
pla fequuta ; ( S. Synodus ) Omnes libros tam veteris , quam 
novi te/lamenti , f cum utri usque unus Deus Jit authorj nec 
non Traditiones ipfas , tum ad fidem , tum ad mores perti- 
nentes , tanquam vel oretenus , a Chriflo , vel a Spiritu S. 
diSlatas , & continua fucce/jtone in Ecclefia Catholica confer - 
vatas, PARI PIETATIS AFFECTU AC REFERENTIA , 
Su/cipit , ac veneratur - - Juftiflime igitur, contra Luthe- 
rum , Javoskius intulit , quod plangens ApoUgifta com- 
memorat: Ferba Chrijli : abrogajlis pracepta Divina , per 
Traditiones ve/lras , Luthero , lapis o/jenfionis fuerunt, inde 
rejecit Traditiones : conftanter enim (/; Orthodoxa Eccle- 
fia Orientalis, Ceum Occidentali) fatetur: gemina Ec- 
clefia dogmata , alta divinis facra feriptura libris compre- 
henfia ; alia viva voce ab Apoftolis tradita - " - binisque 
hi/ce fundamentis fides fuperflrudia extat . 

2 t Incipiens itaque Apologifta , certamen init ( pag. 

76.]) Lutherano motu (blito ,ex Apoftolo ( Ephes. 2. 20. ) 
Fundatam , feribente , Ecclefiam fupra fundamentum 
Jlolorum & Prophetarum - - Et ex Jefu ChtiHo, fcrutandas 
feripturas , de jeipfo tejlimonium perhibentes ( Joan. 5. 39 .J 
audiendosque Moyfen & Prophetas ( Luc. 16. 29* ) praedi- 
cante. Sed vana haecce Lutheranae pugnae tornea- 
menta delusere omnes ante Javorskium. Ubi enim pro- 
* fertur exclufiva didio in facris litteris jubens /olas ferip- 
turas ferutandas ; aut Moyfen & Prophetas , fo\\xm , legen- 
dos ; non ( per alios 'j loquutos audire eosdem, quibus 
dixit Chriftus per Lucam (cap. 10. 1 < 5 . ) qui vos audit , 
me audit ? Quis Catholicorum Ferbum Dei /criptum 

lege- 

(T) Confef. Orthod. Eccl. Orion*. p*rt. i. qu. 4. pag. 18. 


1 



legere refugit ? Sed quid hinc, ut verbum Dei pariter 
verbo revelatum , non audiendum Lutheranus inferat? 
SiCq u °d Deus avertat/ arte a Luthero tradita, pro illius 
tuenda pecude, loco Npologifi* pugnaturus ellem ; nil re- 
fponfurum me fateor; fi JJobi uxor (g J) quafi tinam ex 
jiultis mulierbus , fie loqui audiens ; aut li Apoitoli, ju- 
fte w/fr ante eos quoji deliramento verba mulierum 

refurrexifie jam Chriftum nuntiantium , contenderent; 
mihi fubadderent etfi Deo revelante , dicant fe,tum 
Job , tum fanftae illas foeminas , loqui ; non credimus, 
quia verbum iftud Dei,ficriptum non videmus. Similiter 
primi Apoftolorum auditores aflumpto in Coelum Chri- 
fto , veritates Evangelicas , nuntiatas quia (_ nifi poft 
annos plures)»0#/£r// , r#.f,refpuentes , line culpa (i)in- 
cr eduli vocarentur ; etfi tradentes eas Apoftolos perfe- 
quuti: improprieque loquutus ( Luther anorum cenfura ) 
damnaretur Apoftolus, fcribens : fides ex auditu , audi- 
tus autem per verbum Chrijli : cum verbum auditum Dei 
fi fcriptum non fuerit non fit certum. Potius incre* 
pandi funt ifti fcripta necefifiarib quarentes pro creden- 
do Dei verbo; quam illa, a Chrifto vocata, (kj generatio 
mala , & adultera, quae ut crederet. Videre fignum h Chn- 
00 quarebat. Et , ne dicatur argumentum hoc a me in- 
ventum ; audiatur Iraneus , qui faeculo 2 . haec icriput 
CD • £luid autem fi s Ipofioli neque quidem fer ipt uras re i 
quiffent nebis ? Nonne opportebat ordinem (equi Traditionis , 
quam tradiderunt iis quibus comittebant Ecclefias? Cui ordi- 
nationi affentiunt multa gentes Barbarorum , eorum qui m 
Chr i Sum 'credunt , fine charta & attramento , /criptam ha- 
bentes per Spiritum in cordibus fiuis fialutem , & veterem 
Traditionem diligenter cujlodientes. Qus, verbo taiitum > 

Y ^ tem- 


(g) Job. 2. 10. (h) Lac. 24. II- 0 ) r 4 - 2 ; 

(1) Irenaeas. lib. 3. cap. 4. -- 


(k) Matth. 12. 39 * 


J 7* 


'*s®( m 



tempore Iraenai pluribus communicata Ecclefiis , dfe, 
ultra ea quae (criptis facris exprefia funt, plura alia, in- 
fra cum eodem Irsnaeo videbimus. Satis nunc infere- 
tur, quod verbo Dei^non fcripto etli, credere debeant Chri- 
ftiani; cui etiam Judeos credidifie infra patebit. 

Traditione Ecclefiae haberi, has facrorum Bibliorum 

fcripturas efle Verbum Dei ab Apoftolis & Prophetis 
expreflum » nec Lutherani negare jam audent.* etfi enim 
dicatur in fcriptura , Qn) Deum loquutum fui fle Patriius 
& Prophetis ; hoc tamen fcripfifte Paulum ficut Prophe- 
tas repetentes - - loejuutus ejl Deus -- Dixitque Deus &d 
certo non fciremus , nifi Ecclefiae Traditione, conftanter 
fervatos libros illos Prophetarum & Apoftolorum -no- 
mine crederemus. Non Video, ergo, qualis a corda- 
to viro danda fit ratio ; quare hac ad fcripturarum ip- 
farum fidem Traditione necefiario fuppofita , quam ab 
Apoftolis ad Nos foli debemus Ecclefiae; non credi de- 
beant quoque ccetera quae ab Apoftolis aeque recepitlb 
teftatur eadem. Quam enim fallere, dicent Lutherani , 
in proponenda re quadam credenda; cur, in proponen- 
dis his numero facris libris , pariter non dicent fallibilem? 
Sed de hoc , quia egere jam plures ; nec /. Ipologifta aut 
alius potuit hanc rationem infringere ,* dicamus nil am- 
plius. Videatur inter alios, (n) Bellurminus. 

Tertio jam motu arma parans, dicit Apologifia 
nil novi. Chriftum obijcit, contra Pharifeos loquentem; 
(o) in vanum Deum colere , docentes dohlrtnas & praecepta ho~' 
minum (Quid hic , quaefo, contra nos , afferentes , Tradi- 
tiones Ecclefiae , efte verbum Divinii ? J Item obijcit: Bene irri. 
tum facitis praeceptum Dei , ut traditiones VESTRAS ferve • 

tis. £Quidve ifthic contra docentes , Traditiones , non 

No- 

. - • , i 1 

(n) Tom. u litx 4; de Verbo Dei non fcripta. (o) Mare. 7. £ v. 6. 




Nojtras , fed Chrifti per quondam loquentes Apoftolos?) 
Dixi nil attulifle Apologiftam novas cujusdam artis in 
pugna : fu i fle quippe haec verba lapidem offinfionis . , quo 
calcato ruit Lutherus vidit Javorskius. Et quid Lu- 
th erus ? Antiquiorem Lutheranae hujus pugnae Magiftru.in 
Maximino Ariano , detexit & devicit jam Auguftinus :{ p) 
h<e voces ( ajebat ille ) qua extra fcripturam funt t nullo cafu d 
nobis fufcipiantur ^cum Dominus moneat dicat : fine cau- 

sa me colunt , docentes dodlrinas , & mandata hominum, (q]) 
Vituperalle Chrijlum , in Pharifets , Traditiones cum 
Verbo Dei fcripto pugnantes, v. g. illa de (r) non honoran- 
dis Parentibus, fatetur ApologiJaQ pag. 78- ): aliae autem 
quas ibidem Chriftus increpat, etli viderentur de re in- 
differenti, & Mofaicae legi non oppofitae , ficut ablutio- 
nes urceorum & calicum , alia his Jimilia , in duobus 
vitiabantur ; tum quia veluti Traditiones Divinae divulga- 
bantur , ab his qui Dei revelationibus indigni erant ; 
tum quia , curabant Pharifaei iftas adimpleri minutias, 
verae Divinae legis neglefla obfervantia. Unde, irrita fa- 
cientes pracepta Dei 1 redarguuntur , pro primis j & relin- 
quentes mandatum Dei , pro fecundis. Hocque explicuit 
Chn/lus ipfe , (s) alibi, dicens ipfis : duces asci , excolan- 
tes culicem , camelum autem deglutientes : Vi « vobis - - quia 
mundatis quod deforis ejl calicis & paropfidis , intus autem 
pleni eftis rapina , & immunditik. Corrigendi eflent, igi- 
tur, fimiliter Chriftiani , qui Traditione fervat^ , adhuc 
Divina, legem Chrifti fcriptam omitterent, qui procul 
dubio peccarent. Abfit autem , ut Traditiones Ecclefiae 
Chrifti, Verbo Dei fcripto dicantur oppofitas: ficut enim 
apparentem verarum fcripturarum diilbnantiam , inda- 

Y 3 gato 

(p) Aug. llb. 1. contr. Maximin. Arianum. (q) Verbi haec citantur i 
J*doco in fuo thefauro Catholico, lom. i. lib. 6. art. 32. 00 Marci 7. lo> 

(s) Math. 2J. 24/ ; 4 1 ' ^ 


gato vero earum fenfu, concordamus; quia, verTtatrve". 
ritas nequit opponi : ita , contrarietatem quam in 
facris Traditionibus cum verbo Dei fcripto conatur 
fomniare Lutherana malitia ; Ecclefia, & facii Dodorcs 
pleniffime difiolverunt. Sjt exemplum. Arius ^ ut ne- 
garet confubftantialitatem Filii intelligendam in Chrifti 
verbis (t) ego & Pater unum fumus ; alia ejusde appofuit. 
fi) Pater major me efl. llfque alia omitta. Quis negabit, 
didurum Arium , fi vixitfet, folidius fundamentum quae- 
ilifle, quam poftea Lut herum ; ille fiquide , verbo Dei fcripto 
verbumDei fcriptum oppofuit.-ifte autem, multiplici ver- 
bo Dei Tradito impugnando, non aliud fcriptum , non 
traditum adduxit; negativo argumento ufus, quod fci- 
licet fcriptum verbum Dei non efiet. Inde, jejunia ('e. g) 
rejecit determinata , & plura alia. Verum ienfum Scrip- 
turarum , quando Lutherani verbum Dei fcriptum de non 
adorandis fculptiiibus producunt ( idola fcilicet dete* 
itanda effe} cu verbo tradito de adorandis imaginibus non 
pugnare , demonftravit Ecclefia .* ficut antea fatisfecerat 
Arianoru objedis- Deo deinde comittendum, fi Luthera- 
ni amplius recalcitrant. Nec , Verbo Dei tradito fa- 
cram fcripturam poitponimus ( ficut Apologifta pag. 78. 
nos accufat ) : fed , PARI pietatis ajfeftu , & reverentia , 
utraque fujcipimus ac veneramur ( cum Synodo Tridenti- 
na tandem ) Latini - - Btnisque hifce fundamentis , fidem 
fuperjlruSlam ) fe confiteri , explicat Grasca Ecclefia. Nec 
aliud intenderunt ii authores (f) Romani» qui Ecclefia, 
iine verbo Dei fcripto , fubftitifle, fblo tradito fidem prae- 
itantem , ab Adamo ad Moyfen ; nunquam vero Q fuppofi- 
to fcripto per Moyfen) caruiffe tradito , docuerunt. Qui-. 
bus ,in re ita comperta, fubfcribo. 

Jam- 

■* 'i' 4, ^ “ I . 4 . r 

(t) Joan. 10. 30. (u) Joan. 14. 28. (x) Vid. Bellarm. Ioc, 



Jamque ad oftendenda plura qua; Apologifla (pag, 5. 
79. ) defiderat , tranfeamus. Quaenam , interrogat pri- 
mo , Traditiones funt , a fcripturn J aera diverfa , ceu regu- 
la quadam , & norma DOCTRINJE AC VITJE > admittens 
da ? Interoganti , interrogationibus refpondebo. Unde 
habent Lutherani; libros Divinos efie, qiios ut Canoni- 
cos & facres , amplectuntur ? Unde, integritatem B. Ma- 
ria poft partum perpetuam? (quam, in concipiente 
Chriftum, explicat feriptura , Ifa. 7. 14. & Luc. r.). Un- 
de , non rebaptizandos haereticos ? ( quamvis enim , 
Ephef. 4. 5. legatur: unum baptifna\ non explicatur a quo 
conferendum ). Plura igitur, tum ab aliis relata, tum, 
a me, de jejuniis , & cultu imaginum ac SanSlorum , fupra- 
di&a ; quae ex 'Traditione Catholici credimus , omit- 
tens ; ferio interrogo. Unde habetis (O Lutherani) 
Poedobaptifmum ? Non qusro , Baptifmi , ut pueri fal- 
ventur, neceflitatem ; haec fiquidem clarifiime legitur 
in teftimoniis quae adducitis, licet eandem in pueris 
Chriftianorum fine baptifmo decedentibus negetis : 
fed cum feriptum fit ( Math: ult. ) : qui crediderit , &bap- 
tizattts fuerit ; unde habetis , quod , non obftante inca- 
pacitate naturali ad a&um fidei, baptizari poffint infan» 
tes? aut baptizatos falvari ? Rationem genuinam, (ne 
amplius Lutherani Do&ores, in coercendis feripturae di- 
ctis , infudent) dabo ex Catechefi ipforunu Contra Lu- 
theri transfugas, Anabaptisftas , fic loquitur (y’): Ratio 
fexta ( praemiffis aliis ex Scriptura, vere non convincen- 
tibus ) ab exemplo , & praxi Apojl olorum : qua tamdiu in- 
cene uffa flabit ; DONEC AN AB A P TIS TM CONTRA- 
RIUM PROBABUNT , in domibus fcilicet & familiis ah 
Apoftolis baptizatis (A&.16. & 18 f)aut non futffe infan- 


(z) TnftUntiones Catechet. ex Lnthero . Ctimadi Dietetici, de Baptifmo. 
inftit. 37. pag. 5x9. 


tts , aut tun fttife baptizans, tnbabuit autem ^Tdi^t 

Febr. J» ( Et vos Lutheram £ quando probabitis utrum- 
que, quod Scriptura S. filet ? Ad Kalendas Graecas.) Ut Cla- 
rius tamen difcatis, Traditiones negantes, Traditione in 

veftros Schifmaticos Anabaptiftas impugnandos, uti • audi- 
te quod fequiiur in veftra Catechefi. (2) Septimo ; quia deni, 
que , bapttfmus infantum i inde , k tempc ribut Ap c-flolo rf in Ec- 
clejik femper obfcrvatus ejl. ( Quam rationem , iic inferius 
explicat Catecbijla Dietericus) : Ratio Jeptima , k tejlimonio 
humano primitiva Ecclefia Apoftolica. . Ouo nomine , EM» 


DOBAPTISMUS , TRADITIO APOSTOLICA NOMI- 
NATUR ; QUAM , ECCLESIA , AB APOSTOLIS 
ACCEPIT. ( Origenes lib. /. fup. 6 . ad Rom.J S EU , QUAS 
A DOMINO , PER APOSTOLOS MANAFIT. ( con- 
fer Cyprian. lib. 3. epifl. S. & Au g t lib. 3. de pec. mort.cap. 
j lib. 4. contra Donat, cap. 23. ) Hucusque Catechefis 
Lutheri. Tam itaque verum eft, nil contra Anabaptisftas^ 
de Padobaptifmo , ex fcripturis clare convinci, fed Tra- 
ditione ( quae male a Catechiftk dicitur teftimonium hu- 
manum , quia verbum Dei eft i juxta eundem , A DOMI- 
NO PER APOSTOLOS manans ) ut (a]) Schwenfeldms 
(lib. 2. epift. 21. pag. 299. ) Lutheranis opponat, dTe 
baptifmum Traditionarium , & humanum^ ficut idem Cate- 
chifta fatetur. Catholicorum quorumlibet , verba eadem 
Lutherani reijcerent ; fed e Lutheri Catechifmo deprompta 
( ut Dietericus loquitur ) damnare non audebunt. Et quia 
Catholici cun£ti,infantes fine baptifmo etiam inculpabi* 
liter decedentes, a regno & hereditate Chrifti exclu- 
fos docemus; cum in providentia nobis nota : ( b) niji 

quis renatus fiterif denuo , non potejl videre regnum Dei •* 
CX quibus Chrifti verbis, Confefio Orientalis Ecclejia , etli 

de 


C 2 ) Ibid. ap, Dietericum . (a) apud eundem pag. 520. (b) Joan. 3, 3. 




de his infantibus verba determinata non faciens» in- 
tulit (V) : quo ( baptifmate ) quisquis non tinSlus efi , ille , 
nondum ab hoc peccato ( Originali ) expiatus ejl ; fed ira 
D ivinee , aternique fupp licii reus manet prout dillum ejl : ni - 
fi quis renatus &c, Non tamen eosdem , line perfonaii 
culpa , aeternis poenis addiQos dicimus : juftiflimus 
Deus fiquidem decernit: (f) quantum glorificayit Je , & 
in delitiis fuit i tantum date illi tormentum : in quo, Dei , 
abfoluti Domini y qui, regeneratis tantum, haereditatem 
promittitC fecundum Augufiinum ) attendenda eft ratio, 
qui : (d} cum nondum nati fuifent , aut aliquid boni vel 
mali egifent , - - - fifacob dilexit , Efau autem odio .habuit'. 
Dicerent nobis , optamus , Lutherani : unde, nedum nos, 
fed & Calvinifias proferibant ( in citata (e) ( Catechefi) 
quia non certo & indubitanter , fed probabiliter dumtaxat , 
de falute infantium h vivis (fine baptifrao / evocatorum 
fperandum efe docent ? Numquid Pater , apud quem (f) 
non efl voluntas, ut , pereat unus ex fufillis i (lis ( unde Lu- 
therani ibidem arguunt) non eft idem ille(g) qui omnes 
homines vitlt J alvos fert, & ad agnitionem veritatis venire ? 

Sicut inquam ex his, adultis plures ( quod 
Calvinifiis firaul , flens dico) permittit Deus deperdi j 
nonne, idem poterit & ex illis? Litigent hoc Calvinifi*, 
qui probabiliter tantum fuadent, idipfum quod Luthe- 
rani , fine verbo Dei feripto ^ nec adhuc tradito , illud 
volunt certum; ut nedum negantes , fed & opinantes cir- 


ca traditum a Lutherp dogma ^ proferibunt. , : : i . 

Interroganti fecundo Apologifia \ unde nobis confiet, 
Traditiones ab Apofiolis- , efe profeflas. ?. •• 1 Mi,mes i; refpon- 
fum eft , unde fibi conftet contrarium l Sed folidius di- 
cam : Conftat nobis eodem teftimoniOj ac, quod fer ip- 

Z turae 

fb) Parte, a. qu. 20. fol. 281. (c) Apoc. 18. 7. 00. Rom, 9. II. (0 ,n * 
ftitittiohe 38. pag. 523. (0 Matth.* 18.^4. (g) I- Tim. 2- 4« r 


♦ ** 


i7* - wc & ym - 

tura: facrffi a Deo revelat® fuerint : utrumque enim te- 
ftatur Eccleua. Traditiones, infuper, Apoftolicas efle 
aliquas, etiam ex fcripturis habemus : Nam primo 
Cbrifium plura refervata habuifle , (h) q Ua > Apoftoii 
portare non poterant , edocendi per Spiritum veritatis pro- 
mifllim , dubio caret, (i) Ipjis , fe prabuit vivum pofi paflio» 
nem fuam , in multis argumentis per dies quadraginta appa, 
rens eis , & loquens de regno Dei ([ait Lucas )\ Apoftolos 

ultra ea quae fcripferunt plura docuifle , memorat Paulus , 
tum , ad Thejfalonicenfes , (k) memorans, & traditiones , 
& epiftolas ; tum ad Timotheum , cui comittit fervandum 
([1) do&rinae depositum - - (m)cdocereque alios ad ma. 
gifterium idoneos , ea que ab ipfo audivit - - tum , circa 
Ecclciiarum regimen , fcribens ad Corinthios , ultra ea 
quae (cribebat : (h ) coetera cum venero difponam. Ubi igi- 
tur legere Lutherani ([ficut pro iplis Apologifta hic loqui- 
tur ) ifta fuifie eade quae Apoftoii feripta reliquerunt ? Hoc 
ne habent in verbo Dei feripto? an in proferipto verbo 
Lutheri ? Et fiquidem arroganter feribit Q pag. 79. ) nil 
J 'olidi fibi refponderi pofte; quid, nec frivolum adhuc, 
ipfe adduxerit, non video, illaturus ; Apoftolos, nil aliud 
in Ecclefia loquutos fuifle, quam ea quae fcriplerunt. 
Ad haec non verebitur Lutheranus quislibet author, Pa- 
tres poft 4. faeculum feribentes , erroris fulmine in cre- 
ditis Traditionibus aggredi , ficut dpologijl* calamus (pag. 
84. ) folitum ignem fatuum in eosdem emittit. Ex per- 
miffis igitur quatuor primorum faeculorum facris Dolo- 
ribus , quosdam audiar. 

Incipiat Epiphanius , qui integro. 4. faeculo vixit/ 
Permittamque/ haereticum quemlibet , in Virum hunc 
San&iffimum debacchari, li ejusdem authoritate poft* 

habita 

(h) Joan. 1 6. 12. (i) A& i. 3. (k) *,Thefal. 2. 15. (I) I. TJm. 6.29. 
(m) s. Tim. a. 1. (n) j. cor. 11. 34. 


•S33C $ )§£&* 


179 


habiti; rationum vim , quibus in neceflario fatendis Tra- 
ditionibus utitur , fol vit : (o) Cum nuptis ( ait ) pracepta da- 
ret Q Apoftolus} • dico autem innuptis & viduis ; bonum 
efi ipjis ,fi maneant ut ego ; quomodo igitur ifiud u fur pavit: 
alligatus es uxori , noli quarere folutionem ? Nonne contra- 
riam Domini fui legem /latuere videtur ( Luc. 14. z 6 rj: 
qui non relinquit Patrem & Matrem , & Fratres , -& UXO- 
REM, & Filios, & Filias, non efi meus difcipulus. Ad 
bac ; qui honefiam conjugem , Patremque relinquere jubet , 
quomodo idem in alio loco dicit .* honora Patrem (V Matrem , 
hoc enim efi primum , in promi/fione , mandatum ; Et : quod 
Deus conjunxit , homo non feparet ? verum , Divina omnia 
verba , non ad Allegoriam referenda , /eu ut fe habent , acci- 
pienda Junt ; confideratione , ac fenfu opus habent, ut argu m 
menti cujusque vis , ac pote fias intelligatur . SED , TRA- 
DITIONE , quoque OPUS EST : NEQUE enim EX SCRIP- 
TURIS PETI POSSUNT OMNIA ; idcirco , ALIA SCRIP- 
TO , TRADITIONE ALIA , SANC TISSIMI APOSTOLI 
RELIQUERUNT. Quod ip/um , ita Paulus affirmat ( I. 
Cor. 11. 2, ~) quemadmodum tradidi vobis,. Item in;ali0 JO- 
CO C 1. Cor. 1$. 3. ) ita doceo , & ita tradidi in Ecclefiis f 
Item C Ibid v. 2 ,)Si meminifiis , ni/i ,frufira credidifiis.jjam 
ver^ ab Apofiolis , SanSla Dei Ecclefia TRADITUM ac- 
cepit : pofi decretam Virginitatem , ad nuptias fe conferre , 
/celere implicatum videri. ( ecce rationem totam ob quam 
rejecit Traditiones Lutherus ) Etenim Apofiolus fcripfitt 
Si nupferit Virgo non peccabit. Quidnam igitur ? Ambo 
hac inter fe Confentiunt ? /ed nimirum , de ea virgine loqut- 
tur, qua Deo virginitatem fuam non addixit - - quod autem, 
ita fe res habeat , ejusdem Apofioli tefiimonio confiat, cum 
ait . r I. Tim. ?. I I. ) adolefcentiores viduas, devita. Cum 

i» C rn . » mati mmu 

Zj «am- 


(c) Epiphan. h*r. 61 • pag- 511. 



i* V 


i8o 


-mc m 


damnationem , quia primam fidem irritam fecerunt ( quii 
fcilicet, antea, coelibes manere Deo obtulerant. ) Si Cqa 
iida ifta non funt, audiant adhuc Lutherani , faitim «-* 
que claram ejusdem fententiam. (p) Ecclefia 4 neceffarid 
hoc perficit ( fcilicet orare pro mortuis TEdDifioplE 
a Patribus accepta. Quis autem poterit * fi atutum Matris 
difiolvere j aut legem Patris ? velut Salomon dicit ( Prov. i,$,\ 
audi Fili fiermonem Patris fui , (fi ne repudies (latuta ma- 
tris tua : ofiendens , per hoc , quod IN SCRIPTURIS , ET SINE 
SCRIPTO , docuit Pater , hoc efi Deus , & Unigenitus , & 
Spiritus fanhlus. Mater autem nofira Ecclefia t habet fiat ut a 
in fe pofita indijfolubilia , qua dijfolvi non pojfunt. • 1 Non 
video , quomodo ab his Epiphanit argumentis recurfus 
inaneat, ad dubitandum , Verbum Dei non feri pium tra- 
ditumque Ecclefia?. Quod probat S. Dodor; tum ex 
hoc, quia fine ipfo, verba Apoftoli cum Chrifti verbis; 
iftiusque dida mutuo , coherere non pofient ; tum ex 
materna curh , quam Deus ut Pater Ecclefiae contulit, 
cui perfediflimee , & edodte fponfae , noti opus erat om - ' 
nia fcribere,* pluraque, fatis erat revelare. Confirmat id 
clarius, eodem fiecuio, ex Latinis Hyeronimus : (q) etiam - 

:£ .... - . y l m . - / • / 

i arbts m hanc 

Nam et mul- 
ta ALIA QilJS PER TRADITIONEM IN ECCmSllS' OBSERVAN- 
TUR , AUTHORIT ATEM , SIBI y SCRIPTAS LEGLS USURPAVERUNT 

&c. Si SS. igitur Ecclefiae Patres , hujus faeculi percur- 
rerem , plura, fed non efficaciora , repeterem.- 
* * • In perquirenda tertii faeculi dodrina^agmen ducat 
DrigeneslfcribeusQF) inEcclefiafticis ohfiervationibm fiunt non- 
nulla -hujusmodi , qua omninofiacetenecefje efi , NEC TAMEN 
RATIO' EORUM 'OMNIBUS PATET. Nam i - (inter alia plu* 

u l Vs ; ivA ViV„ *v:\ p ra) 


,, 'V 

■- i 


f , . < t . v->( 


f. V > \ 


Cp) Idem Epiphan. haer. 75. (xj) tfyeron. Dialogo contra Luciferianos. 


cap. 4. (r) OrJg. hom. 5. fup. Numeros. • ? ... 

*■ - v <3 


» '*f y ^ s ■- • 4* 't. 1 f' ■ 

: ♦ i v - ' • . • ■ i • 


Q A 


-*sg( » )§&• 


tSi 


in') - - Euchariftia , Jive .percipienda , Jive eo RITU QUO 
GERITUR explicanda • - quis facile explicet rationem ? & ta- 
men , omnia hac operta & velata portamus fuper humeros 
noftros ; cum , ita implemus ea , & exequimur , UT A MAG- 
XO PONTIFICE, ET FILUS E] US , TRADITA, & commendata , 
fufcipimus, Si dicerem , loquutum Originem de ritu ge~ 
rendi Euchariftiam in Ecclefia fervatam, ad perceptu- 
ros aegrotos; fufffagiumj C etfi Lutheranus ) adhiberet 
Pfafusj quiferibit: (fj mittebatur (unde , aliunde con- 
lecrata) jam hoc faculo 2. Euchariftia ad agrotos. (quae, 
nifi permanente , in ea extra ufum , ffEfuChriJlo , non 
delata fuiiTet. ])Idcm Origines f\ib. 1. in Math. apud Eu- 
fehium lib. 6. hift. cap. 2$. ) ex Traditione d/dici y Eccle- 
Jiam , per totum Orbem difperfam , fola 4, Evangelia recipe- 
re • /. Matthei - - 2. Marci - - 3. Luca . ; 4. Joannis. Ex La- 
tinis , vero Cyprianus , (tf) circa Euchariftiam pariter . 
admonitos autem hos fcias ut in calice DominiO f TEREN- 
DO y Dominica Traditio fervetur ut, calix qui in. Comme- 
morationem ejus offertur , mixto vino offeratur. Se^quicl ad 
Lutheranos , quod Cyprianus , hanc Traditionem DOMI- 
NICAM dixerit ? Ita in'catechifmo (uj citato iniolel* 
eunt > iit dicant : Dato , effe facium ( Chrifium fcilicet , vi- 
num aqua dilutum confecralfe^ pro more regionts_ illius , 
ob vina fortior a faEtum , &.Jc efi indifferens* nGuftavitme 
omnia Jerofolimitana vina, cauponarius hic Catechnta 
Lutheri , ut omnia fortia ; diiuendaque perceperit roe- 
lix in potando, natio; quae, ne aquam vino mucea,t , 
•nec in Sacramento > Chrifti motem fervandum decer- 
nit. - v.Nee omittenda plura, quse dcElemente Alexan- 
drino feribit (*x) Eufebius i Clemens Alexandrinus (tnquit_) 

Z :f ' - ■' • * itl 




-• (s) Ffafius f#c. i. cap. 4.5. 3. pag. 34. (i) Lib. 2. epift. 3 - (") Dl ®' 

lericus cit. inftitut. Catech. 21 - de coena Domin. pag. 550. (x) EuLb. . 

6. hift/cap,- t 3t ex vetfionCiGatlica Mr. Coufin, quem ad manus habui, 

latine traasl. 


I l > 


efC', 

» w i * * ? 


,8» -&g ( » m 

- — — ■ *»— ■ — 

*« libro de Pafchate celebrando , ait i fi rogatum fuijfe ab 
amicis, ut Traditiones fcriberet , y»«x i finior ibtts didicerat . 
Et * funt & alii odio libri inftitutionum Clementis , *>r qui- 
bus tradit , <£* explicat Traditiones , y#*** Pan t Aenius ip- 
Jius Ma^ifter a majoribus acceperat - * Fuit Panthenius 
hic» ad praedicandum miflus in Indiam; ubi Evange- 
lium a Matheo fcriptum, reperit : Magifterque Cateche- 
ticus fcu verbo docens , Alexandri® , ante ipfum Clemen- 
tem ;( ut fcribit Pfafius , ad f®c.2. c.2. §. 2. pag 27. 28.) 
Item '• in primo libro Stromatum , loquitur de feipfo, tejlaturque / 
JucceJforibus immediatis Apojlolorum quafi convixijfe. ( En 

rationem» quare, ab ipfo veritates ab Apoftolistraditas 
requirerent coeteri ; fcriptas enim in libris facris, ejus 
tempore, habebant cunfti. ) Nil folidius pariter repete- 
rem , fi facul i hujus monumenta fubadderem : etfi enim 
Lutherani recurrant ad hoc , quod Patres » de Traditione 
loquutos > eandem ex Jacra firipturA volebant elici Q ut lo* 
quitUr Pfitfius ) , fatis contrarium evincunt addu&a teftu 
monia. Quod fi. Traditiones (Scriptura facrae contrarias) 
Tejecifle addat : circumlata tunc Evangelia Apochriphare- 
je&a fatemur , qui hoc apud Eufibium legimus. 

Ad 2. fieculum , fi tranfimus , monet Apologijta 
(pag. 83. 84O Irenaum & Tertullianum ; quos faflus Tra- 
ditionum mentionem fecifle ; fingere volens , eosdem 
Traditionibus ufos ad ipfas veritates qu® in facra.fcrip- 
tura extabant confirmandas , verba eorum non eft aufus 
adducere. Solum Irenaum dicentem ( apud ( [a ) Eufe- 
'bium; cunfta qu® a Policarpo audierat, feripturis fuijfe 
confina. Commemorat. > Sed num confinum , & -idem, 
finonima fint? interrogo.- & Traditiones quas docebant 
haeretici plures illius temporis (ducc (b) Valentino) fa- 


( y ) S#c. 3. cap. 2 . 7 $. 2. pag. 4 7. (2) Idem ibidem. 
caj>. 20. (b) Vide Pfafiutn. f*c. 2. cap. J. £.4. 


• ■ 

(a) Lib. 'S' ktfof- 

1 . < 


•mc m )m 


183 


eris feripturis dijfonas , aeque reijcio $ ficut & humanas 
quasdam, ex Orthodoxorum quorundam /implicitate 
ortas , ab Ecclefia tamen faeculorum ferie reje&as , 
nec unquam in tota Ecclefia acceptatas: qualem fuiffe 
dicam, illam, de futuro in terris Chnjlt Regno millena- 
rio , quam, tanquam fabulam, a Papia Q viro Apoftolico, 
alias, ac piiflimo) inventam , irridendamque, nofcebat 
Ecclefia (c) ante Eufebium : imo de Authore, addidit iftet 
6)uod Papiam credidijfe , ftiadeor , quia veritates ab Apo- 
Jlolis /ub figuris traditas , non comprehenderit , ipfius enim 
mediocre fiuijje judicium , ex ejusdem libris patet . Unde 
Q fiquidem Apologijla , ab eo, quafi infallibiliter fibi vi- 
detur arguere) ex Eufebio inferet, de fa£lo Traditas ab 
Apoftolis veritates , etiam fub Figuris. Quas fi easdem 
cum (criptis adhuc repetat, alibi ipfum Eu/ebiumleg at: 
(d) Moyfes (ait ) tn tabulis inanimatis', Christus autem in men- 
tibus vita pr adit is , perfieEla novi Tejlamenti documenta de- 
feripsit: ejus vero di/cipuli , ad magistri fui nutum , auri- 
bus multorum , dodlrinam fuam Commodantes - - partim tt - 
teris; PARTIM SINE LITTERIS, QUASI JURE QUODAM NON 
SCRIPTO , SERVANDA Commendarunt. Error igitur , fi quis- 
piam in Papia , ex male intelleda dodrina Apoftolica, 
fequutus fuit, hanc non poteft evertere $ quia non ad 
Papiam , fed ad Ecclefiam fpedat , veras Traditiones a 

falfis difeernere. . 

Sed jam ad verba Tertulliani & Iren®i,quas Apo- 

iogifta proferre non audet ; num , Traditione , eandem 
do&rinam factae feripturae commendaverint, inquifituri, 
deveniamus. Tertullianus , ( primo } plura , & fere inte- 
gra capita libri de corona militis , in Traditione fuaden- 
da percurrit ; aliqua liceat inde fecare , quae clanus 

i *'* 

(c) Ex Eufebio lib. 3. cap. 39. Eufeb. ^ l ' demonflr. Evangel. 

cap. 8. apud jotiocu*?. cit. 


■##C $ )M 


184 _ - 

fcribit. CO Facile ( ar g uit ex haereticis ) ftatim exige , j 
re , ubi fer ip tum fit, ne coronemur ? ( refpondet) At enim ; 
ubi feriatum efi ut coronemur ? Expofiulantes enim [criptura 
patrocinium in parte diversa , prajudicant , fu * quoque par - 
//' fcripturje patrocinium adejfe debere . Nam Ji ideo dicetur, 
coroiuiri licete , »<?» prohibeat (criptur a ; <squb retorque- 

bitur , ideo coronari non licere , quia feriptura non jubeat. 
&c: ( Audiant Novatores in omni, quam negant, Thj- ; 
ditione ) fic arguant fi vim ilJationis attingunt. ) - - 
Item : (f) etiam in Traditioni* obtentu, exigenda efi , tn- 
quit , auiiorita* feripta. Ergo quaramtu , an , & TR ADITIO 
NON SCRIPTA non debeat recipi ? Plane negabimus recipien- 
dam, fi nulla exempla prejudicent aliarum ob fervat ionurn, quas a 
SINE ULLIUS SCRIPTURA INSTRUMENTO, SOLIUS TRADITIO* 
NlS TITULO , exinde , confuetudinis patrocinio vindicamus. 
Denique , ut a baptismate ingrediar , aquam adituri, prius 
conttfiamur , nos renuntiare diabolo , & pompa , &, Angelis 
ejut: Dehinc , '-ter 'mergi tamur . , AMPLIUS ALIQUID refpqn - 
dehtes , quam Dominus in Evangelio determinavit - • obla- 
tiones pro defunTtis ,pro natalitiis annua die , facimus . Die 
Dominico , jejunium nefas ducimus. C & pofi alia) - -Ad 
omnem progrejfum , atque promotum ; ad omnem- aditum & 
exitum ; ad calciutum , ad lavacra, ad : Menfas , ad lumi- 
na, ad cubilia , ad fedilia , queeeumque nos converfatio^ ali- 
qua exercet , frontem , Crucis fignaculo terimus. &c. - - Tan- 
dem : C§D barum , & aliarum f milium difciplinarum , 
SI LEGEM EXPOSTULES SCRIPTURARUM , NULLAM INVENIES. 
TRADITIO TIBI PR AT ENDETUR AUCTRIX , Confuetudo * con- 
firmatrix,, ET FIDES OBSERVATRIX. Rationem Traditio- 
ni , confuetudini, fidei , patrocinaturam , aut ipfe perfpicies , 
aut ab aliquo qui perf pexerit , difees , &c. His exemplis , re- 
nuntiatum erit , pofie ETIAM NON SCRIPTA AI TRADITIONE AI» 

in 




fL-Ddfj fi .Cju ^ V X- i 

(c) Tcrtul. Iib« dc corona militi#, cap, 2» (0 cap, 3* (&) ibid. *ap. 4. 


s§? 


185 


i» ob fervat ione defendi , CONFIRMATAM CONSUETUDINE , 
IDONEA TESTE PROBATA TUNC TRADITIONIS , EX PERSE- 
VERANTIA OBSERVATIONIS. Cunda Tertullianus intulit, 
eunda prasvenit : fi de Traditionibus non /criptis non fa- 
tis clare percipitur, clarius infertur Lutheranorum cte- 
citas. 

Accedat lrenaus , fed brevior ,* quia de ipfius 
dodrina, parum jam tetigimus antea. Apud Eufebium , 
ab Apologifta produdus, audiatur. Irenaus videns 
eum Q Fiorinum ) tn Valentini errorem lapfum ,fcripsit lib- 
rum de Ogdoade. ( En ocafionem feribendi , confutare 
fcilicet fabulas /^/?»//#/,tanquam fidas Traditiones cum 
veris mifcentis. ) Ip/e Q proflequitur Eufebius)indiSlo libro , 
t edatur , fe recepifie primam Traditionem Apofiolorum - - Item * 
ip/e ( epiftola ad Fiorinum ) teftatur , /e , antea cum Poli - 
carpo familiariter converfatum ; en ejusdem verba ( IrenffiiJ 
Heec DoSlrina , Florine charijjime , ut , quo mitius pofium , 
dicam , (ana non efi. Ipfam - - Presbiteri qui nos antecejfe- 
runt , quique ip forum /ipofiolorum difcipuli fuerant , tibi 
minime tradiderunt. {En recolens cum Flarino ipfo habi- 
tam fodalitatem apud Policarpum eorundem Magiftrum, 
addit ): Memini , & adhuc referre pojfum , verba Policarpi 
ad populum habita ; narrata etiam ipfius colloquia cum fo~ 
anne > aliisque , qui Dominum viderant \cunSlorumque, qus y 
de DoSlrina & miraculis Chrifit , ipfum edocuerant .• IN 
QUIBUS, NlL ERAT , NON VALDE CONSONUM > HIS QUA IN 

sacris scripturis legimus (quae tamen ab his diftinda 

fubdit} Deus mihi hanc contulit gratiam , ut cunSta at- 
tentiffime audirem , IPSAQUE SCRIBEREM , NON IN CHARTA , 
SED IN CORDE » eaque continuo repetam, \l\tvzfacram , er- 
go , Scripturam , quam certe lreneeus feriptam habebat 
irt charta , alia Florino memorat, ab Apoftolis per Po 

A a licar ~ 

(h) Lib. y. tift. cap. 20. ex verfione Gallica. Coufin. 


12 


iS5 


-mc m )m~ 


licarpum habita , & in corde fer vata," qua ; i fcrTpturi 

facr® valde confona , Valentinianis fabulis facrse feri p tu- 
rse dijfonis , ut Florinum corrigeret, opponebat. £t quis 
credet, / Ipofiolos , Policarpum , coeterosque quotidie con- 
cionibus applicatos, praeter Divinae feripturee Le&ionem 
nil addidiffe ? Divini verbi Le&io , in Calvtnifiarum 
elefiiis , ei qui fcit vix legere committitur ; poftque 
hanc. Condonator (etfi Minifler verbi Dei vocetur ) 
orationem , fecundum feripturas ut ipfi dicunt, texit, 
& profert; fed artificiofam , & a fe elaboratam, die una- 
quaque diverfam ; quarum, quasdam me audivifle a 
Miniftro Genevensi , Moskti#^ non fpernendas , jufte te- 
ftabor, nec unquam verbo uno circa dogmata ipforura 
mixto, fola do&rina morali refertas. Sic Lutheranorum 
Miniltri quoque, ultra feripturam facram, plurima do- 
cent: & hoc de Apoftoiis dubitabunt ? 

• Si Areopagitam Dionifium , primi Apofiolici fas culi 
feriptorem addiderim , afferentem : (ij primi illi facerdo- 
talis muneris duces , cum ex fumma fuperfubfiant i alique Dei- 
tate , ipfi /ancti muneris plenitudinem percepijjent , & idipfum 
propagare , a Divina bonitate mijfi ejjent , - - fumma iUa y 
& fuperfubft ant ialia , PARTIM SCRIPTIS,' PJRTtM NON SCRIP- 
TIS INSTITUTIONIBUS SUIS ( juxta quod facre definiunt le- 
ges ) tradiderunt; Refpondebunt Lutheram ( CUm (k) Pfa- 
fio~) non illius , fed alterius (quem Pf udo- Dionifium \ o- 
cant ) quarti feculi feriptoris , opus elfe $ imo quinti fe- 
culi diceret forfan ApblogiSta cum aliis. Quidquid i-fti 
novi critici dicant, Grasci omnes, fahiorque Latinorum 
pars, eundem Areopagitam Pauli Difcipulum ut autho- 
rem recognofcit , citatum a fexta fynodo generali, AQ. 
4. & 8* contra Monothelitas y & a Synodo 7. contra Ico- 

noma - 

* . . ■ _ 

CO de Ecdefiaflica hjerarchfa. cap. iV (k) Ssec. 4. cap, 1. f. 3. 
pag. 61. 62. 


I 





187 


nomacbos ; de quo , criticum non intereft ad preefens fer- 
re judicium. 

Inde , plusquam opus erat , fatisfiet Apologiftas 15 

quaerenti tandem ; qua ratione , continua JucceJJione in 
Ecclefia propagata fint Traditiones? Si enim a quarto fae- 
cuio, fatetur Apologfia Cpag. 8*. )iftas retentas; cumque 
aliis erroribus ( oblatrat^ hunc quoque, quo , Traditionibus, 
plusauam decebat tribuerunt , irrepfijje ; demonftiata fibi 
eadem antecedentium faecuiorutn dofirina, tenebuntur 
Lutheram , aut fortius infanire , aut obmutefeere. Etfi 
enim nobis illufurus addat ( ibid pag. 7 %) ; quosdam ex 
Romana Ecclefia additlis putare , fe rem acu tetigife , di- 
centes , eam traditionem ejfe Apofiolicam , cujus certa ajfig- 
nari origo nequeat : audacior oftenditur Donatifiis , quo- 
rum ullum nefeimus infnltantem Augufitno contra ipfos 
feribenti : 0 ) guodunivcrfa tenet Ecclefia ; nec Confilii in- 
(litatum efi , Jed femper retentum > non nifi authontate 
/. Ipottolicn traditum, reBijfime creditur. Ubi, ut una ca- 
piatur , bina addita attendi debet conditio. Ponitur , non 
effe Concilii fiatutum , ficenim , eflet Traditio mere kcile- 
Ljica & mutabilis ob diverfa raotiva ; unde , Ecclefia - 
fticam rei cujusdam nefeimus originem , licet de eadem 
loquatur Confilium aliquod , tanquam de re antiquiori. 
Ultra iftud, ergo, aliquid effe debet,. quod umverfa , & 
femper , Ecclefia f etiam haereticis lnfultantibus) tenuit ; fic 
enim non fuiffe errorem fuadetur Nec aliud mtenait 
Ortbadtxa Ecclefia Orientali! Ccnfigo .iictm (m) cadep, 

ab Jftflolii , vivfi vece tradita a /fij. 

filiis , JanUis que Patribus , 1 LENIUS DECLARATA, 
fupponit fi quidem ab Apoftolis traditum , quod [declarat 
plenius Ecclefia jam retentum, Tales, ut tandem fibi 

Si 2* A 

k (I) Auguft. Ub. I. conua Dona»; cap. 2* C m ) Confef ' Or * bod ? ?*** 
i. qa.' 4. fol. 19- 


i 4 


i88 




plura explicemus; /i materia illarum , etiam Apoftoloruni 
authoritatem excefierit, nec Apoftolicas dicimus, f e d 
Divinas', ficut, de feptenario Sacramentorum numero \ de 
Virginitate B. M. V. perpetua; de parvulis baptizandis • de 
aqua calici facro mi/cenda , & alia : fi vero ApoSlolicum 
munus concernant, tumChrifti praeconum, tum primo* 
rum loco Chrifti redorum Ecclefiae ; ab ipfis ut edo. 
dis & diredis a Chrifto , ejusdemque fandiflimo fpiri- 
tu acceptas, Apojlohcas vocamus ; ficut institutio flua* 
dragejjima & Para/ceves ; obfervatio diei Dominica Uco 
Sabbati ; Chrifmatis renovatio , &alia; quse,non eunda, 
Apoftolos, quoad mores, ordinafie perpetua , confiat ex 
eorum lege de fuffocato non edendo, quae jam ab 
AuguSlino (o) memoratur, ejusdem tempore in defiue- 
tudinem abiifle: Quod, fi Traditionis retentae poft Apo- 
ftolos, five Synodis, five Praelatis difponentibus , repe** 
riamus initia , vocatur tunc mere YLccleJtaSitca ; ficut y2-. 
lemnitas , & obfervatio Fejlorum prater Dominicam ; pii 
mores, tum aqua bene diSia a/pergenda , tum nos cruc Jig - 
nandi ; & alia. Haec tetigifie licuit, diffufiflime jam 
tradata a pluribus ; apud quos videnda relinquo : nec 
ifta infinuaflem , nili Apologifla compulifiet. 

‘ Nec tantum Ecclefiae Chriftian® proprium fuit. 
Traditionibus niti. Praeter ea quae de tempore legis nor 
tura ante Moyfen jam fupra diximus, aliquid addam.- 
In illa modus aliquis habebatur, Deum colendi , fa- 
crificia offerendi ; & hominibus , naturae lux , ut in 
Deum fupernaturaliter crederent ac fperarent , aut fidei 
Divinae roifteria credenda, non didabat,*(p)y'#.*-/«quam 

fidem defunSti , non acceptis repromifftonibus , fed h longe 
conflentes celebrantur a Paulo , Abel , Henocb , Noe , Ab - 

rabam t 

(n) A<a. 15.39. (©) Au g* M. ja. contra Fauftum. Cp) Hebr. 11. 

13. v 



rabam, Sara, & alii. In ea igitur Ecclefia, quam nulla 
dirigebat fcriptura, quae non erat/ quomodo, nili Tra- 
ditione , credita fuiflent fequentia : mundum a Deo crea - 
lum ejfe : peccatum ab Adamo propagatum : remedium ad 
idem tollendum : Me fiam venturum : Deum remuneratorem , 
& ultorem : vitam aternam futuram poft mortem / & plura 
alia? In lege fcripta, etfi tandem, Pharifeorum malitia, 
vanae, & juftiilime a Chrifto reprehendendae Traditio- 
nes humanae fuerint introdudae, quarum aliquas ex Evan- 
gelio notabo infra ; merito tamen ab omnibus crede- 
batur/ tum fymbolis illis & f\ 'guris $ nubis dirigentis/ 
Manna cibantis; petra adaquantis & c. praefigurari Chri- 
ftumjquod nullibi feriptum legimus usque ad (q ^Pau- 
lum : ficut, cruenta in lege illa pra^feripta facrificia , 
credebantur typus mortis Cbrifli futurae ; quod ferip- 
turo tamen non erat: Remedium peccati originalis in/ar- 
minis (quod externo ritu conficiendum, eodem modo, 
tempore Mofaica legis ab antiquioribus Moyfe Patribus 
traditum continuafle , fentio cum (f) 5 . Thoma^Sc. Theo- 
logis) nullibi feriptum invenitur; ficut nec pro parvulis 
ante oftavum diem, ad quem circumcifio protraheba- 
tur, morientibus; quibus tamen credebatur peccatum 
pra&ico aliquo remedio a Deo revelato, tolli, f licet ve- 
rum Sacramentum , quod ($) faniores Theologi fuiffe fup* 
ponunt, non extiterit; de quo non adpraefens. ) De his, 
& aliis, putat S. Hilarius mentionem feci fle CkriSlum 
£Math. 23. Z.~) dicentem •• fuper Cathedram Moyfi /ederunt 
feriba & Phartfai : omnia ergo , quacumque dtxerint vobts, 
fervat e ,& facite : de quibus, Moyfes , praeter legem 
fcriptam,velut fecretioribus legis myucriis.feptuaginta il- 
los viros Synagoga praefeftos, ut illa populo docerent 

in- 

(q) l. Cor io. (r) S.Th. 3. p. qu, 70. art, 2. ad 2. (*) rideatur idem, qu* 
69. & fequ. («) Hilariut ia Pial. 2. 


190 






inftruxerat. Atque de his afferit Auguftiuus ( contra ad- 
verfarium legis & Prqphetarum. lib. 2. cap. i.^Judteos 
Traditiones fuas non fcriptas habuifle, fed memoriter 
retentas, ab altero in alterum loquendo transfufas: quam- 
vis poftea recentiores Hebraei varia de ipforum Tra- 
ditionibus edidere volumina ; Mifcbnam , quae eft lex 
fecunda , vel Oralis , faeculo quinto Chriltiano edita 
a Rabbino fjehuda - - Gemar a , quod eft comple- 
mentum feu expolitio Mijcbna - - Thalmud i ex utroque 
Mifchna & Gemar k conflatum, fi ve Jerofolomitanum , five 
Babilonicum , utrumque mille blasphemiis in. Chriftum, 
falfitatibusque refertum , juffu Romanoru Pontificum Gre- 
garii 9. Innocentii <\.ffulii 3 . , Pauli 4. , & Clementis 8 , pro- 
(criptum & combultu - - M affor d^idt^L Traditione , ex lit- 
teris & pundis puritatem textus facri inquirente - - Ka- 
bal&yku fymbolica Theologia, & fcripturas anagogica ex- 
politione antea, nunc apud Judeos corruptiflima Magia. De 
his omnibus hodie inter hebraeos ipfos jam confulis 
egere plures , ut Mirandulanus , Morinus , & alii. Videatur 
Petrus /Innatus in (uo apparatu tom. 1. lib, 3. art- 5. 
Quid igitur aliud ( dicam cum Auguflino j mirabimur 
in Dei manuy poftquam(u) fecit potentiam tnbrachiofua s 
difperfitque fuperbos illos, depofuitque patentes de fede , & 

exaltavit fNos Chriftianos} humiles: confervante Judeo- 
rum Gentem , Providilfimo Dei juditio non deletam, led 
prster aliarum nationum afflidarum ordinem, per to- 
tum terrarum orbem difperfam : nili , ut Legem ChriStum 
adumbrantem & Evangeljum , iplis Judeis teftibus , com- 
mendaret : quorum etiam Traditione , videntes Ethnici 
venerabilem, ipfam non reijcerent, ut Chriliianum fig* 
mentum 1 (x) Quid e st (ait Latinorum Patrum Aquila.) 

hodie gens i fla , ni fi quadam /criniar ia bajulans legem C/ 

prophetas , ad tefiimonium affer tionis Ecclefia , ut nos hono- 
remus 

■ " l ^ j ■. . — ,*V' 

(u) Lq c, r% v. 51% Qxy Auguft. lih. caatra Faujlum cap. 33. 



retnus ptr Sacramentum , quod nuntiat illa per litteram? Vi- 
demus ergo Traditionem hanc a Judafis ad nos ufque 
continuatam ; ut , quas /crutandas fcripturas Chrifius 
praecepit , ex’ Traditione Judeorum & Eccle/iae nosca* 
mus easdem efle quas nunc habemus. i 

Exulet, inde, criticorum plurium Q Proteftantium 15, 
-fere eundorum , qui Lutherum adglofam margin. 2. Reg. 

2;. 8 . imitati funt ) delirium/ ex quibus, ut Majforam 
Hebraeorum refutaret, fequentes Thefes deduxit audacif- 
fimtis Tubingenfis , Bnljfinger m , laureandus , (y) Praefide 
Tfafio, Tbafis 5. erat ' unde conficitur , ffudeos veteres , noti 
adeo religio fos fuijfe , ut non dubitarim , textum facrum cor- 
rumpere ^ &c. - - & Th&fis 8. Codices novi testamenti corru- 
pere , Librarii , Critici , Impotiores , Hreretici , Orthodoxi , Ve- 
iuftas. Bone Deus! Neminem praeter fe ipfos credo, ab 
hac corruptioni data ope, difpenfant/fed fi eundi ('■prae- 
ter Lutheranos') depravarunt, Lutheranos ob jadatam puri- 
tatem quibus annumerandos dicemus? Si & Orthodoxos, 

! & h<ereticos, depravafie accufant ; ipfos Turificantes , no- 
vos C Evangelicos non (ed ) Evangeli - Catharos , irridea- 
mus. Has Tbxfes adjedis notulis fulturi confude- 
runt , ut antiquiffimis Eccleffe Patribus , novos Cri- 
ticds, quorum nomina nec memoranda judico, prae- 
ponerent; quo, nec in Scripturae faerse littera quam 
dicunt fidei regulam idem omnes dicant. Hse- 
breos & Graecos fontes , fi quos Lutherus ejusque fequa- 
ces biberunt , corruptos fateantur ; Ecclefia, cuftodia 
ccelefti munita, illibatos in fecula feculorum eonferva- 
re poterit. Non negamus , Judeos Majforam habere con- 
fufam, corruptam , & incertam ; aut quod malitiose Hae- 
retici quaedam exemplaria depravaverint; iedquis dubi- 

tave- 


(y) Inter opera Pfafii fecundo edita Tubingae. 1718. Primitiae Tubingen. 
fes. parte 1. differt, de F.vangcliis fub Anaftafio Imper. non corruptis. Addita 
in fine corollaria pag. 6j. 





taverit manfiffe aiia pura ad directionem Eccle/i« /'Si Lu- 
therus corrupta habuit , quid ad nos? Eadem puriflima 
tradere nobis potuit fol 'a Ecclejia. Multo minus, hac Di* 
vina Traditione , intelligendam dicam IU if ip li nam lllcim 
arcani , quam ( crifim vitaturus ) non afferam fomnium, 
fed ufque adeo , arbuftivum labrufcarum involu- 
crum. Hanc conatur Vfafius (z) ipfe ftabilire : propo- 
nens primo; Adamum in (latu innocentia Trinitatis my - 
Aerium ignoraffe ; ut difciplinam arcani etiam in Paradi- 
fo inferat. Sed quo fine ? Si etenim unico creato ho- 
mini Deus arcanum hoc mifterium zelaffet , quomo- 
do difciplina arcani dici poffet , id quod foli Deo notum 
difciplina nec effet? E contra vero; Deus, parentes pri- 
mos in Paradifo collocatos , £a) difciplina intelle&us re- 
plevit ; creavit illis fcienttam fpiritus , & fenfu replevit 
cor illorum: unde; & quia Adam omnibus animantibus 
(b^) nomina impofuit , infert Chrifoftomus , (c) perfeftara 
rerum omnium in eo fuiffe fcientiam : & Angelicus 
meus Dr. S. Tbomas (d), longe altiorem hanc ineo fuif- 
fe de rebus Divinis, quam quilibet homo modo habeat; 
quia mens ipfius liberior erat tunc, qua nunc noftra,quoru 
(e) : Corpus quod corrumpitur ( poft peccatum } aggravat 
animam terrena cogitatio deprimit fenfum ; in illo au- 
tem, potentiis inferioribus rationi ifubje&is, ita haec im- 
perturbata illuftrabatur a Deo , ut probabiliter dicat 
Augujlinus , (T) Deum tunc primis hominibus loquu- 
tum fuiffe, ficut illuminando eosdem loquitur Angelis , 
ipsa incommutabili veritate iliuftrans mentes eorum, 
etfi non cum tanta participatione Divinae lucis. Trinita- 
tis etiam myJlerium revelatum fuiffe Adamo , exprefse 



d O— 


T horna* I. p.cju. 94. art. 1. (e), Sap. 9. 1 j. 

ad lit. qu. 3$. 



docuit (g) Epiphanius : folaque illa, qu$ adordinandos 
homines in finem fupernaturalem non pertinent, /Ida.' 
mum latuijfe , addit ipfe DoElor Angelicus - - Nec ea qu$ 
Joan. 14.26.^ Apoftoli, aChnito, pro tunc portare non 
poterant , difciplinam arcani imaginatam fuadent: hanc 
enim Arcaniaci ifti volunt dodrinara profundiffimam 
paucos inter confervatam etfi non divulgatam omnibus! 
ea vero importabilia nemini tunc patebant / poftquam 
autem, advenientis Divini fpiritus Magifterio, ea novere 
Apoftoli eundi, omnibus pariter ifti (h) replett Spiritu , 
coeperunt Q & continuaverunt ) loqui, variis lingdis , (non 
limitate, fed ) prout Spiritus /antius dabat eloqui tllis mag~ 
nalia Dei. Nec dicam, omnes auditores, & credentes, 
aequaliter myfteria percepiffe. Sed cum : (i) omnis dotlri- 
na divinitus in/pirata utilis Jit ad docendum , ad arguen - 
dum, ad corripiendis, & ad erudienda in jujlitia; nil credi po- 
teft quod coeteris zelandum Apoftoli revelatum acce- 
perint : magisque mirandum, Lutheranum quendam, hanc 
arcanorum incommunicabilitatem contendere; fimulque, 
ex his Pauli verbis inferre, Q cum Apologi/ld.hic ) nil ad di* 
redionem Ecclefiee' a Deo receptum non fcrip/hTe, ut vi- 
va voce ab ipfis Traditas veritates credendas , obfer- 
vandasque regulas , tenacius negent omnes. Hinc, quot- 
quot ex antiquis Patribus, occultandi profundiora myfteria 
populo, proferuntur Q ab eodem Pfafio') teftimonia > in* 
telligi debent de adione folemni Sacrificii Euchariftici, 
ad quod Gentiles 8c Catecumeni non admittebantur, poft 
ledionem Evangelii & dodrinam praedicatam, e commu- 
nicantium coetu exclufi: unde in Latinorum ritu non di- 
cit facerdos: Orates fratres , ( ideft , in Chrifto mecura 
jenatO nifi poft offertorium, quando fcilicet jam exie- 

B b rant 

Cg) Epiphan. in Panario adv. haerefesl initio, (h) A$. 1. 4. n.^Qa.Tiro. 
3. 16. 


194 




rant Catecumeni antecedenter inftrudi. Sic in antiquis 
fiturgiis reperitur , ante Sacrificium : Catecumeni exi. 
te: fi quis non communicat , det locum : adhlicque itl Grae- 
ca, ut arcaniflimura Myfterium laicis non pateat, clau- 
duntur portae Sanduarii ufque ad facrificii finem, quan- 
do iftis redapertis, dicitur communicaturis-* Santta, San. 
ftis\ cum tamen in Mifsa Pnefantt ficatorum , in quadra, 
geffima, quia Sacrificium non offertur, (ed praeconfecra- 
tis fpeciebus die Dominica completur in jejunii diebus 
Liturgia, portas Sanctuarii non claudi, vidi, quoties in- 
terfui, Sed de difciplina hac arcani nec veftigium inve- 
nitur inter Latinos aut Graecos : quia , tum dodrina , 
tum difciplina Ecclefiae , traditae funt pro omnium uti- 
litate ; occultandae folum eis, qui extra Ecclefiam funt, 
vel quia indignis, vel quia forfitan defpeduris. 

6*. Jam ex hucusque didis , liquet refponfio ad 
omnia ab Apologifta objeda. Traditiones fiquidem re- 
prehenfae a Chrifto , erant Phari/aica, pro Divinis fidae , 
ficut: lavandi manus , nedum (X) ante , fed (]1) frequen- 
ter in prandio , ob quod forte , legimus , ( m j Lapideas 
illas hydrias fex pofitas fin Cana G ali lea ) fecundum puri- 
ficationem Judeorum , quarum aquam Chriftus convertit 
in vinum : quod (tijcum peccatoribus non eflet mandu^ 
candum , ob quod fcandalizabantur in Chrifto , quia 
permitteretur ( o ) tattus peccatricis mulieris : quod 
Sabbato , nec liceret Qf) eegrotum fanare ; nec fame- 
licis fq) fpicas vellere : quod decimandum eftet , etiam 
(r) anethum , menta , & cyminum : quod (s) jurare per 
templum nil effet, nefas autem jurare per aurum tem- 
pli : & alis, quarum nonnullae videbantur laudabi- 
les; ficut , quod (tj frequenter jejunantes difcipulos 

Chri- 

(k) Matth. tjv "i. ( 1 ) Marci 7. 5. (tn) Joan. 2 . 6 . (n) Matth. 9. ir. 

(o) Lnc. 7. 39. (p) Luc. 6* 7. (q) Matth. 12. a- (r) Matth. 23. 23. 
(Y)Ib. v. 1 6 . (t) Matth. 9. 14. 


■*®( m )&»• 


195 


l ————— — — - -m ■ - — I 

Chrifti, non jejunantes vero illoru more, reprehenderint. 

Tamen,vel quia(u)*« faciebant ut viderentur ab bominbus\ 
vel quia minuta ifta fervantes, majora refpuebant, (x) 
excolantes culicem ^camelum autem glutientes\ vel quia ava- 
ritia capti, cb coeremonias orandi, (y} Comedebant domos 
viduarum: has , cum aliis verbo Dei oppofitis , Chriftus 
reprehendit : quoru fi aliquid, in fervandis Chriftianis 
<///*0«/£#j,uthypochrifis, aut defedus in principalioribus 
Dei raadatis reperiretur, seque nos reprehefibiles effemus. 

Quae ex lrenzo , & Papia , fubaddit, ex didis 17. 
facile corruunt. Quia tamen Baflium provocat £pag. 

86. ) Bafilium audiat qui non veretur feribere: ( 'z ) 
Sine Traditionibus non fcrtptis , Evangelium ejfe purum 
nomen. Laudetur fpiritus ejusdem propheticus, pro 
Lutheranis praevifis ; in quibus purum nomen Evan- 
gelicorum manfit , impurifiimo retento ejusdem fen* 
fu , Traditione rejeda. Sed proffequatur BaJUius : 
DOG MATA , ait , qua in EccleJiA fervantur , partim ex 
confcriptA DoUrinA habemus ^partim ex Apojlolvru TRADb 
BIONE in mijlerio ad nos delata recepimus, Qua utraque , 
ad pietatem , eandem vim habent , & NEMO his contradi- 
cit, QUI MEDIOCREM SALTIM ECCLESIASTICORUM 
JURIUM EXPERIENTIAM HABET - - Nullam , dixif- • 
fet potius , Ecclefajlicorum jurium refiduam in Luthera- 
nis notitiam $ fed minorem adhuc miremur ipforum 
in explicandis SS. PP. intelligentiam ; cura ( ex Chemnh 
tio,J de ritibus non neceffariis explicant verbum illud Ba- 
jilii , DOGMATA ; quid enim refpondere_ pofiunt folidu, 
ignoro;ad alia ejusde verba: Qua utraque Q ideft, dogmata 
feripta, & non feripta ) ad pietatem , EANDEM VIM 
HABENT. Ouse, fi de ritibus non neceffariis ( ut cru- 

B b 2 cis 

. • * ; . # 

(n) Matth. 23. 5. (x) lh. v. 24. (y) Ib. V. 14. (a) Bafil.lib. defpititu. 

S. cap. 27. 


196 



% 





CIS ligno , aqua benedida &c.) vera cffentT^ut'!^' 
cavit phemnitsusf fortius opponerentur cum Lutheranis 
delirus; furentes enim legimus eundos iftorum, contra 
ritus hujusmodi, quos afferunt fuperftitiofos. Quid i£?i- 
tur Apologifta inferre voluerit cxBafilio, vix capio* 
cum rediffime provenerit Sandus Dodor(a) repurgando \ 

nos effe ab omnibus , pariter , five diabolicis concupifcentiii , 
Jive mundanis faftigiis , five 'Traditionibus humanis , quas 
Chriftum reprehendiffe videmus ; Divinas autem, quas 
a Chrifto & Apoftolis, imo & ab Eccielia a fpiritufan- 
do direda recepimus, feduio commendaverit. Hanc- 
que Bafilii mentem , ^verbis ejusdem, /lpologifta oftendit, 
fandilfirna illa regula (b)i quod nullo modo fequi debemus hu- 
manas traditiones ; ut pro illis defendendis ^praecepta 'Divina 
violemus ; fl icut fecifle Phan/eos increpaverat (c ) Chri/lus:) 
fervatjs autem iftis, regulam eandem ( quam veluti alte- 
ram nobis Apologifta objicit) pro noftro Catholico dog- 
mate, proffequitur : (e) ad unum , omnia fervanda funt , 
qu&^ a Domino , per Ev angeli um & /ipoftolos tradita funt , 
neque eorum quidquam praetermitti debet . Quomodo nam- 
que, minimo nedum , {ed nec maximo labore , quo ver£ 
opus effet(ut Apologifta ^ laborem tamen quia infruduo- 
fum futurum omitens, loquitur p. 8<5. ) oftendi poffet, 
Balilium , Traditionum humanarum , indeque rejiciendarum 
nomine, Sacras , & quas nos ut Divinas fufeipimus, intel- 
Jexiffe : quislibet judicet. Nam quod Bafdius , ex textu 
Apofloli ( 2 . Theffal. 2 , if. ) : tenete traditiones , quas didi * 
eidis , five per fermonem , five per epiftolam , Traditiones 
tantum ab Apoftolo / 'criptas fervandas intulerit;nifi ratio- 
nis expers nemo proferet, qui legat eum fcribenteffj.*%- 

mata 

« * -* 

(a) Lib. I. cie Baptifmo cap. 2. (b) Idem BaGl. jn moralibus, cap. 2. 

(c) Mare. 7. 6. (e) Bafil. ubi fupra cap. 3. (f) ex lib. de Baptifmo cit. 



mata , partim J cripta , partim ex Apojlolorum traditione de- 
lata 0 “ recepta , qux UTRA QUE , pietatem , eandem vim 
habent. Eadem ergo Dialedica ApologijU ( pag. 87.) ia 
Bajilium , qua Lui herus , Calvinus , Beza ,& ejusde fermen- 
ti homines disjunSlivam vocem Apoftoli : per fermo- 

nem , five per Epiftolam , in didionem copulativam verte- 
runt ; per fermonem ET epijlolam : cum tamen G><«7* (g) 
phrafis (ex Montano Jficut vulgata ledio, per difc 

jundivam , fententiam Pauli exprimat. Sicque, ut 

Traditiones vitent t /aeram feripturam corrumpunt. 

Viribus tandem fradis, dimicare ftatuit Apolo- jg 
gijla , fomniata inter Latinam & Graeam Ecclefiam, ex 
lacris Tradttiombus , pugna. Abiit, ut propter ea quae 
( pag. 87. 88. } allegat , audiatur inter Latinos & Graecos 
difeordia; quam, fi ob peccata utrorumque Deo permit- 
tente , in fubftantiali quodam religionis capite , debea- 
mus ex utrisque veri Orthodoxi , non plene fedataro, 
oculis non ficcis afpicere : ob ritus tamen a tota Ec- 
clefia approbatos , etfi diverfos , nemo Graecus aut Lati- 
nus, mente qui polleat, alium mutuo oppugnabit; fed 
fimul , Reginam ((h) Chrifti fponfam venerabundi mag- 
nificabimus , aftantem a dextris ( ipfius ) in vejlitu deaura- 
to C fidei ) , circumdatam varietate ( in ritibus ) t cujus : 
omnis gloria , Ftltce regis ab intus , in fimbrts aureis (dog- 
matum), circumamiSla varietatibus ( in Deo gratis mori- 
bus , & exercitiis.) De his , fpero me , fufius , intenta 
pace, ut privatim non femel feci,tradaturum. Sed bre- 
viter Apologifhe refponfurus , ab ipfo objeda percurram. 
Gract (ait) in facra EuchariJliA panem Enzimum adhibent ; 
Latini , panem Aztmum.Ya.lzox. Sed legit ne hic - JenehJis 
Dottor , Catholicorum Latinum aliquem, qui, Graecam, 
conficiendae ab ipfis Euchariftiae in fermentato , damnarit 

B b 5 fjfcfc 

(g) Graecalcftio. apud AriasmoHtmum . (h) Pf. 44. T. 10. 14. 


m )m~ 

Traditione? Ad minutioni tyronum ex noltri^mrnremit- 
to do&rmara; dicet, peccare mortaliter Gnecum 'con- 
ficientem in azimo , ficut Latinum qui in fermentato* non 
fervata ab utroque Traditione ejusdem Ecclejia: & quam, 
vis non defuerint Graeci, qui contra Latinorum azima 
confecranda non pauca protulerint; Sapientes tamen 
ritum non deteftavere laudabilem. Loquatur pro Latii 
nis Theologis S. Thomas : (i) /it per boc>funt diver/a Ec- 
clejiarum confuetudines. Dicit enim B. Gregorius in Regi - 
Jlro : Romana Ecclefia offert azimos panes \ propter ea quod Dor 
minus , fine ulla commixtione fufeepit carnem : fed Graea Ec- 
clefia offerunt fermentatum^ pro eo quod verbum Patris indu- 
tum efl carne , ficut fermentum mi fcetttr farina. Unde ficut 
peccat Prasbiter , in Ecclefia Latinorum , celebrans de pane 
fermentato ; ita peccaret Prasbiter Gracus , in Ecclefia Gra- 
corum , celebrans pane azimo , quafi pervertens Ecclefia fua 
ritum - - Et poftquam Azimorum ritum commendalfet , 
profTequitur - - habet tamen hac confuetudo Gracorum ali - 
equam rationem ; & propter fignifc at tonem quam tangit G re* 
goritts ; & in detefiationem harefis Nazareorum , qut legalia 
Evangelio mifcehant. &f. Ex Graecis ( ne dicant Lutherant , 
Romanis addi&os me quaerere) , Theodorum (k) Balfamoe 
nem, Latinis adverfiffimurn , proferam \opportet autemnofi 
fe (ait) Ebionem primum docuiffe , /olis Azimis facrificari 
opportere , atque hoc primum penes nos. Id , quod detefiati 
qui tunc erant Patres, qui promi/cue panibus q uofcum que ha- 
bebant ,(ive Azimis^ five fermentatis /aevificabant , conjlitue* 
mnt , ut Nos in /olo fermentato Euchariftiam & facri/icium 
perageremus : ut failo ipfo damnarent impiam fententiam , 
offendentes ,& in fermentato confiet Sandli/fimu Servatoris no - 
Jlri Dei facri/icium. Tantum abdi, ne in hoc pun&o, Latini 
ac Graeci pugnemus; ut ex vero pane, Euchariliiam a Grae- 


cis 


(i) S.Th: Aqu. 3. p. <ju. J74. arf. 4. in corp. (k) In «an. 70. Apoil. 


-*T'\ 


1 99 


m( m yt» 


cis infermentato fada,adoremus Latini; & in Azimo a Lati- 
nis » adorent Graeci. Radicem difparis hujus ritus , cre- 
do tetigi fle Gr&cum Nicolaum (\J Comnenum Papadopoli . 
Supponit , Petro ex Antiochia Romam translato, Graeciam 


ex majori parte, fidem recepifle a Paulo ; quod ex majo- 
ri Epiftolarum ad Graecos diredarum numero conjici- 
tur : edodi ergo a Chrifto Apoftoli , Eucharifiiam in 
pane fiendam , de fide (cientes, alius in Azimo , alius in 
fermentato , & certius, quislibet in utroque, promifcue 
facrificavit. Petrus autem moribus Judaorum addidus, 
ob quos (in alia materia reprehenfionem (m) audivit 
a Paulo , Azimos retinuit, quibus ufum Chriflum Latini 
conjicimus, quando (n) Azimorum prima die c oenam in- 
fiituit ; fermentato etfi ufum judicent Graeci, quia no* 
i-um Paficha , Chriftianis , in teftaroentum relinquebat: 
de quo, quia non neceflario , nil indubie credendum 
fcripfere, aut tradidere Apoftoli. Paulus e contra Ghri- 
ftianee libertatis a ceremoniis Judaicis amantiflimus, ca- 
vens ne ex viciniori Judaea , aliquid in Graeciam, Judai- 
cas legis tunc jam mortuas fubrepcret ; vidensque, Ebio~ 
nem ([(ibi coaetaneum ) docentem, ab anno in annum , in 
Azimis & aqua tantum , debere celebrari facrum illud 
inyfterium, ut refert 'QoJ S. Epiphanias ‘ 3 q uo , facrificiura 
Chrifti tollebatur, & partim remanebat Paficha annuum 
Azimorum Judaicum : integre azimis relidis, fermenta- 
tum praetulit, veluti aeque aptam materiam. Inde ([ut 
verbis ([p) fapientiflimi hujus Graeci concludam: [) fanttif- 
fime fiaSlum , utrinque , Maximorum Chrifiianee Reipublice 
Procerum (Petri & Pauli ) authoritate , UT UNAM EC- 
CLESIAM , DUPLEX RITUS AMICE DIVIDERET ,* 
Latinis in Azimo facientibus } facrif cantibus Gracis infer - 

men - 


H) Refpons. 3. myftagog. fe&. 5. per totam, maxime num. 5. pag. 174. 
coi. 2. (m) Gal. 2. ii. (n) Math. 26. 1 7. (o)Epiphan. laser. 30. & haereo, 
(p) Comnenut, ubi fupta num* 5. 


aoo 


■me $ )M- 


mentato : quo pateret , utrobique aptam tanto Mi (l er io ma- 
teriam eJJe , & NEQUE PAULI DISCIPULI, PETRI DIS- 
CIPULOS ACCUSARENT ; NEQUE PAULI DlSCiPTl 
LOS , PETRI DISCIPULI SPERNERENT 

Difcipulos ergo Lutberi , & Calvini , pro hac , quam 
inter nos difcipulos Apoftolorum Apologifla garru\at 
pugna, pacifice interrogemus : Num ipfi, inter fe, folii 
facrae feripturae teftimoniis nixi , circa Q facram ab ipfis 
vocatam, fed fuperftitiofiffimam fine veris Miniftris) Coe- 
nam, uniformes unqua convenerint? Potius pugnas quam 
conventus, dixerim, quotquot inter ipfos, Marpurgi , & 
Flensburgi an. 1529., Tubingse , 1 5 3 5. , & alibi f farragino - 
se , fe iplb tefte ) memorat fqj Pfafius : etfi enim H/itten- 
berga , concordia, callide per Lutherum & Bucerum, con- 
fifta fuerit , nunquam ufque adeo > mutuo pungentes ca- 
lami quieverunt. Negata Tradita, &in feriptura quafi 
exprefla veritate TRANSUBSTANTIATIONIS , in verbis 
Chrifti ; HOC EST CORPUS MEUM: in foromandis erro' 
ribus unusquisque pugnat, & fpumat velut arreptitius. 
Calvinus loquatur de impanatione Chrifti Lutherana\ quod 
fcilicet Chriftus realiter fit praefens in Euchariftia , fed 
in fblo ufu , quo perado , & ore fumpto pane, Chriftus 
abfit, nec in hoftils non fumptis remaneat, (r) IJh ( Lu- 
therani, ait Calvinus) boni ejus zelotes, miraculum Jibi 
fabricant , quo fublato , evanefeit Deus cum fua omnipo- 
tentia. Et quid eft (fimplex Apologifla') quod ex difpa- 
ri ritu Latinorum & Graecorum circa panem, incertitU' 
dinem Traditionum inferas , quibus utrique utimur ? Non- 
ne jugulatur, inter vos, certitudo facrae feripturae, cui 
tantum dicitis omnes adniti , utentes vos azimis cum 
Latinis, clamante Calvino pro necefiitate fermentati? 


(q) Ssec. 16. cap. 3. $. 2. pag. 301. (r) Calvin, lib. 4. inftitut; cap. 

17, 24. ap. Arsdekin Tom. i. pag. 155. 


1 


__ -mt m m- 20 i 

Si argumentum formafti cui fidas , idem contra Sacram 
Scripturam, ve l folyere nequi s , ve | contra Traditiones 
nil inferre concedes. In catechifmo Lutheri , docet 
inferens Cunradus vefter Dietericus , errare Calvinifias 

circa Euchanftiam, in fequentibus - - i. in (s)deftruen- 

dis altaribus - * 2. i n negata (» Chrifti praefentia- - 3. 
in concedendo materiam Euchariftiae non folum panem, 
(u)fed in hujus defe&u, panem ex pulvere radicum & 
tofi is afellis confe£lu - - 4* in requifito - - Qx~) fermentato 
fi adfit - -5. in nedum rejeais, (y>fed & blasphematis 
& vihpenhs boftiolis, quibus Latini utimur. - - 6., in ad- 
ft ruenda fradione panis neceflaria Qz) y ut fradionem cor. 
poris Chrifti in Cruce (quam tamen exprefse non factam 
advertit Ioannes xp. pS.^ut feriptura adimpleretur: os non 
comminuetis ex eo) reprefentet/ fine qua ceremonia tan- 
quam Sacramentum non fiat. - - 7. in neceflitate fu. 
mendi quislibet panem de manu Palloris , proprii 
manu (a} ori admovendum --8. docendo, quod infep- 
tentrionalibus locis, deficiente vino, aqua (b) loco 
hujus adhibenda fit in facra fynnaxi.^ Notatam hic vo- 
lo falfitatem dicentium Innocentium 8- permififle Nor - 
wegity ut quia vinum ibi non fit , fi vero conducatur 
acefcat, fub unica fpecie panis Sacramentum confice- 
re: falfiflimum enim eft Papam in hoc difpenfarc pofle; 
eft enim de elTentia Sacrificii miftica corporis a fangui- 
ne feparatio , quae fine pane & vino confecratis effe 
non poteft : unde , etfi folus panis, aut vinum, verecon** 
fecrarentur, facrificium tamen non eftet, ficque pecca* 
ret Sacerdos, cum praeceperit Chriftus ipfe, facrificio 
completo Euchariftiam fieri, dicens-* hoc facite in meam 
Commemoratione: dicente adhuc Ecciefia Latina inCano- 

C c ne 

CO Titulo de Canit Dominica* Inftit. 4. (t) Tnftifc 10. (u) Inflit. XI* 
00 I*’ 00 In#*** 13» (z) Inflit* 16. (a) Inftit. 18. (b) Inftit. 19« 


aci 



ne (aero Midae : Hac , in plurali» quotiefcunque feceritis 
in mei memorium facietis. Quare , jam Gelajiur i. in fine 
faeculi mandaverat obfervantiam, ne unquam Sacer- 
dotes facrum Chrifti corpus conficerent fine fanguine 
nec ulla confecratio fieret extra Miftam, de quo diffusi 
authores ) - - Nono ( taxantur Calviniftae ) quod (cj 
tropice intelligenda Chrifti verba : Hoc efi Corpus meum y 
aflerant - - 10. Quia negant manducationem corporis 
Chrifti Sacramentalem. - 11. Quia, ficut Catholicos per 
defpecium apellant, Transfubflanttanijlas ; ita Lutheranos 
vocant (^e) Synujiajlas 8 C Metujiajlas , five confubftantialh 
fas , quia Chrifti^m cum panis fubfiantia velint (umere. 
-- 12. Quia indignos, (() Seu modicae fidei homines, non 
fu mere ullo modo Chrifti Corpus , (ed mera fimbola, af- 
firmant. 13.. Tandem, quiain (olo Eccleftae coetu com- 
municandum ftatuentes, (g) agrotos , captivos , & eos qui 
publicae concioni intereffe non poliunt, Communione 
privant. - In his omnibus pugnatur, ab eis, qui firmam 
dicunt habere fidem in facrk fcriptura folii fundatam. 
Et, ne de pugnis inter haereticos antiquis fiat tantum 
mentio; loquantur recentiflimae litterae inter Jacobitam 
( fic vocatum ob fidem fervatam erga Jacobum 3. verum 
Anglia regem, utinam fic lervaret fidem in Deum) & 
LEIBNITH 1 M ; quas hic non transfcribo; galbee au- 
tem integras ficut exierant, obtulit nuperrime Pfafius 
( in fupplemento 3. ad pag. 396. inftitutionum juris Eccl. 
ad cap. 3. §. 12. pag. mihi 448. ). Conqueritur Jhcobita, 
Georgium Dominantem tunc in Anglia indevotum futu- 
rum Anglorum Religioni, quam fuhftantialiter a Luthera- 
na &in qua educatus, quam ufque tunc retinuerat, diver- 
fam , ample&i refoivit , liutheranh reje&a ut Anglie 

thronum capefteret: inde timet Jacobita , ne EccJefiae 

An- 



(c) Inftit. 32. (d) Inftit. 42. (e) Indit. 49. (f) Indit. 61. (g)Infiit. 69. 

• & — * 


■«( $ )m< 


203 


AngJicanae quasdam alteratio contingat, ex inclinatione 
Dominantis ad fidem Lutheri, quam a biduo, ut Rex di- 
ceretur tantum , dimifcrat. Duo ibi afiignat differentiae 
Capita : confervationem gradus Epifcopalis, quem Angli 
continuatum habere fingunt; & reale Chrifti praefentia, 
quam ait Jacobita credere Lutheranos in JEucfaariftia, fe- 
re ficut Nos quos vocat Papiftas - - Refponfurus Leib - 
nitius , etfi frivole , conatur oftendere, Regem non mu- 
ta (Te Religionem , fed ritum ; eo quia (ait) confeffionis 
Auguftanae articulus (io.) de coena Domini, Anglican® 
fidei non opponitur, unde Rex ncn debuit mutare Sen- 
tentia , fed ritum. Audiantur Auguftani confeifores .• doce- 
mus t cfuod corpus & /anguis Chn(H VERE ADSINT , ET 
DISTRIBUANTUR VESCENTIBUS IN COENA DOMI - 
NI, ET IMPROBAMUS SECUS DOCENTES- - Feri e(Z 
ft , & vere non ejje , mfi bilinguis Ecclefia, quis concor- 
daret ? facient in hoc, ficut monftrum illud ( fidum a 
Scoto ) biceps, cujus os unum nsufeam .expreflit de uno 
cibo, quod os aliud appetierat? Scotus duplicem non 
ftatuit inde ventrem in monftro, fed duplicem animam: 
quomodo , recurrentes Anglos & Lutheranos ad di- 
fputaturos Theologos, circa vel veram praefentiam , vel 
foluiu typum Chrifti, ne dicantur pugnare in dubio fub- 
ftantiali Religionis, ut cum pluribus Lutheranis affert 
Leiinitius ; Religionem Calvino- Lutheranam dicemus 
unius ventris e fle, fed duplicis oris, quorum unum de* 
praefentia Chrifti naufeat, quae alteri fapit/ indequc di- 
cetur corpus duplicis Spiritus ; fed nullius a Deo qui 
in unitatem fidei nos vocavit- - Coetera quae infufurrat 
Apologi [i a , tum de veneratione imaginum pidarum aut 
fculptarum, fupra , deteda faifitate refellimus: tum de 
data inter Graecos communione fub utraque fpecie ( in 
dignofcendis refponfis Patriarchae Hyeremi * ad confejfio- 

C c % ' 



nem Augujlanam ) fupra explicavimus. Et haec pro nunc 
jfufficient, de veneratis a Latinis ac Graecis SACRIS 

TRADITIONIBUS , SEU VERBO DEL NON SCRIP 
TO. 

t * «11 -V ■. . 

S E C T I O VI. 

* 1 * . t 

C Onfirmat Apologifta Lutheranus C pag. 88. ) ea 
quae de inimicitia fuorum cum Calviniftis fupra- 
diximus. Calvinum pugnaturum , relinquit cum ejus- 
dem fellatoribus , qui , ( ut ait ) fi iis vifum fuerit , 
caufam ejus agere poffunt. Habet hic Moskua , ex pro- 
fugis e Gallia & Helveticis , gregulum , cujus haedi a 
Javorfchio oppreffi , vocibus £ ero linum ufque proten- 
fis , quali a mercenario fuo Paftore indefenfi , inde 
petunt auxilium. Comperi , has Lutheranorum Jtmias 
credentes Buddeum non fidum , fed vere a Lutheranis 
qui hic degunt 3 ab Jena condudura , pariter Dr JAB ■ 
JLONSKIU.M , ex Polonia , Borujjia Regis concionatorem t 
eidem a conjiliis , Academiaeque fcientiarum Prajidem 
sifcitatos efle per litteras , quibus , remifiis fibi operis 
Javorskiani fragmentis aliquibus , rogatur athleta ifte 
ut in arenam defcendat. Virum iftum , ex Arianorum 
in Polonia reliquiis , ( ibidem » Fratribus Unitariis 
didis ) taliter obfervatum eft a viris dodis errores in 
corde fervafle ; ut pluribus praelo datis Germanice 
( funt aut 6. in quarto ) Pofi illarum , aut Concionum 
voluminibus ; nunquam in eis , Cbrijlum , DEum apel- 
let, fed DEI Filium', nunquamve Trinitatis nomine uta- 
tur ; quo etfi negativo argumento , confervatum 
Arianifmum unde ipfe prodiit , non modicum offen- 
dit. Hinc , Sacrorum Bibliorum quoque typis datorum 

ejusdem curi , exemplaria , ubi de novo Teftamento 

eden- 



edendo nec cogitavit , ejusdem notam cum Judaeis 
amicitiam , ultra Hrianifmum protendi timent non 
pauci: qua; omnia , fimulato Calvinismo cooperit, ut 
apud Regem gratiam confervet. Cum igitur contra 
Chnftum tendat Calvini Biafphemia , libentius hunc 
fautorem nancifcendum non dubito. Si ejus tantum 
exfibilet calamus , ut quo fors me duxerit echo per- 
fonet$ tenebor, non furdus , etiam libi meum (para- 
tum ) opponere ; fiquidem recommendatas mihi ipfi 
C P er O. Baronem Huj [ ', ut per extraordinarium curfo- 
rem in Htfpaniam a Domino meo Legato dire&um , con- 
ducerentur 3 epiftolares inftrudiones , infcius tunc ei- 
dem tradi curavi : unde , quia caute indu&us opem 
Calviniftis contulerim poenitebo minus; fi etiam ab iftis, 
orthodoxa Javorschii nobisque cum Ruthena & Graeca 
tota Ecclefia communia dogmata , tuear amplius : nec 
dubito, me monendum ex RufiiS , quoties vel huic, 
vel alteri cuilibet etherodoxo poflim occurrere , dum 
permittat DEus me faltem loqui. Sed ne in totum de 
Lutheranis , in HpologiftA^ Calviniftae conquerantur, 
fere aequa in utrisque culpa, excufabilem dicam hunc 
ne Calvinu defenderit. - - Aggreditur hunc ita Javorski- 
tts : verba Cbrtjli , qua in Cruce protulit : DEus meus , 
DEUS meus ( vel mi 3 cur me dereliquifit ? Lapides 
ofenfionis fuerunt Joanni Calvino. Hinc non erubuit in- 
felix £ horreo hac referens. Ecquis non ? dicam ego, 3 
Chriflo in Cruce moribundo defperationem attribuere. Sic 
explicavit indignus ille etiam Chriftiani nomine, ver- 
ba illa Sacrae Scripturae: & hoc fcribit intellexifie Apo- 
ftolos per articulum fymboli , defcendit ad . inferos i 
quod fcilicet Chriftus ita dereli&us a DEO fuerit , ut 
ipfius anima, dolores , ac defperationem animarum damna- 
tarum fenferit.l Ita lib. 2. inftitutionum , Cap. l6. §. 8- io. 

Cc $ ii. 



|»»X* 







ao 6 - k , 

ii.) Nedum immemor , quod (a) : Jicut fuit Jonas in 
ventre ceti tribus diebus : Jic erit Filius heminis tn corde 
terret , id eft , in inferno , ut cum tota Ecciefia legit 
(b) Hyeronimtts : aut , (c) quod afeendit , q uid eft , mfi 
quia defeendit primum in inferiores partes terra : fed nec 
attendens , articulum de/cenfm ad inferos pofitum ab 
Aooftolis, poft mortem , & fepulturam , licut paffum effe - 
& crucifixum , dicitur fuo ordine ante mortem : unde, 
iuxta Calvini blafphemias , inferre pollent Judai & 
Ethnici , nos Chriftianos DEum colere fadum hominem, 
cuius anima, poft mortem & fepulturam corporis, 
cruciatus defperationemque gehennalem fuituleritf 
ouod nec Mahumedani impune audirent , qui (o yjE/um 
Nazarenum , ( etfi L)Eum non fateantur ) ut Ee^ islato 
rem & Prophetam magnum k DEO miffum , agnojeunt ; 
adeo ut ludetis Chrtftum blafphmantibus , certus plaga - 
rum numerus loco diLur ab ipfis. Fateor , 

non tantum audere Lutheranos , fed nec parum denci» 
ciunt in hoc articulo. Audiantur impugnare Calvinum . 
Articulum defcenfus ad inferos . - Alii de cruciatibus 
infernalibus accipiunt & exponunt f ut Calvinus ( ioc» 
Clt. ) At cruciatus iftos Chriflus Jentit ante mortem, ( ita 
in Catecheft Luthert > Cunr adus D ictericus inffituit y. fi^* 
de flatu exinanitionis, pag. %Qi. ) • quibus verbis , fi cru- 
ciatus infernales , de quibus loquitur Calvinus Jntelligit; 
etiam defperationem comprehendit , dicens , iftos fentit 
Chriftus ante mortem , non poft mortem . Parcatur Catechi- 
ft<e quod male Fe explicet , quia credo^ tale vere non 
intendilTe , ficut neque Calvinum^ Chriflu in defperatio- 

ne manfifte, poft morte in triduo ilio quo ftetit , & ia 

in- 

Jf ff Z f 

(a) Math. 12. 40. (b) Hyeron. in cap. s- Jon». (c) Ephes. 4. 9 * C d ) 
Krommsiierus Cexit. 6 * 5 « cie flatu Escl, in fine pag. 334* 




207 


inferis ejus anima refurredione diftulit - - Errant tame 
Ltttherct.ni negantes Lymbum. Sanftorum Patrum , unde 
Chriftus eorum animas fecum duxerit ; etiamil (e) vere 
& recthter ad inferos defcendijfe doceant- - ut inferis , fi vi- 
Slorem diaboli, inferni , &c . demonftraret. Noluit itaque 
forsan dpologifta , circa hunc Calvini articulum loqui, 
ne propriam culpam oftenderet--Ex conftanti Traditio- 
ne Ecclefire tenemus eundi Orthodoxi contrarium >• 
& explicatur in confeffione Orientalis Jicclefis • ^ ff) 
mul ereptas orco SanMorum PP • animas , Parudt/o (Cliri 
ftus} intulit , quibuscum , frtnn Latronem qui in Cruce 
pendens in ipfum crediderat introduxit. Quem locum ju- 
ftorum decedentium animis deftinatum > ubi liberaturum 
Chriftum expedarent, agnovere, Cg )Jacob, C h > ejusque 
Ftlij,(\) David , & clarius Ezechias 00 eum a P ei,a . ns 
inferi portas , ideft locum damnatorum inferno propin- 
ouum ; inquo , incarceratis /pirittbus vemens fChrutUsy 
ladicJ- -ut Evangtiisatus , C ideft oftenfoa ( dicere- 
t„r & mortuis, ( ut docuit (1) > Sic, poft Apofto- 

los fcripferc , Cm) lgnatms & (aj Ifyerixnms; tuduo- 
que a "nfctos manfiffe Chriftum cum Patribus ex- 

prefse afleruit (o) /**«"• Neque eodem i modo, ^ ad dam- 
natorum locum, limbumque 

utar terminis , Purgatorium) , dcfcenailp . i 

in Lymbum Patrum , explicant Theologi noftr,, f cum 

&»«< »•»■« 3- P- <»“• 5*: V n 

eundum reaiera auimee lplius cum Divimtatv prteien 
tiam quomodo Patres illos fua vifione beafle, ptomt- 

ferat ChtiftU» Latroni ( Lue. a,J * “ ‘Jf. 
miifi ; ideft, in elata Dei vifione , licet extra Em t j 

. (e) Catech. Lmh. tlt. ei,..o indi.. 6-7- ^ 

^ncap. 4 ^ ad Ephef. C°) ItCtl3euI - lib ' 5 ,ca? ' U * m °’ 


aoS . M m llt fr 

ad alia vero inferorum loca fecundum quendara fpc- 
cialem fuse virtutis effc&um , quo , ipfius manifeftaretur 
de morte mundo & inferno reportata vi&oria. Fa- 
teamur igitur Orthodoxe , Chrifti ante mortem tormen- 
ta, tum in Corpore, tum inanima, quas (gf)triftis fuit 
usque ad mortem ; Sed quamvis legamus vaditice , Chri- 
ftum diclurum : fcf) dolores inferni circumdederunt me - - 
(r) fericula inferni invenerunt me ; horreamus Chriftiani, 
quidquam damnatorum Chrifto tribuere , folamque ve- 
hementiam dolorum perfe&ilfimae animae , & delicatif? 
fimi Corporis $ Spetioji inquam Forma pr<e Filiis homi- 
num, intelligamus ; anathematizantes blasphemias im- 
pudentiliimi & damnati illius Calvini , qui graviflimum 
defperationis gehennalis crimen , in Chrifto, inferre non 
horruit.' Impeccabilis Homo- Deus ; fe dereltBum in par* 
te inferiori a juvamine Divinitatis, quae poterat eandem 
impatibilem reddere, miratus inter mortis naturales an- 
guftias , cognitam in juftitia Dei caufam fubaddit : (V) 
Longe a falute mea verba deliSlorum meorum ’. ideft , etu 
non poflim (t) de peccato argui - - me , (u) qui non nove- 
ram peccatum , pro hominibus, peccatum fecit ( Deus ; ) 
& (jf) maledictum % ut penderem in ligno’.. Decretum de 
mea morte juftum confiderans ; ut me , Pater , cognof- 
cas (yj oblatum quia ipfe volui', (z) In manus tuas com- 
mendo Spiritum meum. Subfiftat hinc juftus contra Calm- 
vinum , Javorskii zelus ; illiusque fe&ator Dv JrlB- 
LONSKIUS (quisquis live fuerit) qui ejus tueri refol- 
vat blasphemiam , nedum Orthodoxis , fed & Lutheranis, 
imo & Mahumedanis ipfis, execrandum fe fciat. 

Signa itaque falforum prophetarum, a Javorskio 

Lutheranis applicata, Apologijla pro fine opufculi retu- 
* - iil- 


(p) Matth.,26. 38. (q) Pfal. 17.6. (r) Pfal. 114. 3 .(s)Pfrl. 2M- (t)Joan. 
2 . 46. (u) 2. Cor. 5. 21. (x) Gal. 3- 1 3. (y) lia. 53. 7. (z)- Lue. 23. 46. 



^ ^ mmm ^ — ■— — ^ .^_^___ ___._. _ ^ 

Turus, brevi nos Termone iftud claudere linet: ipfe et- 
enim potius quam fcribat , ineptit. IUa praevenerat 
Chriftus Dominus , his verbis : ( 'nj Jjlui veniunt ad vos 
inveflimentis ovium ; intrinfecus autem funt lupi rapaces : 
k fruftibus eorum cognofcetis eos: eisdem ergo manifeftari 
Lfitherum^ Calvinum ^ horumque Tequaces Prophetas fal- 

filfimos, Tole clarius norunt Orthodoxi omnes. A priori, 

an Tcilicet milii fuerint, & a quibus ; concomitantes , qui* 
bus Tcilicet utantur mediis; & a pojleriori , quibus Tci- 
licet potiamur eorum frudibus ; dignofeendi Tunt qui 
Prophetae vel Evangelizantis officium ad proximorum 
falute Tortiuntur. Ea ligna comprehendit brevi penicillo 
Javorskius ; a quibus , longo calamo z Ipologifta novos 
Tuos Hasrefiarchas liberare invanum contendit. Quali 
ex utero Matris delimatum Prophetam , ejus dilcipulus 
Kromaierus Lutherum commemorat, £b) Scribens : na- 
tus fuit hic Germanorum Propheta Islebii &c. Abiit Ut de 
tali Propheta glorietur Germania , nec enim ejusdem cu- 
neus debet pro tota Tupponere. Fatetur Javorskius , eum 
Prophetam , Ted falfum demonftrat ex lignis. Addam ego. 
Prophetam; Ted qualem cavit Deus (<J) Moyfi : qui / om- 
nium vidijfe fe dicat : unde - - Propheta dicitur, Ted fom- 
niator elt & fomniorum fittor - - Satis quali dixerimus de 
PTeudopropheta Luthero ejusque fida Ecclefia ( Tupra 
Tedione 2 .) polfemus jam finem facere; Ted tamen aliquid 
diduri , percurramus lingula. 

Primum lignum Sedudoris, * priori , Javorskius 4« 
protulit; cum , non mijfoe ab alio, ficut (d^ Chriftus a 
Patre , Apofioli (Y) a Chriflo , eseterique ab Apojlolis , eo- 
rumque TuccelToribus : ( quomodo (J) enim pradicabunt 

D d niji 

(a) Matth. 7. ly. (b) Krommaierus. Cent. x6. §. de flatu Ecdefi*. 
pag. 570. (c) Deuter. 13. 1 . 3. y. (d.) Ifa. 61. X- Joan. 3. 17. &c.(e) Matth. 
ult. 19. (f; &om. 10. xy. « 


210 


•#*( ® )m- 


niji mittantur ? ) : fed proprio motu^perverfis fuis doftrinis ve - 
nientes dixit, Archi- Rabinos Lutherum & Calvinum , 
a quibus omnes harefes nofri avi provenerunt &c. Hinc 
Apologifa chimerice infert ( pag. 89 . ) , Javorskium ex 
Rotnanenfum 8 c Jefuitica Societatis Schola , prodii/fe 
quafi (juxta fupra dida) & Graci , & Rutheni , & inter 
Latinos orthodoxos coeteri praster Jefuitas, non idem 
femper docuerint ; fed ne ex Patriarcha Hyefemik* Joan- 
ne Baftlides , Mogilk , AdrUno , cceterisque qui Jefuitas 
nec noverant, eadem repetamus, refpondeat iterum li- 
cet ineptiat - - Unde Calvinifta prodierunt? Si ortho- 
doxis fcriptoribus non creditur , Lutheranum produco. 
Krommaierus , C g) poftquam Corruptionem /aera fcriplura ) 
Judaicis glojfis ~ Calvino objecit ; iibrumque JEgidiiHun- 
nii , cujus titulus Calvinus Judaizans , narravit, fubbad- 
dit : Id nimirum egerunt ijli homines ( ideft reformati Cal- 
Viniftae ) invidia veneno ajflati , ut cum viderent Lutherum 
ob opus reformationis , immortalitatis albo nomen fuum in - 
fcripjijje , ipjius honori detraherent ; & fibi afcenfum > tan- 
ti viri ruina, compararent. Idem (pag. 5 8 7-^ antea dixe- 
rat; errant Calviniani , qui primas in reformationis nem 
gotio , authoritate Lutheri ubique oppreffh , Zvinglio tran - 
fer ibunt ; Lut herus ft quidem , opus reformationis , biennio an- 
tea coepit. Diffideant inter fe, quaenam ex fedis eorum 
prseceflerit aliam , anve dodrina unius , an invidia, ge- 
nuerit illam? Quia fi nulla , alterius dicife velit Filiam 
ambas didemus Satana gemellas - - Unde Anabaptifta 
Witemberga refpOndebit, exiliafle Nicolaum Storkium (h.) 
quia leda Lutheri epiltola ad TValdenfes /vet qua Icribit, 
fatius efie baptifmum differi parvulorum , quam illis fine 


(0) Cent. 16. pag. 191. (h) Vide Petrum Annat, in apparatu, tom. 2. 
lib. 7. art. 8. pag. 369. & ex etherodoxis , Kromaicrum * hiitoga centuriae 16. 


per totam. 


\ 


trQ* 


211 


•mc $ )m- 


fide conferri, dicente Chrifto : (V) qui crediderit & bap- 
tizatus fuerit ^/alvus erit &c.), revelationes ab Archange- 
lo Michaele habitas ja&ans, libertatemque Evangelicam 
perfuadens , rebaptizare coeperit : Hinc tanta vefparum 
& tabanorum acies quanta hyftorici nulli filent : Munt- 
zeriani , h Muntzerio , ex Sacerdote Catholico in Iburin . 
gik % in Lutheranifmum Lapfo, unde Enthufiaftam agere 
didicit: Adamita recentiores: Baculares, arma illicita, 
folumque baculum portandum docentes : Clancularii , 
feu Fratres hortenfes , qui, clam profitendam fidem ; & 
Manifefiarii , qui econtra , publice docebant / Sabbata- 
rii ^ Judaizantes in fefto: Deemomaci, daemones falvandos 
in fine credentes: Communiaci i qui etiam uxores & liberos 
comunes praecipiebant : & coeteri :nec Poligami/las omit- 
tam : qui omnes, ex Anabaptiflis , erroribus antiquis no- 
vos addentes, gloriantur Lutberi nepotes. --Unde Sacra- 
mentarii ? Socium Lutberi aluit Witemberga Caroljladium 
Arcbidiaconum^ qui , prior illo, publice uxore fumptf, coe- 
libatus polluit votum ; & ex Familiari Lutherique focio, 
circa Sacramentalem Chrifti praefentiam Antipoda , tot 
reliquit Lutheranis plangendos profugos , quot Anti-Lu - 
tberanos vocant, Evangelicorum quoque retento nomine; 
quorum clafies , Significativos , Fropiflas , Energicos , qui 
tropum energiamque verborum Chrifti hoc ejl &c. ex- 
plicantes, fignum tantum Chrifti corporis docent in 
pane; Arrhabonarios , qui , in pane Chrifti pignus ; & 
A de fenarios , qui, adefie quidem fatenrur in hoftia Chri- 
fium\ fed alii , in , ficut farina in paftillo ( unde didi 
paftillarii quatuordecim illi Lutherani Paftores in SuettA , 
duce Brentio ),* alii ,f«w;alii circa ; &A\\,/ub pane, quorum 
tandem tot funt fenfus quot capita : omnes hos inquam 
Lutherani recognofcunt Filios , etfi devios - - Unde Adta - 

D d 2 


(i) Marci 16. 1 6. 


211 


•*®C $ )M- 


phorijla , ni fi ex hVittemberga ?- - Unde Confefionifia ? Un- 
de Proteftantes ? QU/ 1 CKERI ? coeterorumque ethero- 
doxorum fequutus ftolus Luciferi? IVittemberga , in JL«- 
haec coepit progenies ; quam in Germania parte, 
'■Dani A , Sveti A , BorujfiA , Helvetia , & alibi fparfam j in- 
tegram fovent hydram Anglia SnHollandia. 

Quod refutari nequeant ex fcripturA Sacra horum 
omnium dogmata ; aut, ipfos in errore ejfe convinci, ut 
Apologtfla fubinnuit (pag. 89. & 90. .) $ eaque propter , ad 
defedum neeelfariae mijfioms Luthero objiciendum nos 
moveri; non diceret, fi notaflet, Javorskium C& omnes 
Catholicos fimiliter, >cun&a 11. dogmata a fe explica- 
ta, ex fcriptura facra, adhibito vero Divinae Traditionis 
fenfu, deducere. De Lutberi vero haerefi , credo Filios 
ejusdem di&uros , non comprehendi , in falforum Prophe- 
tarum /ignis quae fibi Javorsktus allegat ; quia Chnftus 
Lutherum exprefse haereticum non nominavit : qua ratio- 
ne decipi potius judas potuit , audiens fe vocari ab of- 
culato Chrifto ,(k) amicum Pudeat in tam craflam fu- 
perbiam plura dicere. Cun&a fiquidem, quae ufque ad 
pag. 107., Apologifta» pro tuenda vocatione Divina Lu* 
theri ad reformandam Ecclefiam, repetit ; quia (cilicet, 
membrum illius fuerit ; quod DoSlorem eum & Profejforem 
Theologia fVitemberga deftinaverit , & alia ; potuerunt 
dicere quotquot haeretici in Ecclefia Dei fuerunt. Pri- 
mum, non ego, fed Joannes jam folvit, de haereticis di- 
cens : (]1) ex nobis prodierunt fed non erant ex nobis , nant 
Ji fuiffent ex nobis , permanfiffent utique nobifcum : Jed ut ma- 
nife/h fnt quo ni a non funt omnes ex nobis : quae fi pro Lu- 
thero ej usque fequacibus fcripta non funt , ut Luthe- 
rani contendent; quaerenda manet ab ipfis in Scripturi, 
Lutheri exceptio, ut ipfe , Calvinus , & reliqui, qui ex 

nobis 


(k) Math. 2 6 . 50. 


0 I. Join. '2; 19. 






__ - 2[J 

nobis prodierunt , ex nobis ( orthodoxis ) effient , & membra 
Ecclefiae, quamvis non permanfijfent nobifcu. Secundu dc 
PVittemberg<e £/?#*>•<*/«, irridendu ruit. Duplici authoritate, 
Ecclefiafiica 8 c civili ^ potiuntur Uuiverfitates quas (cimus. 
Has, Germaniam , usque ad faeculi quartodecimi annu'46. 
non novific , teftatur Qn) Krommaterus : Wittembergen- 
/em ipfo faeculo fextodecimo de novo fundatam , fcribit 
fnj Pfafius , quafi Luthero connatam. Num ad iftam 
habitum fuerit Pontificis Romani diploma , ut ficut alis, 
authoritate Ecclefiaftica gradibus Conferendis munire- 
tur, vere nefcio: numve,inipsa Do&oratus danda laurei, 
Profeflio fidei Romanas, ficut in reliquis Accademiis La- 
tinis , expetita cum juramento fuerit , vix credo ; imo 
nec de fide aliqua curafle conjicio, legens in Krommajero 
ipfo, hanc Academa ita volubile, ut vix Luthero mortuo, 
Academiam (cribat, Ope MelanSlonis , (0) infetlam Cal- 
vini fmo (ficut totum Palatinatum') 8 c faficinatam j mortuo 
etfi Ckrifiiano z. EleBore , ad Lutheranifmum refugam. 
Quisnam igitur fani Capitis fcriptor, data etiam Witem- 
hergenfi Academia Ecclefiaftica authoritate , dubitabit, 
eadem expoliari pofle ( cum ejusdem fit tollere , cujus eft 
condere , in vulgari fatis proverbio) ob hterefum ample- 
xum? cun&osque, quos Univerfitates , per Privilegium 
h Romana Ecclefia participaturo (alias Civilem , non Cano- 
nicum authoritatem haberet) Doftoratu infigniunt , pof- 
fea Romank Sede , omni privilegio privari, fi ipfo ob- 
dantur indigni? Imo, haereticos, omni gradu lpfofatto 
privatos & excomunicatos , Ecclefiam decrevifle feroper, 
compertum eft & indubitabile ; quos devitandos nos 
edocuit CP) Paulus , & nec falutandos adhuc , (q) /«*»- 
nes. Permifla igitur rita Lutheri vocatione, fic fortius ar- 

D d 3 g uo 

■ (m) Cent. 14. in fine pag. 535. C n ) S*c. 16. infine.pag. 308. (o) Xtom- 
aialeru* cent. 16? pag. 380. & 381. (p) Ti». 3.10.,- - - (q)3,Jo»n.v. 10. 


• • 


aij _ -&§( m )g£fr 

guo : Ergo fuit jufte vocatus, quia Ecclefia , & Uni verfitas 
Romanas adhuc Sedi fubdita , eum , Sacerdotio & gra- 
du donaverant. Quidni , hac ipsum fufpendente & 
damnante, etia fufpenfum rite dicamus, quem hac appro- 
bante rite fatebamur evedum? Et, fiquidem in Dottoratu 
fibi dato verfamur, eundos Witemberg * etiam futuros 
Dodores advoco , ut f indodus etfi an gradum Dodo- 

ratus meruerit examinem ; ad quem fufeipiendum , fi 
fcientia non libi defuit ; ut eodem exauthoraretur , con- 
fequens malitia fuperabundavit. Vel legerat Lutherus 
( non ex hominum Cathedra Dodorem Catholicum, fed 
ex Divina) Moyfen , dicentem: (r) Si quis virorum vo- 
tum Domino voverit, aut fe conftrinxerit juramento , non fa- 
ciet irritum verbum fuum ; fed. OMNE QUOD PROMI- 
SIT, implebit ; idemque repeti a {$) Dayideft) Salomone , 
& aliis; vel non? Si primum, quali malitia nupfit Catha - 
rin<s h Boren , qui ambo per votum fe Domino mancipa* 
verant? Si fecundum , quali Laurea decorandus erat, 
qui nec fciret Divinam legem? Scio non defuturos , qui 
indeliberatum , unde non adimplendum, Lutberi. votum 
obiicient. Sed his reafiumo medium : Quasnam , ro- 
oo , dabitur ratio, ut deliberatum dicamus Matrimonium 
quod dixit contrahere, non autem votum , quod nemine 
cogente decrevit emittere? Deliberatum votum , in ve- 
ra Theologia, facit, prascedens notitia Juris & falli y 
Sc hanc dicent Wttembergenfes defui fie Luthero ? Tale 
nunquam concedet Academia Erfurtenfis , quas ( Kromaie « 
ro QuJ tefte ) prius fibi Magifierii gradum dederat , quam 
Auouftinianorum Religio ipfius votum in Monachatu reci- 
peret ; nec fatebuntur ipfius collegas, majorem eundem 
habuiffe commercii matrimonialis notitiam ex praxi im- 

‘ (r) Nam. 30/3. (*) Pf 4 l.- 7 .T- (OEcdef. 5. 3- 00 Kromaierils cent. 

56, ia ejus vita. pag. 571. 



pudica ante Matrimonium , quam caftitatis habenda 
ante emiiTam Religiofam Profeffionem / ne cogantur, 
ipfum vocantes Prophetam, concedere impudiciflimum 
peccatorem. Et quid moramur ? Etiam/i in Profeflione 
defedus ignorantia; adfuiffet , fadus poftea Prtesbiter, 

& Witemberga oraculum, in clauftro permanens, non- 
ne votum probarent eundi poftea ratihabitum ? Si heee, 
ex S. feriptura , enervare Lutherani velint , corrumpentes 
Apoftoli verba : fx) numquid non habemus potefiatem,mu- 
Iterem SOROREM circumducendi ; & feribentes , UXO- 
REM, ut votum fuperft it tofum dicant Monadicum: men- 
dacem facient Paulum ipium, antea dicentem : (yj dico 
autem non nuptis , & viduts ; bonum e(l illis , fi Jic perma- 
neant Jicut ego (ided ab uxore liber, & in coeiibatu^ : fu-, 
perftitiofamque blasphemare non dubitabunt piam il- 
lam Annam Prophetijjam laudatam in Evangelto ; quia 
procejjerat in diebus multis , & vixerat cum viro fuo annis 
feptem a virginitate fua : & hac vidua ufque ad annos 
obluaginta quatuor : qua non di/cedebat de templo, jejuniis , 
& objecrationibus , Jerviens , noSle ac die : iicque, damna- 
tos in carne una binos illos Apoftatas Lutherum & Ca- 
tharinam negabunt feribenti itidem Paulo : (a) habentes 
damnationem , quia primam fidem irritam fecerunt. 

Quia tamen Apologiftam valde cruciat ( pag. 104 . «» 
fgq. J quod Lutheranos & Calvinifias , Mahumedanis non 
meliores, protulerit ffavorskius : hunc mitiorem me nof- 
eat ; quia juftior ego , eosdem probabo pejores. Nec pri- 
mus ero, fed fequar (y)Hyeronimum i quofeumque infide- 
les impietate fuperari ab hareticis , feribentem. Quod 
ut Theologice explicem, S. Thomam, (c) noftrum Dofto- 
rem Angelicum, fere transferibam. Tres fpecies infide- 

lita- 

^ ' - i 

r X ) 1 . Cor. g. 5. (y) I- Cor - 7- 8 - C 2 ) Luc - 2 - 3 6 * & 37- 00 

5« 12» £b) Hyeron. in cap. i8* ljhfa, (c) S. Thnra. Aqu. 2. qu. io» ar. 5« oc 6* 


ai6 


♦ac * )m- 


litatis fupponimus eundi; PagamJmum^ Jfdaifmum , & 
Harefm; quatenus, vel reijcitur fides Chriftiana non recep- 
ta > quomodo vocatur Pagani/mus feu Gentilitas ; vel re- 
cepta, fed in figura, Gcut continetur in facro veteri Teft. 
quomodo eft Judaifinus ;ve 1 recepta in veritate , quomo- 
do eft Harefis. Has inter , eflentialiter in malitia aequa- 
les , hoc diferimen admittimus, quod P agant fnius pec- 
cat in pluribus quam Judaifmus ; & ifte , quam Harejis ; 
Sed attenta oppofitione ad veritatem Divinam , gravif- 
fimum omnium peccatum eft Harefis \ graviorque Judaifi 
mm Pagani/me. Gravius quippe eft deficere a veritate in 
figura 8c umbra fufeepta , quam ab eadem non habita; 
graviflimumque , ab eadem manifefte recepta recedere: 
hineque fuo ordine, triplex infidelitas ,in Paganis eft ma- 
la ; in J ude is , pejor ; in Hareticis , peflima. Sicut ergo 
Cbrifojlomus , (dj pluribus, infidelitatem Judaicam prae 
Paganis exaggerat; ita Harettcalem , prae Judeis dicimus 
& probamus graviflimam; de qua dixit proculdubio Pe- 
trus : (t) melius erat illis non cognofcere viam jujtitia , quam y 
pojl agnitionem , retrorfum converti ab eo, quod illis traditum 
ejl , fanSlo mandato. Non negabo igitur, plura erronea 
docuifle Mahumedum , (ed majori (celere , dicam , defe- 
cifle Lutherum , haereticis fere omnibus nequiorem. Ec- 
quis verebitur aflerere, Haereticos Mahumedanis valde 
pejores? Cum pejor Jit utique (ait Hugujlinus Lib. 21, de civ. 
Dei cap. 2J. n. 3, ) defer tor fidei , & ex defertore oppug- 
nator ejus ejfellus ; quam ille qui nunquam deferuit , quam 
nunquam tenuit. 

Secundo adducitur a Jarvorskio , lignum conco- 
mitans falforum Prophetarum in Lutheranis ; quod 
dpologifia ( a pag. 107. ad 11 8. j conatur in vanum elu- 
dere. Iftud eft : quod latam aperuerint vita humana viam. 

Je- 

* . , . # * f • ' » 1 * 

(d) Homilia 50. ac! populum Antloch. (c) 2. Pelr. 2. 21 . 


-&§( m » 


Jejunt* abrogaverint. Bona opera ad fia lute nece fi 7 r! 777 j 7 - 
Ctrm J- , ^“tentiam & mortificationem carnis , tanquim 
quidfabulofum habuerint. Calibatum /& voluntariam pati- 
fertatem denfermt . . Virginitatem impofiibilem dixerint. Indt 
rationem /umendam , ait , quod tot populos in fua S . partes 
pertraxerint , CV perverterint. Num hoc , exclamat, Apofio- 
latus vefirt miraculum ? O ! Apofiolos feu potUs Apoftatas 
P' adver fartos Sanll* EccleJU / H<ec in integrum repetii ‘ 
quia veriflima , Lutheranorum dodrinis & fadis compro- 
bata , qua folum negata, putat Apologifh foiuta, De 
jejunus quid doceant, fupra vidimus ( Sed 3O Be 
bonis operibus , audet Apologifia ( hic.; fuam dicere , Do- 
annam Bauli f Rom. zo. ) & Petri ( Ad, 15. 1 r. ) quarn 
llC explicat pag. 109. : bona opera non efie nec efiar ia ,ut a: ter- 
nam /alut em confiquamur. Quis blasphemum hoc fuffe- 
ret in 'Apoftolos ludibrium, dicente Paulo : (f) non au- 
ditores ( ideft credentes, qui a, fides ex auditu ) jufti fiunt 
apud Deum, Sed FACTORES LEGIS JUSTIFICABUN- 
TUR: ideft legis Chrifii, de qua loquitur de futuro? - Et 
- - (g) Si habuero omnem fidem , ifaut mentes transferam * 
CHARTTATEM autem non habuero , nihil fum? Petro 
quoque feribente; (]h) / 'atagite , ut per bona opera , cer- 
tam veftram vocationem , & elellionem faciatis ? Ecquid 
doduri erant Apoftoli, nifiquod faepius aChrifto audie- 
rant :(^i) Non omnis qui dicit mihi, Domine , Domine , in- 
trabit in regnum coelorum , fed , qui facit voluntatem Patris 
mei, &c. ? Etli aute dicat Apologifia , prasdida neceflaria, 
quid aliud quam manifeftam contradidionem explicat? 
efie fcilicet & non efie neceflaria : filam fidem nosjuftifica- 
rej fine bonis operibus vero juftos non efie : Quod, 
quis capiet, nifi, Fidem, qua creditur, cum Charitate , 
qua operamur, confundat? Scimus: (dt) fine fide y impofi 

E e • fibi- 

(f) Rom. 2. 13. (g) 1. Cor. 13; 2. (h) 2. Petr. 1. 10. (i) Matth. 7. 21. 
(k) Heljr. ix. 6 . 


ai8 







fibile efe placere Deo ; Sed quoque , credere Oportet; - - 
quod inquirentibus fe remunerator efl. Scimus, opera quae- 
cumque humana, nil habitura meriti ex feipfis ; fed 
quoque fciraus, valorari eadem Chrifii merito, (i) per 
quem gratia & veritas efl fatfa ; quia Deus ipfe noftr® 
juftitiae author, eam per opera noftra dandam, non fo- 
lii fide, decrevit. Quod fi fidem vivam\ apologi fla repe- 
tit, jam opera Xfine (‘rrQ quibus mortua efl ) in Conferendi 
gratia, neceflaria fafius ,ex haereticali protervia chant ci- 
tem meritoriam negat; cujus opera, ex Dei gratia quo- 
que efficimus, cum ([n} non fimus fu/fici en t es cogitare ali- 
quid h nobis , quafi ex nobis . Nec fjavorskius alierit ab- 
folute , Lutheranos, bona opera rejecifiey fed, hoc ad- 
di fcituros homines ex fua dodrina de operibus non ne- 
ceflariis , & juftificatione per folam fidem ; quod poftea 
clare explicavit, ut Apologifla translatum dat in initio, 
C pag- 7- ) Quid enim /equitur ex hac impia DoSlrina ? Hee 
/equitur; trucida , furare , adulterari &c, - - tantum cre- 
de , fides in Chriflum /bla falvat t Ideo, Georgium Saxo - 
nia Ducem , dixifie, t hac DoElrina non efl pro viventibus , 
fed pro morientibus \ indeque praeveniffe Pfafium, ejusdem 
Lutheranam Ecclefiam , non poffe non in pe jus abire , & t an* 
., dem in COETUM MALIGNANTIUM degenerare , quia 
■Difciplina Ecc/efiaflica in totum ab eadem fuerit pulfa ; 
jam fupra tetigimus ([Sed. 2.). Coetera,quae, de caelibatu, 
virginitateque impoffibili , Poenitentia (non Sacramento , fed 
virtute) objeda fibi , Apologifla commemorat; eadem 
cenfura digna funt, ac, quae in generali de bonis operibus 
dixerat. 

8 . In Sacerrimum tandem Jefuitica Societatis coetum, 

Religiofiffimumque Ordinem debacchatus, putat Apolo - 

gifia> fc fatisfeciife J 'avorskio ( a pag. 114. ad 11 8.) illi- 
us- 


( 1 ) Joan. 1. 17, (m) Jabobi a. 26. C n )2- Got. 3. 5. 


usque (ludium erga Romanam Ecclejiam ; illosque qui praei’ 
puam hujus partem conffituunt (Jefuitarum Societati adfcrip . 
tos,demon<lratum afefcribit. Glortofijfimam hanc Societatem 
nunquam non novi , fed ex quo haereticorum noftri tem- 
poris, tum fcripta piura vidiiFe , tum audilTe jn eam ra- 
bidas horum voces, mihi contigit, Venerabiliorem pro- 
bavi. Pracipuam Romana Eccle/he partem (ut ais mi slpologi- 
fia ) Sacra Jefu Societas non conltituit 5 fed inter coetus 
Religiofos nec infima, Ecclefiam, ficut coeteri Sacri Or- 
dines, exornat. Hanc, Q ut Sed. i. dixi) Lutheri setate 
ortam , & ad hunc finem; quid miraris, quod in ever- 
tendis veftris dogmatibus ; & Scriptoribus, & Miffionarjis, 
i.ndefefia , in ruinam veftrorum errorum adiaboret , in- 
deque ciarefcat? Si cum eis clamatis, qui d e (JEJu con- 
quefti, dicebant ei : ( o ) venifli huc ante tempus torquere 
nos ; qua pena digni (itis, data in eos a Chriflo, declarat 
fententia. Fallitur certe (ludium veftrum in Societatem 
debellandam: impoilibile hcc tentantes, fcitote, quod, 
pro Chrifti fide tuenda : (p) fi hi tacuerint ( Jefu Socii,) 
Lapides clamabunt. Quod uc nofcatis verum : ubi Jefuitie 
in Rufihi defunt , quando conamini hanc (educere, ultra 
petram fidei , qua; pxofifavorskio loquitur , clamat Domi- 
nicanus hic, paulo aefbmatior lapillulo, quem, lufura Di- 
vina lapientia (ficut ) ludit de orbe terrarum ) jecit 
in Rujfiam. Pudeat eundos vos , calumnias apud igna- 
ros confingere ; plusque Te, Apologisla\ qui, Romanas 
Ec cie fi a addiblis , viris dotlis^ & egregiis , oftenfurus ( Ut 
ais ) (Jifui tarum dogmata omnem vitee Chrislianee rationem 
evertentia ; unum, prodis, cujus nomen ipfe tu nefeis; 
quem, ipfe (JanfcniJlam falius , teneris a Romana Ec~ 
cJefia novifle proferiptum. ^que tu, ac ille, ftupidus ; 
imo tu amplius , qui , celante illo proprium ,, nomen 

Ee 2 tu-, 

t ...... ■ _ i ' / " 

. . (o)Math. 8. 29. (p) Luc. 19.40. (q) Frov. g* 31. v w ; f\ 


210 


mc 


tuum praefixeris illius ineptiis:fed neque te Euddeu crcdofi 
cui, ob parem tibi oftenfam in vita malitiam, putas mi- 
lius detraxifie poft mortem. fifefuitarum dogmata , ais 
cum illo? Ergo (liceat mihi inferte ^) quidc^uid privatus 
veftrorum homo ( in moralibus adhuc) judicat, pro do~ 
gmate habetur a vobis omnibus ? Scio a nemine conce- 
dendum , ne fupra relatas fingulares a Luthero ortas hae- 
refes , cujusvis Lutberani dicerem proprias. Dogmata 
profitentur Jefuita , quae coeteri Catholici ; quae non 
privatus homo, vel coetus, condit, fed hi quibus au- 
thoritatem Chriftus ipfe contulit. Opinionem inter di- 
fputantes Scholaftice profert quisquam ; quae, fi contin- 
gat proferri erroneam, authorem non facit haereticum, 
qui cenfurae Ecclefiae obfequuturus, illa docet & tenet; 
ficut Augufiinus feribit (epift. 162.) fi qui falsa & perver- 
fam fententiam , nulla pertinaci animofitate defendant , & 
parati fint corrigi , & tota foUicitudine quarant veritatem , 
non funt inter heereticos deputandi. Sicut (lib.4. de Bap- 
tismo contra Donatum) quendam hominem fupponens, 
fentientem de Chrifio , ficut (entiebat Photinus Sirmien- 
fis Epifcopus (qui Chriftum purum hominem docuit}, 
ifium (ait) nondum haereticum dico (fi exiflimet fedudfus 
ab alio, hanc efie Catholicam fidem) ni fi manifeftatd fibi 
do&rind Catholica fidei refifiere maluerit , & illud quod tem- 
nebat , elegerit . . Hoc fecundum , non fijefuitis, fed Lu- 
theranis fcripfit; quibus, ( lib. 1 8 • de Civit. DEI. cap. 5.) 

addidit : illi qut in Ecclefid pravum aliquid morbidumque 
fentiunt , fi correpti ut fanum r ellum que fapiant , refi fiunt 
contumaciter , fuaque PESTIFERA, ET MORTIFERA 
DOGMATA emendare nolunt, fed defenfare perfifiunt, fiunt 

Hceretici. Hinc; pugnatur in Scholis, ut ab Ecclefia re- 
cipienda veritas plus clarefcat ; quis enim ex ffefuitis 

omnia fcivifie praefumpfit? Nec igitur diffitebor, plures 

So- 



axi 


Societatis Scriptores errafie in aliqUo ; numquid illud , 

li Ecclefia deteftetur >{fefuitarum Societate tueri vidimus 
unquam ? 

Sed quia Apologifta, ut Jefuitis exprobret, innomi- 
natum Janfeniftam y e cujus fonte bibit , adducit; mi- 
ferrimum inquam hominem, qui Janfenii , & Salisbur - 
genfis Theologi Wendrochti do&rinas refufcitat ; de ParaU 
lelo illo Dodrinae Jefuitarum & Paganorum , breviter 
non nihil dicamus. Ignorantiam invincibilem a peccato 
{Jefuita docuere ne primi? Id didicere a S.Tho- 
ma •• CO dicente ad fidem recipiendam Apoftolo ; (s) 

quomodo invocabunt eum in quem non crediderunt ? aut quo- 
modo credent ei quem non audierunt ? Hinc, fi quidam ex 
{Jefuitis , in defignata, ubi efie nequit, invincibili igno- 
rantia , erraverint (ut in citato Parallelo, cap.i. 2. & 3. 
innuitur, & Apologifta hic recitat } error ifte Jejmtarum 
aut Romanenfium dogma dicendus erit ? Item : dolorem, 
fupernaturale de peccatis ob meritam gehennae poenam, 
C quem attritionem vocant Theologi} fufficere, ut ho- 
mo , ad fupremum doloris ob Deum diledum gra- 
dum non pertingens, in Sacramento Pcenitenti# juftifice- 
tur ; inceperunt ne Jefuitre defendere ? (]in hoc Paral- 
leli author caput 4, confumit totum}. Idem aequivalen- 
tibus terminis docent Graeci , in Confeflione Orientalis Ec- 
clejidt : (t necej/e e(l habere pcenitentem , contritionem cor- 
dis , feriumque de admijfis noxis dolorem , JHIE 1 S DEI 
IRAM LACESSIVIT. Id ante Jefuitas certe docuerat 
Augujlinus, (hi)fentiens, volentem baptizari, ne ( ficut 
audivit & legit: } vadat cum Diabolo in infernum , bapti- 
zandum efie, cumque Baptismo juftum futurum , difpo- 
fitum tali non omnino perfe&a praeparatione ad gratiam. 

E e 3 Idem 

' > * , .- '*y „ .. 

0 ") Tum. 1. 2 xqti.y 6 . art.3. tum Quodlibeto. 8. art. 13. ( s ) Rom. 10. 14. 

(*) Parte1.qu.Ii3.fol. 178. (u) Aug. lib. de Catechiiandis iudibus, cap. 17. 


9 


m «&%( Jl 

Idemq; repetit S.Thomas 'ff) quod, aeque ac pro laptifmg y 
intelligendum eft in foenitentia. Id explicavit Tridentina 
( y ]) Synodus , Catechifmus Romanus jufiu Pii editus : id[ 
tandem , adhuc a janfenistis negatum in GaUiA, gravi in 
iftos lata cenfura 4 e^prellit Parifienfis alma Facultas, die r. 
Juliiy 1638. Quid ergo,quod erga contritione aliter docete* 
erraverint,fi yc jfeJuttcs 3 d\Q alii fuerint ? Quid tande,quod 
citatus fVendrochius , (a) & ex illo novi haeretici, ob pro - 
babilifmum Jfefuitis falso attributum, ipfos laxam dodris 
nam moralem introduxiffe,fuadeant? Legatur, Reveren- 
dillimi ejusdem Societatis ffefu Praepofiti Generalis , Thyr- 
Ji Gonzalez , fapientia refertus liber , anno 1694. luci da- 
tus ; in. cujus Prooemio , nuoi; 7. & fequ. hanc in Religiosi 
JeJu Societate notam vindicaturus, probat contrarium; 
imo primos probabilitatis hujus impugnatores ex Jefui-. 
tica, familia prodiiffe ; quodque , ( n. 46.) ex Theologis 
Jf e fu i tarum interrogatis, diftindius , num liceat fequi in 
praxi opinionem probabilem minus tutam , in concurfu 
tutioris, & probabilioris ? refpondebunt plures negati- 
ve, & fere omnes. His evidentiffimis Orthodoxitlimae 
ffe fu Societatis teftimoniis, ii oblatrent rurfus Etherodo- 
xiae catuli , quidam ore publico , quidam etiam nomine- 
non oftenfo,e malignitatis latibulis, quid dicendum re- 
ftet ul tra,nefci6,Sapientillimis viris. Tantum : (b )Virihter- 
agite, & confortetur cor vestrum , Q nedum Jefuitse,) omnes y 
qui fperatis in Domino - . Beati, enim, eritis, cum vos ode- 
rint homines ( tales 3 & exprobraverint , & ejecerint nomen 
veBnum tanauam malum propter filium hominis - - V £ / 
etenim r vobis,cum benedixerint vobis i fecundum hac, enim, 
faciebant pfeudoprophetis Patres eorum. 

Ad aliud objedum a ffavorskio falforum prophe- 
ta- 

• * ■ * ■ > \ ' > 

(x) In 40. dift. 6. qu. r. art. 5. ad 5. (y) SelT i^ cap.4. (z) Pane 2. c. 5, 

(a jDifjertat. vel appendice de probabilitare , ap. litteras Provinciales Ludovici Adon- 
tdlilif (b) Plal. 30- 2$. (c) Euc. 6 . 32 . & 26. . . - 


m )&& 




tarum fignum : pellis eft ovina . , qua /e tegunt ; /Tdefide 

prodicant ; fide fola Chriftianum falvari,&c. fed lupi funt 

rapaces ; dum bac pietatis fpecie , omnibus peccatis portas- 

aperiunt. Quid enim ex hac impia doElrina /equitur f Hoc : 

trucida furare^&c. Quid additurus erat Apoiogifta ? 

Nihil. Idem ( a pag. 1 18. ad 128, ,) repetit ; hanc efle 

DoSlrinam Petri, & Pauli , indeque , biasphemi^*wj£*«»* 
arguit, quia Hpojlolorum do&rinam dixerit impiam . O! 
blasphemum potius hunc dicamus! Qui docentes Apo- 
ftolos Q Ad 10.49. & Gal. ir. 16. legem veterem jam 
evacuatam , nec jam aptam ad captandam a Deo juftiti- 
am; fola fide juftificari homines, docuifle dicat. Repe- 
tamus quoque fibl 5 folos eos jullificandos , qui fidem in 
Chrifium habent , & /pem Q quam nominare nolens , 
vocat fiduciam ,• ) fed non per iftud tantum > ni fi adda- 
tur charitas effe&iva operum ad merendam gratiam 
apud Deum. Hocque (enfifle Clementem Romanum, & Ba- 
filium, quos allegat, imo SS. PP. eundos , oftendit Ca- 
tholicus quislibet, quod neque, fpeciali de bonis ope- 
ribns tradatu,omific Javorskius. Ut autem videatur ; ex 
bac impia doftrina de fola fide juftificante, ficut a Lu- 
theranis traditur, quid fequatur; teftis mihi erit, R. P, 
Fr. Hieronymus Braun Viennenfis, apud D.Refidente Cetfare.11 , 
nunc Moskua Sacellanus. Hic, Dantifci, anno 1724. , cum 
Moskuam pergeret, Templum Lutheranorum ingrefius , 
audivit taliter condonantem illorum Pallorem. Thema 
propofuit (ex cap. i9-Math. & 18. Lucae ) refponfionem 
Chrifii datam interroganti : quid faciendo vitam etter - 
nam pojjidebo ? - - Si vis ad vitam ingredi, ferva mandata . 

Horreo, quomodo Anti-Evangelicus ille exorfus fuerit, 
dicere! Stulta interrogationi (^coepit,) dari opportebat 
fiultum refponfum. Audierat hic homo, millies, Chriftum 
docentem juftificationem per fidem ; moleftus tamen & 


i 


124 

quafi de hoc dubitans , adhuc interrogat ; refpondetur 

libi igitur tanquam lfulto : Serva mandata - - & quia 
ftultiiis fecundo fifcitatur impertinens, ideo Chriftus ad- 
didit (V.22. Luc.l 8.0 adhuc unum tibi dee SI : omnia qua- 
cumque habes , vende y & da pauperibus , & habebis thejau- 
rum in calo , & veni , & fequere me. Eft ne impia , Qo* 

dores Lutherani,ifta do&rina ? Refpondebitis, non ap- 
probare fatuitatem Paftoris. Sed Paftor replicabit ; ex 
Lutheri do&rina d q fila fide juftiticante, inferri. Dedu- 
cite ipfi vos , num Javorskius vocans eam impiam , ju- 
ile loquatur / liquidem, ApologiSla dicet Pallorem ve d rum 
dixifie jufte , fcribens , quod fjavorskius loquatur inepte, 
Caetefa quae ipfe tangit, fidem certe necejfariam probant, 
minime juftificare fine charitate fuadent : ideo his prs- 
termiflis , alia qute addit ffavorskius examinemus. 

Conqueritur item Apoiogifta, f pag.i28. )fibi fcri- 

bi : Pellem ovinam prafe ferunt , dum Evangelio , /eu lato de 
ChriSlo nuntio gloriantur ; fied lupi funt rapaces , dum no- 
vum quoddam Evangelium , non autem vetus illud , a fan - 
Siis Patribus , Generalibus Confiliis , & tota Orthodoxa Ca- 
tholica Ecclefia receptum , annuntiant. Non Evangelii 
tantu, fed decujuslibet libri facri corruptione, fjavorskius 
loquitur. Satis effet,ad probandum non habere Evan- 
gelium Eccle/iae, oftendiffe quod Lutherani & Calvini- 
&e rejiciant, circa illud, verum datum ab Ecclefia fen- 
fum. Sed amplius offendatur corruptio. None, Iy, Hoc 
eH corpus meum. ( Luc. 22.} legunt fe&arii plures ; ex- 
piicantque omnes : Hic eSt corpus meum ? Nonne Calvi- 
nus £Joan. 6. v. 50. ,) loco : Ego fium panis vivus , legit, 
vivificans ? Nonne £Rom. 3. 2g. , ) arbitramur juSlifica - 
ri per fidem, fine operibus legis , addit fua authoritate Lu- 
therus : Per SOLAM fidem ? Sicut ( 2.Pet. 1, v. 10., ) fi- 
tagite ) ut per bona opera certam vocationem veflram , & ele- 

CtlQ* 




esu» 


*2f 

■ ■ — ! > n a i >— —— — m mmmtm _ 

SI tonem faciatis j delevit ipfe , ly , />*r &4a opera t Non- 
ne ^Hebr. 13* 4O honorabile connubium in omnibus (ideft, 
nil in ipfb non honorabile ), legitis omnes .• honorabile 
sonnubiunt omnium? ficque impoflibile fuadetis omnibus 
coelibatum ? Coetera, quae collegere pl ures, omitto, plu- 
ris fiquidem nec tempus finit dicere ; nec opus eft ad 
corruptionem veftram probandam, amplius , quam (jux- 
ta facram ipfam Chrilti Doctrinam (Math, 5; r8.)defedus 
in jota uno , aut in minimo apice. Vobis ergo* qui Evan* 
gelicorum. retento nomine gloriamini , dicamus cum Au~ 
gujitno ( lib. 13. contra Fauftum cap. 5.) i qui iit Euange- 
lio , quod vultis creditis , quod vultis non Creditis , potius 
vobis , quam Evangelio creditis - - - De imaginibus ritem, 
licet quidquam Apologifia hic renovet, fatis jam ( Sect. 
4.) fupradiximus. 

Signum (Tandem J a pojleriori : ex fruSiihus eorum cog- 
no [cetis eos , obijeit gfavorskius : quod, publicis & notifi 
fimis fcandalis Luthcri confirmat. Haec, quisquis velit, 
ex a nobis didis ,& ex Hiftof icis , fciet. Et fiquidem 
Apolooifla , illum , /anElifimos viros inter collocandum, 
etfi naevorum non expertem (pag. 13 3 - ) pronuntiat ; 
-‘pavor skiumque addentem , totus Orbis vaferrima Lutberi 
' fasta novit , ' rurfus ( pag, 135. ) interrogat: guanam ? Si 
viri funt amici gfavorskii ■> doceant , quanam ijla fuerint . 
Eadem audiat meo abbreviata calamo } ne , nullibi ien- 
bat extare , quam in gfavorskii cerebro ; Homo vorax, & 

votator vini , oftenditur in ordinario ejusdem vitreo vafe, 
memorabiliter ( tanquam Propheta reliqui!^ fervato , am- 
pullis fere binis nec implendo, quod ofiert fpedatoribus 

neri mancipaverit -- Superbus, cu Sandos Eccleii® l atres 
nihilo duxit - •• Rebellis Matri Ecclefiae ; cujus vocibus, 
five blandientibus, five minitantibus , fptetis , eide^n, 

r I 


nGn 



mafiitiam tot perditorum Filiorum intulit. Zizania 
tandem nocentior, quam inimicus fuperfeminavit in Ec- 
clefiae agro Diabolus} cujus decurfu temporis multipli* 
cata genimina , folas paleas igni inextinguibili protu- 
lerunt. Sed quid putamus ? Omnia ifta fufcipit Apolo- 
gifta hic defendenda } 8cut credo, fi ea fal vare non poflit, 

neganda. Cunfla pro nihilo reputabunt Lutherani^^SolA 
fide, & hac non vera, fed corrupta propria, falvari ho. 
minem docent. Quid fperandum de viris, qui nedum 
convi&i , fed & declarati ab Ecclefia haeretici , ipfos jure 
declarandi Orthodoxos haereticos, ficut ajt Apologifia, po- 
tiri fcribunt? Sic miratur horum ccecitate mundus totus, 
ut ait pfavorskius , quae luci claudit oculos, ut illu- 
dant coeci. videntibus. 

Hinc, vitandam iftorum Sodalitatem,maxime rudibus, 
conclufurus fuafit Refanenfis ille Pralatus. Quod, fi ex 
procuratis Moskua , & alibi in Rufia fedudiionibus, pro- 
bare poffem , volumen apcrefceret , quod teneor claude, 
re opufculum. Unum hoc dicam ; quod me quoque , a 
praefenti ^favorskii Catholicorumque dogmatu defenfio- 
ne, etherodoxi Moskua degentes noviflime cogitaverunt 
retrahere : proponentes mihi , in Lapide feu Petra fi- 
dei, quam retundere Buddeus decreverat, non deefle plu- 
ra contra Romanam Ecclejiam y circa Communionem fub 
utraque fpecie , qua Graeci utuntur } & circa Purgatorium, 
quod contra nos Graeci non fatentur. Sed in vanum 
ocultandam ipforum calliditatem putarunt : rcfpondi 
fiquidem : Rudior ergo eflet Buddeus ( quisve fit alius) 
in Apologik ; quam ficut inceperat finit } arguens , ex 
ejusdem Opere , Romanis addiSlum oftendi , Ruthenosque 
Romana Ecclefia uniri procurafle jjavorskiit, Nil ifteferip- 
fit contra Confeffionis Orientalis Ecclefia do&rina, & piam 

Ruthena Ecclefia praxim ac Gracoru : a quibus, orationes & 

quo- 


227 




quotidiana fuffragia pro mortuis offeruntur; crediturque 
in Ecclefia tota ^/acrificio Eucharijiia , eleemo finis , p Usque 
viventium openbus liberari animas defundorum ab Orci 
clauftris : Quo confeffo ( parte i. qu. 64. fol. 107.), in re,' 
idem ab utraque Ecclefia creditur : cum enim circa lo- 
cum materialem animarum quas aeternas damnationi 
non fubfunt,nil definitum fit ab Ecclefia; nil ad nos, quod 
fuffragio offerendo, apelletur ipfaru locus, in Occidente 
Jurgatorium , & in Oriente Orcus , aut a Ruthenis Afy- 
tarskuo , ideft Tclonium , vel locus reddendae rationi fpi- 
ritualium mercium deftinatus ; ficut eum vocat ibidem 
praslaudatus fifavorskius : cum utrobique profcribatur 
Lutherana , negans pro mortuis fuffragia,#*/^ - * Quan- 
tum ad Communione fub utraque fpecie attinet , jam fatis 
( Sed. 1. ) fupra explicuimus , nec Romanam Ecclefiam 
non venerari Grascae communionis ritum ; nec Grascam 
Romanum fpernere morem. Totum Chriftum Transfub- 
Jiantiatum veneramur in qualibet ex panis & vini fpecie- 
bus, eundi. Nec ordinando Grasco facerdoti, poft ma- 
nuum impofitionem, tradit Epifcopus , in altari , aliud 
quSm Patenam cum confecrato jam Pane ; qua ambo- 
rum manibus fimul & diu retenta, admonitionem Pafto- 
ralem illi dirigit, ut ego ipfe affiftens vidi : quod neuti- 
quam Graeci facerent, fi non crederent Chriftu 

in Sacro Pane. Nec horrere Grascos communionem a 
Latinis fub una fpecie fumere, diximus ibidem ex fide- 
digno Goario : nec in defedu Latinorum Miniftrorum , 
facram Euchariftiam,in neceflitatis cafu, Latinus fumens 
a Graecis fub duplici fpecie redargueretur a nobis; imo 
ad id teneri docent non pauci : ficut , Sacerdotem Lati- 
num ( it^mque Diaconum), celebranti Graeco Orthodoxo 
cum Graecis aliis, polfe folemniter in altari affiftere, cum- 
que ipfis, & eorum more communicare, & legi, & fic 

F f 2 fen- 


aaS 


•mt m )!»• 


fentio, & approbarem io fado. Contra hoc, certe nil fcrip. 
fit lavorski ** > etfi fub un * fpecie Communionem, jnter Graecos 
(de quorum ipfe loquitur ritu, & pro illis) defeduofam , & 
culpabilem dixerit, quia morem ab Ecclefia approbatum & lau- 
dandii inverteret. Hoc debetur Latinis haereticis ,Chriftu non 
transfubftantiari docentibus (indeque , Chriftu , fub fpecie una 
negantibus): quod ut Orthodoxe crederetur ab omnibus, i n uni. 
ca communicari praeceptum juftiflime fuit, exceptis Sacrifican- 
tibus. Qui praedidus error cum inter Graecos non invalue- 
rit, ffianfit inter ipfos & laudatur a nobis eorundem retentus 


Ritms. ■ 

Definite ergo Lutherani, pietatis avitae tenacilhmum R.u- 
thenum populum, fraudibus conari feducere : eo plus enim in- 
vanum frudum fperabitis, quo piura , veftris deliriis explican- 
dis , volumina fpargitis. Jam Gens ifta vos novit, quales apud 
Paulum vos legimus ( a. Tim. a v. a. ad 9 Homines ( illi eftis) 
feipfot amantes { prae facris Ecclefiae Dodoribus ), Cupidi, elati , fuper- 
bi, blasphxmi, parentibus ( fpiritualibus ) non obedtentes , ingrati (Chri- 
fti Ecclefiae ) , fcelefii. Sine ajfettione , fine pace , criminatores , inconti- 
nentes , immites , fine benignitate , Proditores (Evangelii, ficut in Chri- 
ftum alius, ofculo), protervi , tumidi ; & VOLUPTATUM AMATO- 
RES MAGIS QUAM DEI. Habentes fpeciem quidem pietatis , virtu- 
tem autem ejus abnegantes . - - Et hos devita (audit Ruthenus , ficut 
Timotheus. ) Et ne de reportando exultetis triumpho, eosdem con- 
fortat Paulus : quemadmodum Jannes & Mambrts reftiterunt Moyfi ; ita 
&hi, ( Calvinus , Lutherus orumque foboles ) refifiunt veritati , ho- 
mines corrupti mente', reprobi circa fidem. SED ULTRA NON 

PROFICIENT i INSIPIENTIA ENIM EORUM MANIFESTA 


ERIT OMNIBUS. 


A M E N. 

• 1 

Completum e fi , Moskm , triduo ante 
eejfum^ 2f. Novembris 173 o. 








* * N 


‘t «v £ 




i 


Ci 


— r~". 


.y; 


• ■ < ~ -. j •. ■■ ■ -, • . :*.v •• 

• <. •• ' i.* ‘ t . 

* / ’ & v-’ • ' f * 

‘ •' , -'.V' 

* . * v*.- • ■ 






/L 


- i 


J&' ■ ; ‘-/4 


' / 


>»•. V. 


» V)’ 

• ■ >tr 

■*' V, + . 


V k' 


. 't* 
rj/ 

'*4 f 


■ • 




, . VI. 

’ • 1 & 










\ 






*